فۆكۆیاما باس لەكاریگەری سیاسەتەكانی ناسنامە لەسەروژێركردنی سیستەمە لیبڕاڵییەكان دەكات

sharpress.net

512 جار خوێندراوه‌ته‌وه

28/10/2018‌

شارپرێس: تایبەت
وەرگێران: لوقمان حاجی قادر
 ((فرانسیس فۆكۆیاما)) ی (بیرمەند و فەیلەسوف و ئەكادیمی ئەمەریكی ناوداری زانكۆی ستانفورد) لە دوا پەرتووكیدا بەناوی ((كۆتایی میژوو و دوا مرۆڤ)) دا كە لە دوای جەنگی سارد و لێكهەڵوەشانی یەكەیتی سۆڤیەت‌ جاران چاپكراوە ، بانگەشەی ئەوە دەكات كە دیموكراسییەتی لیبراڵی بە بەها سیاسی و ئابوورییەكانییەوە قۆناغی كۆتایی پەرەسەندنی ئایدیۆلۆژی مرۆڤ پێكدێنێت ، دوا داڕشتەی كۆتایی حكومەتەكانیشە. بەڵام لە پەرتووكە تازەكەیدا ((ناسنانە: پێویستی بۆ شكۆمەندی و سیاسەتەكانی دەستبەسەرداگرتن)) ، بانگەشەی دیدگایەكی پێچەوانەی‌ تەواو جیاواز لەوەی پێشووی دەكات ، ئەو پێی وایە هەڵكشانی سیاسەتەكانی ناسنامە لە سیستەمی نوێی هاوچەرخدا ، یەكێكە لە گەورەترین ئەو ئاڵینگارییانەی ڕووبەڕوی دیموكراسیەتی لیبڕاڵی تازە دەبێتەوە ، ئەمیش ئەو سیاسەتانەن كە پرسەكانی وەك:  دانپێدانان ، شكۆمەندی ، كۆچ ، نەتەوایەتی ، ئاین ، رۆشنبیری ، شەعبەویەت دەورژێنێت. بێ تێگەیشتنێكی ڕاست و دروست لەو سیاسەتانە لە لایەك ، وە تێگەیشتن لە سیاسەتەكانی شكۆمەندی مرۆیی لە لایەكی دیكەوە ؛ ململانێكانی ئایندە توندتر دەبن.

فۆكۆیاما لە پەرتووكەكەیدا دەمەتەقێی ئەوە دەكات كە ئارەزووكردنی دانپێدانانی ناسنامە و شكۆمەندی مرۆیی لە توانایدا ببێتە هۆی ڕێزگرتنی دووسەرەی هەموو تاكەكان بێ جیاكاری ، یان دەبیتە هۆی خۆبەزلزانینێك كە بەرئەنجامی داننانە بە جیاكاری لە نێوان مرۆڤەكاندا . لە ڕاستیدا بردنەوەی سەرۆكایەتی ئەمەریكا لە لایەن ((تڕەمپ)) وە پشكداری كرد لە درزتێكەوتن و وێڕانبوونی دامەزراوە ئەمریكییەكان كە خۆشی (تڕەمپ) بەرهەمی ئەوان بوو ، سەرباری بەڵێنەكانی بە بەكارهێنانی شەعبەویەتەكەی خۆی بۆ چاكسازی سیستەمەكە بەوەی كارای بكات و توانستی بداتێ. لەمەشەوە تڕەمپ نمونەیە بۆ ئاراستەیەكی گشتی لە سیاسەتی نێودەوڵەتیدا كە ناودارە بە (( نەتەوایەتی شەعبەویەت)).  

گۆرانكاری ڕیشەیی 
سیاسەتە نێودەوڵەتییە هاوچەرخەكان گۆڕانكاری ڕیشەییان بەخۆوە بینی‌؛ ئەمەش دوای ئەوەی دیمو‌كراسیەتی لیبڕاڵی بووە شێوە باوەكەی (معتاد) زۆرێك لە حكومەتەكانی جیهان ، وە پشتپێبەستنی ئابووری دووسەرەی نێوان دەوڵەتان زیادی كرد ، دیاردەی جیهانگیریش پەرەیسەند. بەڵام سەرباری ئەوەش ، ژمارەیەكی زۆری لە دەوڵەتان بەدەست خەراپ دابەشكردنی دەرامەتەكانەوە دەناڵێنن ، تا ئەو ئەندازەیەی دەستكەوتەكانی پەرەسەندن فرتكەیان (تدفق) كردە ناو باوەش و ئامێزە دەستەبژێرەكانەوە و ئەوانی دیكەش لێی بێبەش بوون. لەگەڵ زیادبوونی بەرهەمهێنانی كاڵاكان و ئاسانی گواستنەوەی كەسەكان لە شوێنێكەوە بۆ شوینێكی دیكە ، ڕادەی گۆڕانكارییە كۆمەڵایەتییەكان وێرانكەرەكان توندتر و زیاتر بوون ، بازاڕەكانی كاریش لەگەڵ ڕێسا تازەكاندا خۆیان گونجاند  ، پیشەسازیش لە ئەوروپا و ئەمەریكاوە گوازرایەوە بۆ ڕۆژهەڵاتی ئاسیا.  

هەر بەگوێرەی دیدگای فۆكۆیاما ، لەگەڵ سەرەتاكانی هەزارەی دووەمدا ، سەرجەم ئەو گۆڕانكارییانە هاوشانی (تزامنت) دوو تەنگژەی دارایی بوون؛ یەكەمیان ڕەهنی عەقاری  و دووەمیش تەنگژەی قەرزەكانی یۆنان. لە هەردووكیشیاندا ، سیاسەتی دەستەبژیرەكان بووە هۆی بەرزبونەوەی تێكڕاكانی ڕێژەی  بێكاری و نزمبوونەوەی داهاتی ملیونەها كرێكار لە جیهاندا. لە دەرئەنجامی ئەم دووانەشەوە ، ئابڕوومەندی دیموكراسیەتی لیبراڵی تێكوپێكشكا. ((لاری دیمون)) ساڵەكانی دوای ئەو دوو تەنگژە ئابوورییە بە متبوونی (ركود)  دیموكراسی وەسف دەكات كە تووشی زۆرێك لە سیستەمە دیمو‌كراتییەكان بوو و بە بەشێكی گەورەی  جیهانیشدا بڵاوبۆوە.

لەو چوارچێوەیەشدا ، چین نمونەی چینی بەرهەمهینا ، ڕوسیاش هەڵیكوتایە سەر داڕزانی لیبڕالیەتی یەكیەتی ئەوروپا و ووڵاتە یەكگرتووەكانی ئەمەریكا  ، ژمارەیەك دەوڵەتیش پێیان خلیسكایە ناو حكومەتە دەسەڵاتخوازەكانەوە (سلگویە) ، لەوانەش : مەجەڕ ، توركیا ، تایلەند ، بۆڵەندا. بەهاری عەرەبیش هیواو ئومێدەكانی بە دیموكراسییەت سەرژێركرد دوای ئەوەی هەرەیەك لە : لیبیا ، یەمەن ، عێراق ، سوریا گلانە ناو جەنگە ناوخۆییەكانە‌وە ، دەوڵەتە ئیسلامییەكانیش – بە گوتەی خۆیان– بوونە چرایەك بۆ ڕێكخراوی داعشی تیرۆرست بۆ پیادەكردنی توندوتیژی سیاسی لە جیهاندا.

ئەوەی جێگەی سەرنجیشە - لە دیدگای فۆكۆیاماوە - كشانەوەی بەریتانیا بوو لە یەكیەتی ئەوروپا لە لایەك ، هەڵبژاردنی تڕەمپیش بە سەرۆكی ووڵاتە یەكگرتووەكانی ئەمریكا لە لایەكی دیكەوه. لە هەردووك باردا دەنگدەران گرنگییاندا بە دۆخە ئابوورییەكەدا بە تایبەتیش چینی كاركەر كە وەزیفەكانیانی خۆیان لەدەستدا و كەوتنە ژێر كاریگەر‌ی ئەو مەترسییانەوە ، چونكە ئەوان كۆچكردنی بەرفراوانیان هەڵبژارد كە وا تەماشا دەكراه هۆكارێكە بۆ سنوردانان بۆ بێكاری و ئاوێتەبوونیشە بە ناسنامە ڕۆشنبیرییەكانی دیكە.

سیاسەتەكانی شكۆداری 
لەگەڵ هەڵكشانی دەمەتەقێ سەبارەت بە قەدەغەكردنی ڕواڵەتەكانی ناسنامەی ئیسلامی و كاریگەرییەكانیشی لەسەر گەلە ئەوروپییەكان ، چەپەكان گرنگیپێدانی خۆیان له بایەخدان بە بەرژەوەندی گروپە پەراوێزخراوەكان وەك: ڕەشپێستەكان ، كۆچبەران ، ژنان و پەنابەران چڕكردەوە. ڕاستڕەووەكانیش هەوڵیاندا پارێزگاری لە ناسنامەی نیشتمانییە باوەكە بكەن كە پەیوەستە بە نەژارد ، ئیتنیك و ئاینەوە. گومانیش لەوەدایە نییە ئەو گروپانەی ڕسوا و ڕەزیل دەكرێن ،  هەستەكانی خۆیان بە شاراوەیی لەناخ و دڵ و دەرووندا هەڵدەگرن بە بەراورد بەو گروپانەی هەوڵی بەدەستهێنانی دەستكەوتی ئابوروی دەدەن. 

هەر لە هەمان ئەو چوارچێوەیەدا ، سەرۆكی ڕوسیا فلادیمیر پۆتن باسی لە مەرگەساتی هەرە‌سهێنانی یەكیەتی سۆڤیەت كرد لە نەوەدەكاندا. ئارەزووشی بوو ڕوسیا ببێتە هێزێكی مەزن نەك تەنها یاریزانێكی هەرێمی لاواز هەر وەك باراك ئۆباما پێشتر وەسفی كردبوو. سەرۆك وەزیرانی مەجەریش لە ساڵی 2017  ووتی : ((ئێمەی مەجەڕییەكان بڕیارماندا دەوڵەتەكەمان وەرگرینەوە ، ئارەزووشمانە ڕێزداربین و ئییندەشمان بگێڕینەوە)).

فۆكایاما پێی وایە كە لە هەموو ئەو نموونانەی پێشوودا ، خەڵكانێك هەن باوەرێان وایە ناسنامەكەیان وەك پێویست لە لایەن جیهانی دەرەكییەوە ڕێزی لێناگیرێت. ناسنامشە بە گشتی ئاماژەیە بۆ چەند واتایەك كە سادەترینیان ئاماژەیە‌ بە ڕۆڵ و پۆلێنكردنە كۆمەڵایەتییەكان. هەر بە گوێری بۆچوونی فۆكۆیا یاما ، هەستی ناسنامەبوون لە دروستكردنی جیاوازی لە نێوان ناوخۆیی تاك و جیهانی دەرەوەدا سەرهەڵدەدات كە ڕێسا كۆمەڵایەتی و بەهاكانیش دەگرێتەوە كە دان بە ئەو تاكە یان بە ناوخۆییبوونەدا نانێن. هەردووكیشیان بەیەكەوە دەبنە بنچینەیەك بۆ شكۆمەندی مرۆیی كە بە تێپەربوونی رۆژگار سرووشتەكەی لە گۆڕاندایە. ئەو شكۆمەندییە پێویستی بەوە هەیە تاك بالایی (انتما‌و)  هەبێت بۆ كۆمەڵگایەك ‌كە لە لایەك چەند كۆلكەیەكی هاوبەش بەیەكیانەوە گرێ دەدات و لە لایەكی دیكەشەوە لە دەرەوە ئەوانی دیكە دانیپێدا دەنێن؛ چونكە ڕێزگرتن لە خود لەوەوە پەیدا دەبێت كە ئەوانی دیكە ڕێزت بگرن.

هەستی هاوچەرخی ناسنامەبوون پەرەدەستێنێت بۆ ئەو سیاسەتانەی كە ڕاڤەی تێكۆشانی سیاسی دەكات لە جیهانی هاوچەخدا لە شۆڕشە دیموكراسییەكانەوە بەرەو بزاووتی كۆمەڵایەتی تازە. بۆ تیگەیشتنیش لە سیاسەتەكانی ناسنامە هاوچەرخەكانیش ، پێو‌یستمان بەوەیە قوڵتر لە پاڵنەرە مرۆییەكان و ڕەفتاری مرۆیی تێبگەین ، بە تەنیشت ئەوەشەوە پێویستیمان بە بیردۆزەیەكی باشتر هەیە بۆ تیگەیشتن لە ڕۆحی مرۆیی.

ڕەهەندەكانی سیاسەتەكانی ناسنامە 
ژمارەیەك بیردۆزەی سیاسی و ئابووری تاوتوێی ڕەفتار و سرووشتی مرۆییان كردووە؛ بیردۆزە ئابوورییەكان دەمەتەقێی ئەوە دەكەن كە تاكەكان بە گوێرەی بەرژەوەندی خۆدی خۆیان لە هەوڵی مەزنكردنی دەستكەوت و سوود و قازانجە‌ ماددییەكانیاندان ، بەوپێیەی كە تاكێكی ئەقڵگەرا یەكەی شیكردنەوەی سەرەكییه لەم پرسەدا‌. بەڵام ئەو بیردۆزانە ناتوانن لێكدانەوە بۆ باشزانینی شتە نامادییەكان بكەن لە لایەن تاكەكانەوە ، یان ناتوانن ووڵامی ئەو پرسیارە بدەنەوە: بۆچی هەندێك تاك هەوڵی كۆكردنەوەی پارە و سامان دەدەن ، كەچی هەندێكی دیكە پارە و سامان دەبەخشن بۆ یارمەتیدانی كەسانی دیكە؟ بۆچی سەربازەكان گیانی خۆیان دەبەخشنە نیشتمان؟ بۆچی هەندێك لە تیرۆرستان خۆیان دەتەقێننەوە؟.

فۆكۆیاما دەمەتەقێی ئەوە دەكات كە ووڵامدانەوەی هەموو ئەو پرسیارانە لە ناوئاخنی سیاسەتەكانی ناسنامەبووندایە نەوەك بیردۆزە ئابوورییە هەبووەكان. دەشڵێت كە ئەو سیاسەتە هاوچەرخانە پیوەستن بە دانپێدانان بە كۆمەڵە پەراوێزخراوەكان لە لایەن كۆمەڵگاوە. ئەمەش لایەنێكی گەورەی ناسنامەی نیشتمانی و چەند شێوە و ڕووخسارێكی سیاسی ئاینی توندڕەووی دیكه پێكدێنیت.

كرۆكی ناسنامەش لەو جیاوازیەوە سەرهەڵدەدات كە ‌ كە لە نێوان خودی مرۆڤ و كۆمەڵگای دەوروبەریدا دروست دەكرێت؛ جا لەوانەیە كەلێنێك لە نێوان ناسنامەی تاك لە لایەك و ئەو ڕۆڵەش كە لە لایەن كۆمەڵگاوە پێی دەدرێت لە لایەكی دیكەوە دروست ببێ.  ناسنامەش لەو پرسیارەوە سەرهەڵدەدات كە من كێم؟ ئەمەش دەبێت لە لایەن كۆمەڵگاوە دانیپێدا بندرێت. بۆ نموونە لە كۆمەڵگا كشتوكاڵییەكان كۆمەڵە ڕێسایەكی كۆمەڵایەتی سنوردرای جێگیر هەن ، بە گوێرەی جۆر و ڕەگەزیش چەند هیراركییەكی ( پلەبەندی وەزیفی ) جێگیریش هەن ، لەو چوارچێوەیەدا هەموو تاكەكان هەمان وەزیفە بەڕێوەدەبەن لە چاندنی زەوی و پەروەردەكردنی منداڵان. هەمووشیان لە بازنەیەكی داخراوی هاوسێ و هاوڕێكانیاندا دەژین ، هەمووشیان خاوەن یەك ئاینی هاوبەشن ، لەم ناوەندەدا شوێنپێیەك نییە بۆ فرەیی و جۆراوجۆری و بژاردەكان.

لەو چوارچیوەیەشدا و لەژێر ڕۆشنایی ئەو فاكتەرانەی خودی مرۆڤبوون دێننەكایەوە ، ئەو گرنگییە دەدات لە كەمی كە ڕاستی و ڕەوانی مرۆڤ چییە و مرۆڤیش كێ یە. ئەمەش لەگەڵ گەورەبوونی قەباری شارەكان و دەركەوتنی چینی كۆمەلایەتی تازەدا گۆرانی بەسەرداهات ،  بژاردەكانی بەردەم مرۆڤیش زیادیان كردوو و گرنگی‌ ئەو پرسیارەش زیادی كرد كە ئێمە كێین.

ڕەهەندەكانی ناسنامە فرە و جۆراوجۆرن و چەند لایەنێكی كەسیتی مرۆییش دەگرنەوە ، داننان بەو لایەنانه لە لایەن كۆمەڵگا‌ و لێكجیاوازبوونیشیان لایەنێكی دیكەی گرنگە. ئەمەش تیگەیشتنێكی پێشكەوتووە بۆ شكۆمەندی. ئارەزووی داننان بە شكۆمەندیش لە هەموو شۆڕشە هەڵگیرساوەكاندا بە ڕوون و ئاشكرایی هەستی پێ دەكرێت لەوانەش: شۆڕشی فەرەنسی و شۆڕشە ڕەنگاوڕەنگەكان (بزاوت و یاخیبونە مەدەنییەكان) و شۆڕشی دیكەش.

ناوەرۆكی ناڕەزاییەكانی ئۆكراینا لە ساڵی 2013  دیاریكردن بوو لە نێوان  هەڵبژارنی حكومەتێكی هاوچەرخ كە بە یەكسانی مامەڵە لەگەڵ هاوولاتییەكانیدا بكات ، یان سیستەمێكی گەندەڵ كە لە پشت پەردەوە و لە ڕێگەی پیادەكردنی دیموكراسییەوە گەمە بە دیموكراسی دەكات. چونكە حكومەتە دەسەڵاتخوازەكان بە یەكسانی دان بە ناسنامەی هاوڵاتییەكانیاندا نانێن.

ناسنامە و نەتەوە و ئاین:
فۆكۆیاما ئاماژە بەوە دەدات كە لە نێو نەوەی دووەمی موسوڵمانانی ڕۆژئاوای ئەوروپادا پەیوەندییەك لە نێوان ناسنامە و نەتەوە و ئایندا هەیە؛  لەوێ موسوڵمانان لە نێو كۆمەڵگا عەلمانییەكاندا دەژین كە ڕەگێكی مەسیحییان هەیە و پشتیوانی وەك پێویستیش پێشكەش بە بەها ئاینی و پیادەكردنی بیروباوەڕەكان نادرێت. لەو كۆمەڵگایانەدا منداڵە كۆچبەرەكان لە هەوڵی ئەوەدان خۆیان لەو ڕێباز و شێوانە بەدووربگرن كە باوانیانی لەسەر گۆشكراوە ، كەچی هێشتاش ئاوێتەی ئەو چوراچێوە ئەوروپییە و نەبوون تیایدا نەتواوونەوە ، بەتایبەتیش ئەگەر سەرنجی تێكڕای ئەو بێكارییە ‌ بدەین كە لە نێو گەنجە موسوڵمانەكاندا هەیە كە دەگاتە (30%).

موسوڵمانە هاوچەرخەكان
موسولمانە هاوچەرخەكان بالاییان (انتما‌و) بۆ كۆمەڵیكی ئاینی گەورەتر هەیە كە ئومەیە (الامە) ، بەڵام سەرباری ڕەسەنایەتی و دێرینیەتی و جۆراوجۆری بالابوون بۆ ئەو ئومەتە ، كەچی جێگەی ڕێزداری جیهانی دەرەكی نییە. لەمەشەوە موسوڵمانان خۆیان لە نێوان دوو ڕۆشنبیریدا دەبینننەوه؛ یەكەمیان میراتگرییە لە نەوەیەكەوە بۆ نەوەیەكی دیكە ، دووەمیش ئەو ڕۆشنبیریەیە كە لە دەوڵەتە ئەوروپییەكانەوە وەریانگرتووە كە تیایدا نیشتەجێن. هەندێك پێیان وایە ئیسلامی ڕادیكاڵ چارەسەرە بۆ پرسەكانیان و شكۆداریشیان بۆ دەگێڕێتەوە ، بۆیە ئەو پرسیارە سەرهەڵدەدات كە ئایا هەڵكشانی ئیسلامی ڕادیكاڵ تەنگژەیە بۆ ناسنامە بوون یان دیاردەیەكی ئاینییە؟

بە پێی قسەكانی فۆكۆیاما ، نەتەوایەتیش چەند گرێكوێرەیەك دێنێتە ئاراوە دوای ئەوەی بۆتە یەكێك لە دیارترین سیماكانی سیاسەتی دەوڵەتە هاوچەرخەكان ، ئەمەش بە ڕوون و ئاشكرایی لەسەر دەستی چەند سەركردەیەك  وەك: ( پۆتن ، ئەردۆگان ، تڕەمپ) دەركەوت ، لەوەشدا دەركەوت كە بەریتانیا لە یەكیەتی ئەوروپا چۆدەرەوە. واش چاوەروان دەكرێت لە دەوڵەتە هەژار  یان دەوڵەتە دەوڵەمەندەكان كە جیاوازی نێوان چینەكانیان بەرفراوانە چەپی شەعبەوی بە توندی بێتە پێشەوه. لە شۆڕشی فەڕەنسیدا چەپەكان هەوڵیاندا هێزی دەوڵەت بەكاربێنن لە دووبارە دابەشكردنەوەی سامان لە دەوڵەمەندەكانەوە بۆ هەژاران.  

بەڵام لە ساتەوەختی تەنگژە داراییە جیهانییەكە‌وە ، لە بری ئەوەی چەپەكان سەركەون ، كەچی هێزە ڕاستڕەووەكان نەتەوەییە شەعبەوییەكان لە چەند شوێنیكی ئەم جیهانەدا هەڵكشان ، بە تایبەتیش لە ووڵاتە یەكگرتووەكانی ئەمەریكا و بەریتانیا. لەمەشەوە فۆكۆیاما پرسیار لە هۆكاری هەڵكشانی ڕاستڕەووی نەتەوەیی دەكات لە بری هەڵكشانی چەپڕەووەكان. بۆچی لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست لە دوای شۆڕشەكانی بەهاری عەرەبی ، لە بری چینە كۆمەڵایەتییە پەراوێزخراوەكان ئاین بەرەو هەڵكشان چوو.

بە زۆری وایە كە چیینەكانی ناوەڕاست (مامناوەندەكان) هەست بەوە دەكەن كە ئەوان دڵی ناسنانەی نەتەوەیین ، هەر ئەو چینەش بوو كە لە سییەكانەوە تاوەكو هاتنی ((ڕۆناڵد ڕیگان)) پشتی پارتی دیموكراتی ئەمەریكی گرت.‌ لەولاشەوە چەپەكان گرنگیپێدانی خۆیان لە سەر هەمان چین و تویژی كۆمەڵگا چڕكردەووە. چەپەكان بە ڕێباز و شێوازی جیاواز گرنگیپێدانی خۆیان لەسەر كۆمەڵە بچوكه پەراوێزخراوە‌كان چڕدەكەنەوە ، ئەمەش دابڕاو نییە  لیبڕالیەتی تازە و  گۆڕینەوەی دانپێدانانی جیهانی بە دانپێدانی ئەو كۆمەڵێكی تایبەت بێ لە ئەوانە دیكە.

فیركز الیسار علی جماعاتٍ صغیرەٍ مهمشە بگرقٍ عدە، وهو اڵامر الژی لا یمكن النڤر إلیه بمعزلٍ عن اللیبرالیە الحدیپە، واستبدال الاعتراف العالمی بالاعتراف بجماعاتٍ بعینها دون أخری.

لە كۆتایشدا كۆمەڵگا پێویستی بەوەیە پەراوێزخراو و كەنارگیركراوەكان بپارێزێت ، لە هەمان كاتیشدا پێویستی بەوەیە لە ڕێگەی تاوتوێكردن و سازانكارییەوە بگاتە ئامانجە هاوبەشەكانی. پێویستە دووبارە ناسنامە كۆمەڵییەكان پێناسە بكەینەوە كە سیمایەكی دیاری كۆمەڵگا لیبڕاڵییە ئازادەكانه. ئەمەش بە لەبەرچاوگرتنی ئەوەی كە ناسنامە بە ئەندازەیەك فراوانە كە پرسگەلێكی گرنگ لەخۆی دەگرێت وەك: نەتەوایەتی ، شەعبەویەت ، ڕەووتی دیكەی سیاسیش. ئەو ناسنامەیە بە شێوەی جۆراوجۆر بەكاردێت ، جا دەكرێت ببێتە مایەی پەرتەوازەیی یان ریكخستنەوەی ناوماڵ ، بەلام لە كۆتایدا باشترین چارەسەرێكە بۆ سیاسەتە شەعبەوییەكانی لە حالی حازردا.

لە چوارچیوەی پرسی ناسنامەشدا ، سەركردە شەعبەوییەكان ئارەزوویانە ئەو شەرعییەتەی كە لە ‌ هەڵبژاردنەكانی دیمو‌كراسیەتەوە دەستیان دەكەوێت بەكاریبێنن بۆ مەزنكردنی هێزی خۆیان. گەلیش لە چەند كەرت و توێژێكی دیاریكراودا كورتدەكەنەوە ، دژ بە دامەزراوەكانن ، ئەو بەرزەفتكردن و هاوسەنگییانەش سەرەوژێردەكەن كە سیمای هێزی سەركردەی سیاسین لە دیموكراسییە لیبڕاڵییە تازەكاندا كە  دەسەڵاتی دادوەری و یاسادانان ، میدیایەكی سەربەخۆ و بیروكراسی ناحیزبی دەگرێتەوە. 






ads
ads
Developed by Avesta Group and powered by Microsoft Azure

Copyright © 2015 Shar Press. all rights reserved