ئێران لەشیمانەی كشانەوەی ئەمەریكا لەرۆژئاڤا!

ئێران لەشیمانەی كشانەوەی ئەمەریكا لەرۆژئاڤا!

نیاز حەمید


582 جار خوێندراوه‌ته‌وه

ئەم نرخاندنەی خوارەوە بۆ پەیوەندی نێوان ئێران‌و توركیایە، لە روانگەی ماهیەتی سیاسەتی ئێران لە واری ستراتیژیی و تەكتیكیەوە، بەتایبەتی ئەو سەفەرەی رۆحانی بۆ توركیا دەكەمە دەروازەیەك بۆ داخڵ بوون .

هەوڵدەدەم زانیاریی و راپۆرتەهەواڵەكان بگەینمەوە لای یەك تا ئەو جێگایەی پێم دەكرێت .

خراپترین وچەپەڵترین سیانریۆ دەخەمەڕوو، وەك هەموو جارێ دەیڵێمەوە ، ئەم خوێندنەوە كە دەیكەم ، رەنگە بیپێكێت لەوانەشە نەیپێكێت ، بەلام لە هەموو حاڵەتێكدا ، دەروازەیەك دەكاتەوە بۆ گفتوگۆ و تێڕامان كە بە دڵنیایەوە سەردەبات بۆ هەژماركردن و پلاندان بۆ پاراستنی رەوا و ،كاری دیپلۆماسی و سیاسی و جڤاكی گەورە.

ئاژانسە هەواڵییەكانی ئێرانو توركیا باسیان لە سەفەری كتوپڕی رۆحانی بۆ توركیا كرد ، ئەم سەفەرە پێشتر بەرنامەی بۆ دانەڕێژرا بوو ، لێ هەردوای لێدوانەكەی ترامپ لە كشانەوەی لە رۆژهەڵاتی فورات -رۆژئاڤای كوردستان ، سەردانە كتوپڕەكە پێكهات.

لە لێدوانەكەی ئەردۆگان لە كاتی سەردانەكەدا ، باسی لەوە كرد كە توركیا رازی نییە بەو گەمارۆ ئابورییەی ئەمەریكا بۆ سەر ئێران و بەردەوام دەبن لە هاریكاری كردن.

پەرویز ئیسماعیلی گۆتەبێژیی سەرۆكایەتی كۆماری ئیسلامی ئێران لێدوانیدا و گوتی: توركیا وئێران دەیانەوێت قەوارەی ئاڵۆگۆڕی بازرگانی بگەینینە ٣٠ ملیار دۆلار.

رۆحانیش پێش فڕینی بۆ توركیا گوتی: توركیا وسەرۆكەكەی ئەردۆگان لە دژی پیلانەكانی ئەمەریكا بۆ سزاكان لەسەر ئێران لەم چەند مانگەی دواییەدا ، زۆر باش بووە.

ئەم سەردانەی ئێران بۆ توركیا ، راستە بەشێكی بۆ چۆنیەتی فێڵكردن بووە لەسەر خۆدزینەوە لە سزاكانی ئەمەریكا لە دژی ئێران ، لێ بابەتی سەرەكی فایلی سوریا و كشانەوەی ئەمەریكا بووە لە باكوری سوریا.

سیاسەتی ئێران وەك ستراتیژ كۆنترۆڵكردنی پایتەختەكانە لە رێگای دانانی دەسەڵاتێكی سەر بەخۆی ، وەك ئەوەی دەبینریت لە عێراق، یەمەن ، سوریا و لوبنان ، ئەمانە نمونەی واقعین .

ئێران دەیەوێت لەگەڵ توركیا چۆن عێراقی دابەشكردووە ، ئاواش سوریا دابەش بكات .

بەلای ئێرانەوە گرنگە و ستراتیژییە رێگای وشكانی لە تارانەوە بۆ بەیروت بە تێپەڕبوونی بە دیالەوە بۆ رۆژهەلاتی فورات لە سوریاوە لە ژێر كۆنترۆڵی خۆیدا بێت .

ئێران نایەوێت لەگەڵ كورد بكەوێتە كێشەوە ، لە كاردانەوە دەترسێت ، بۆیە بە بینینی من ، تەواوی باكوری سوریا بە قوڵایی ٥٠ كم بۆ توركیا بە جێدەهێلێت و ئەو ناوچانەی كە چڕی دادنیشتوانی كوردی لێیە و، هەرچی ناوچەكانی خوار حەسەكە تادەگاتە رۆژهەلاتی دێرەزوور كە ئێستا لە ژێر كۆنترۆڵی قەسەدەیە بكەوێتە ژێر هەژمونی ئێرانەوە كە ئەمەش بەرەزامەندی روسیا و هەرەوەها حكومەتی سوریا دەبێت.

هەر دوو دەوڵەتی تیرۆریستی ئیسلامی ، ئێرانو توركیا ، چاوەڕێی رۆیشتنی سوپای ئەمەریكا دەكەن ، بۆ ئەوەی سەر لەنوێ ناوچەی رۆژهەلاتی فورات ومنبەج لە نێوان خۆیاندا دابەش بكەن.

توركیا دەیەوێت لە رێگایی سەربازیی ئەو ناوچانە داگیر بكات و،ئەمە روودەدات لە سایەی بێدەنگی ومبارەكەی ئێران و حكومەتی سوریا دەبێت و، ئێرانیش ئەو ناوچانەی كە بە ئیتفاقی نێوانیان دیاركراوە لە رێگای حەشدی شەعبی وحزبوڵا دەخاتە ژێر كۆنترۆڵی خۆیەوە.

ترسی ئیسرائیل لە كشانەوەی ئەمەریكا لە سوریا، لەم پیلانەیە كە ئێران ئەوەندەی دیكە پێگەی خۆی بە هێز دەكات لە رووی جیوستراتیژییەوە ، مەترسییەكی گەورە دەخاتە سەر بونی ئیسرائیل.

پێش بڕیاری ترامپ بۆ كشانەوە لە سوریا و كاتێ هەڕەشە و گەفەكانی ئەردۆگان بۆ سەر رۆژئاڤاكە لەوپەڕیدابوو ، بەهرام قاسمی گۆتەبێژیی وەزارەتی دەرەوەی ئێران گوتی: رێگا نادرێت هەر دەوڵەتێك بێت و دژی خاكی سوریا جوڵە بكات ، كاتێك ئەوە دەكرێت حكومەتی سوریا رازی بێت.

بەلام ئەوەتا دوای بڕیارەكەی ترامپ ، رۆحانی خۆی گەیاندە ئەنقەرە بۆ پیلانگێڕیی و دابەشكردنی هەژمونی خۆیان بەسەر ئەو دەڤەرەی كە ئەمەریكا لێیدەكشێتەوە.

هەر بۆ وەبیرهێنانەوە ، لە ١٦ ئۆكتۆبەری پارساڵدا كاتێ كەركوك گیرایەوە ، پێشتر پیلانێك بوو كە دیسان توركیا و ئێران ئیتفاقیان لەسەر كرد بوو ، ئەوان دەیانویست كەركوك وێران بكەن و دیمۆگرافیاكەی بگۆڕن ، پارتیو یەكێتی وەك دوو هێزی مورتزەقە جێبەجێكاری ئەم پیلانە بوون ، لێ ئەمەریكا ، بەتایبەتی برێت ماكگۆرك رێگەی گرت لە وێرانكردنی كەركوك و گۆڕینی دیمۆگرافیەكەی.

ئەم سیناریۆیە خراپترین سیناریۆیە ، لێ ئەوەی باسمان لێوە نەكردووە، سێ فاكتەری گرنگە ، كە دەتوانێت سەر لەبەری پیلانەكە بەسەر ئێرانو توركیا وەك دوو ناوەندی تیرۆر قڵپ بكاتەوە:
- بەرخۆدانی مەزنی گەلەكەمان وگەلانی ناوچەكە دژی داگیركاریی.
- كارە دیپلۆماسیی و سیاسیەكان لە نێوان دەوڵەتەكانی كاریگەر لەسەر مەلەفی سوریا ، وەك فەرەنسا وبەریتانیا وئەمەریكا و ئیسرائیل.
- روسیا چۆن دەڕوانێتە ئەم پرسە؟كە ئەمەش جێاگی نیقاش و شرۆڤە وپرسیارگەلێكی زۆرە.

ئەم سیناریۆیە جێبەجێكردنی هەروا هاسان نییە ، لێ دەبێت پێشبینی بكرێت بۆ هەڵوەشااندنەوەی پێش ئەوەی لە دایك ببێت.

نیاز حەمید




ads
ads
Developed by Avesta Group and powered by Microsoft Azure

Copyright © 2015 Shar Press. all rights reserved