کەرکوکی ئێمەو کەرکوکی ئەوان

کەرکوکی ئێمەو کەرکوکی ئەوان

دانا رەشید


1331 جار خوێندراوه‌ته‌وه

شاری کەرکوک ،کە وەک سومبولی ئەو شارو شارۆچکانەی بە پێێ بەندی دەستوری نوێێ عیراق بە مادەی ١٤٠ ناوبراوە ، لە جێبەجێکردنیشدا کە دەبوو ساڵی ٢٠٠٧ کۆتایی پێ بهاتایە ، بە ( جێ ناکۆک ) ناوبراوە ،کوردیش بە شوێنە دابرێنراوەکان ناوی دەبات ، هەرچەندە ئەم مادە دەستوریە هێندەی دوژمنی سەرسەختی هەیە چارەکی ئەوە دۆستی جێ بە جێ کردنی نەبوە و لە لایەکی تر ، نە دادگاو نە مۆدیلی حکومرانی و سیاسی لە عێراق ،بەرگەی جێ بە جێ کردنی ئەم مادەیە ناگرێت ، کاتێ کیشەی کورد لە عێراق و سوریا بە تایبەتی و لە رۆژهەڵاتدا بە گشتی ، زیاتر پەیوەندیدارە بەو هێڵە قەومی یەوە کە پێێ دەوترێت ، ئومەی عەرەبی.

هەتا ئێرە رەنگە دیوە رۆشنەکەی ئەو کێشەیە بێت ،بەڵام دیوە نارۆشنەکەی ناوکی کێشەی کورد ، شاری نەوتی کەرکوک و دەورو بەرەکەیەتی ، کە لە ئەسڵدا ئەو شارە موڵکی چەند بنەماڵەیەکی گەورەی کوردن ، ئەمما لە سراتیجدا لە کوردو کوردستان دابرێنراون ، بەو پێودانگەی کورد نەتوانێ یا هەرەکەتی جیابونەوەو دەوڵەتی سەربەخۆی نەبێت . بەڵام لە کۆمەڵگەی کوردی چی دەگوزەرێت .

هەمیشە خەیاڵدانی هەر تاکێکی کورد زۆر جیاوازە لە خەیاڵدانی هەر حیزب بەرپرسێکی کورد ، ئەمیان پڕە لە ئاشتی ، خۆشی ، ئازادی ،برایەتی ، هاوسۆزی ، دەوڵەتی سەربەخۆ، بەهێزی ، جوامێری ، ژیانێکی پڕ سەروەری کە هاوشانی دەوڵەتە پیشکەوتوەکان بێت ..... هتد ، بەڵام ئەویان ، پڕە لە شەڕ ، قینی کۆن ، تەفرەدان ، پیلان گێڕی، خۆ سەپێنی ، گەندەڵی ، میلەت فریودان ، مەحسوبی یەت و مەنسوبی یەت ، ئازاردان ، چەوساندنەوە، تیرۆر و تۆقاندن ، وێران کردن ، تێکدان ، مێژو شێواندن ،....هتد،

ببینە ، لە سەردەمی پێش راپەرین و ( حوکمی کوردی ) کورد وەک میلەت لە کەرکوک و خانەقین و ( ناوچەی جێناکۆکەکان ) حەقی خاوەندارێتیان هەبوو ،وەلی حەقی حکومدارێتیان نەبوو ، لە زهنی دوژمن و داگیرکەرانی کوردا ،مێژوی کورد و کورد بوونی کەرکوک بە جۆرێ چەسپی بوو ، کە لە هیچ دەورانی گفتوگۆیەکی لایانی کورد و لایەنی حکومەتی عیراق چ سەردەمی مەلیک یا جمهوری ( عبد الکریم قاسم ) دوای ئەوانیش تا سەردەمی صدام و تا ئاخر گفتوگۆی نێوان بەرەی کوردستانی و رژێمی صدام دوای کۆرەوە مەزنەکە ، داگیرکەران و عەرەب نکوڵیان لە کورد بوونی کەرکوک نەکردوە ، بەڵکو ویستویانە شارێکی عیراقی بێ ، بۆ نمونە لە ساڵی ١٩٨٣ بۆ ١٩٨٤ ، ئەو کاتەی یەکێتی نیشتمانی و رژێمی بعسی روخاو دەکەونە گفتوگۆ صدام حسێن بە مام جەلال و وەفدی یەکێتی دەلێ ( من ناڵێم کەرکوک شارێکی کوردی نی یە ، نالێم شارێکی عەرەبی یە ، بەڵکو ئەگەر دوای ئیستفتاش دەرکەوت کە زۆرایەتی کوردن ،ئەوا من هەر موسیڕ دەبم کە کەرکوک شارێکی عیراقی بێ ، بەمە عەرەب بۆ ئەوەی بە عێراقێتی بهێڵنەوە دژی داواکاریەکانی کورد ناوەستنەوە ، کوردیش بۆ ئەوەی کە کەرکوکی لەدەست نەچت ، بیر لە جیابونەوە ناکاتەوە ) 

گەرچی هەتا ئێستەش بیتە سەر باری جیاکردنەوەی دەنگی کورد لە عەرەب و تورک مان کورد زۆرینەیە ، کە ئەمە پێودانگێکە بۆ کورد بوونی ئەو شارە، لێرەوە عەرەبەکان بە تایبەت شیعەکان رێگەیەکی نوێیان گرتە بەر بۆ ئەوەی هەتا هەتایە کوردوکەرکوک لەدەست کورد بسەننن بە یاساو دەستور، هەڵبەتە لایەنی شیعە باشتر دەیانزانی کورد واتەنی چۆن سابون بدەن لە بنی پێێ هەردوو ( سەرکردەی گەورە حیزبی کورد تاڵەبانی و بارزانی ) تا لە رێگەی دەستورەوە مافی حکومداری بدەن بە کورد و بەرامبەر بەوە مافی خاوەندارێتیان لێ وەربگرنەوە .

تۆ سەیر کە ، هەتا کورد بەشێک نەبوو لە حکومەتی عیراقی مافی خاوەندارێتی هەبوو لە هەموو سوچێکی کوردستان ، بەڵام لەوکاتەوەی کە کورد بەشێکە لە حوکم ، هەرچی مافی خاوەندارێتی هەیە کەوتۆتە ژێر پرسیارەوە.

شیعەکان سابونیان دەدا لە بنی پێێ بارزانی و تاڵەبانی گوایە شیعە وەک ١٠٠ ساڵی رابوردوی حوکمی سونە نی یە ، ئەمان شەری کوردیان حەرام کردوە ، ئەمان گەرەکیانە کوردسانێکی بەهێز هەبێ ، ئەم ..... هتد ، بەڵام هەر کە دەستور دەنگی لەسەر درا ، پاش یەک مانگ گەورە سەرکردەیەکی شیعە وتی ، ئێمە لەگەڵ فیدراڵی نین ، عیراقێکی مەرکەزی بەهێزمان دەوێت ، واتە بە کردەوە هەرێمی کوردستانی هەڵوەشاندەوە ، پێکهاتەکانی ناو کەرکوک یەکسان کران واتە کوردو عەرەب و تورکمان ، وەک یەک حوکم بکەن ، مادەی ١٤٠ بە کردەوە هەڵوەشێندرایەوە ، حشدی شعبی بوو بە بەشێک لە سوپای عیراقی ، هێزی پیشمەرگە بە پۆلیسی حدودیش ئەژمار نەکرا ، دوای ریفراندۆم کورد بە تەواوەتی مافی حوکمداریشیان لێ سەندرایەوە ، واتە مەسەڵە کورد بوونی کەرکوک تەواو سردرایەوە وەک شاری ( قودس) چۆن عەرەب تەنها لە چیرۆکی بەرئاگرداندا بە عەرەبی فرمێسکی بۆ دەرێژن و دەیگێرنەوە ، کەرکوکیش وای لێ هات ، گەورەترین هەڵەی سەرانی کورد ئەوە بوو کە مافی کورد بوونی خستە نێو مادەیەکی دەستوری کە بە پێدانی مافی حکومرانی روکەش مافی خاوەندارێتیان لە کورد سەندەوە ، ئیدی کارتی کورد بۆ گفتوگۆ کورد بوونی کەرکوک نی یە بەڵکو جێ بە جێ کردنی مادەیەکی دەستوریە کە بۆ ئەوە دانراوە کە جێ بە جێ نەکرێت.

ئێستە تەواو دەرکەوت کە ئەوی عەرەب بیری پێ دەکاتەوە ، شیعەو سونە نی یە ، بەڵکو زهنیەتی عروبەیە ،جا شیعە بە مەزهەبی خۆی و سونە بە مەزهەبی خۆی ، ئەمما لەیەک خاڵدا هاوبەشن ئەویش عروبەیە ، چۆن نفوسی عەرەب زیاد بکەن ئەگەر بکرێ لە باکوری کوردستان لە رۆژهەڵات لە رۆژئاوا کە دەستیان پێ کردوە ، دوو کارتی بەهێزیان لە دەستدایە ، کە بەرپرسانی پول وپایە پەرست و ، مەزهەب و دینی ئیسلام ، بە پارەو بە دین هەموو سوجێکی کوردستانیان کردوە بە ( مەشتەلی رواندنی نەمامی عروبە ) بەم رۆژگارەش لە رێگەی حیزبەکانەوە ئاوی دەدەن بە پارەو جۆرەها مەزهەبی ئیسلامی ، کاتێ بەرپرسێکی سیاسی دەڵێ دروست بوونی دەوڵەتی کوردی خەوی شاعیرانەیە ، پزیشکێکی ( بانگخوازی ) ئیسلامی سعودی دەڵێ ، کچەکانتان کورەکانتان فێری زمانی کوردی پیس مەکەن فێری ئینگلیزی و زانستی کافرانیان مەکەن با تەنها فێری زمانی عەرەبی بن کە زمانی عەرشی خودایە ، زمانی ئەوە دنیاو بەهەشتە.

بەڵام ئەوەی کە لای شەقام و تاکی کورد هەر ماوە و دەمێنیت ، کەرکوک کوردە و شاری پێکەوە ژیان و شارێکە لە شارانی کوردستان ، ئەمە مێژوە ، وەلی ئەمان واتە کوردی سیاسی عەلمانی کوردی سیاسی ئیسلامی گەرەکیانە مێژو بە تەواوەتی بگۆڕن ، ئیدی مێژوی نوێێ کورد ، هەموو شتێک لە پێناوی بەرژەوەندی تاک و خۆ پەرستن، کێ شارم پیشان دەدات.

 

دانا رەشید




ads
ads
Developed by Avesta Group and powered by Microsoft Azure

Copyright © 2015 Shar Press. all rights reserved