هەڵە ستراتیژییە سیاسییەكان كوشندەیە

هەڵە ستراتیژییە سیاسییەكان كوشندەیە

جیهاد محەمەد


158 جار خوێندراوه‌ته‌وه

هەڵەی ستراتیژیی، هەڵەیەكی كوشندەیە، دەبێت بە نەخۆشیەكی درێژخایەن، هەتا ژیانی سیاسیی ئەو حیزبە، یان ئەو بزووتنەوەیە، یان هەڵگرانی ئەو فەلسەفە و دیدگایە بمێنێت لە كۆڵیان نابێتەوە، وەك دەڵێن هەتا مردن لەگەڵ نەخۆشەكەدایە و نەخۆش ناتوانێت خۆی لێ ڕزگار بكات. هەڵەی تاكتیكیی، كە زۆر جار دەشێت ئەم هەڵەیەش كوشندە بێت، شكستهێنەر بێت، وەلێ ئاسانترە لە هەڵەی ستراتیژیی و دەتوانرێت لە قۆناغێكدا حیزبی هەڵەكار خۆی لێ دەربارز بكات. هەڵەی ستراتیژیی لە دەستدانی دەرفەت و بواری جێبەجێكردنی دیدگا و جیهانبینیە بەلسەفییەكانە، بۆ هەرچ حیزب و بزووتنەوەیەكی هەڵەكار. جگە لە لەدەستدانی دەرفەت و بوار و دەریچەكانی ڕزگاری و ئازادی و سەرفرازی چین، یان نەتەوەی چەوساوە، كە حیزب و بزووتنەوە هەڵەكارەكان هەڵگری ئەو دروشمانە بوون،لە پێناویاندا هاتوونەتە ئاراوە. جار هەبووە حیزبی هەڵەكار خاوەنی خەباتێكی دوورودرێژ بوون و بە مەلاین خەڵكی ستەمدیدەی چینە چەوساوەكان، یان نەتەوە چەوساوەكانیان كردووە بە سوتەمەنی خۆیان، بەڵام بە هەڵە ستراتیژییە سیاسییەكانیان، چ لە تیۆرییدا، یان لە پراكتیكیدا، هەرچییان كردووە و هەرچیان هۆنیوەتەوە و چنیویانە بە جارێك هەڵوەشێنراوتەوە و، هەموو خەڵكە ستەمدیدەكەش بوون بە ئاردی ناو دڕك و پەرت و پەرتەوازە بوون لە یەكتری. ئیتر ئەم دەردە كوشندەیە دەیان ساڵی خایاندوە و بێ متمانەیی و بێ باوەڕیەكی زۆر گەورە لە ناو خەڵكدا تەشەنەی كردووە، هەم بە ڕابەر و پێشەوا و حیزبە سیاسییەكان، هەم بە ئیرادەی خۆیان. ئەم بێ متمانەیی و بێ باوەڕیە تەنها خودی حیزبەكانی نەگرتووتەوە، بەڵكو درێژەی كێشاوە بۆ بێ متمانەبوون بە فەلسەفە و جیهانبینیەكەیان، بە ئایدۆلۆژییەكەیان، بەو بنەما تیۆریانەی كە لەسەری كاریان كردوە.

بۆ نموونە حیزبە ناسیۆنالستیەكانی كوردستان، جگە لەوەی خۆیان كرد بە ئامانج و مەسەلە نەتەوەییەكەیان كرد بە ئامڕاز بۆ خۆ دەوڵەمەندكردن و درێژەدان بە حوكمڕانییەكی هەتا بڵێی خراپ و نادادپەروەر و نایەكسان، كە ئەمە هەڵەیەكی ستراتیژیی گەورە بوو كردیان. جگە لەم هەڵە ستراتیژیە ئیداریی و سیاسییە، هەڵەیەكی ستراتیژیی سیاسیی گەورەتریان كرد، بە دانانی سەرۆكی حیزبەكانیان بە فریادڕەس و كاریزمایەك بە وێنەی "خواوەند" بۆ پەرستن. كاتێكیش كە سەرۆك و ڕابەرە فریادڕەسە خواوەندیەكەیان تووشی شكستی سیاسیی دەبێت، وەك مەلا مستەفای بارزان، یان تووشی مردن و نەخۆشی كوشندە دەبێت وەك جەلال تاڵەبانی و نەوشیروان مستەفا، ئیتر حیزبەكانیان تووشی شكستی گەورەی سیاسیی و ئیداری دەبن و خۆیان بۆ ڕاست ناكرێتەوە، ئاخر كە "خوا" مرد، لە نێوان خەلیفەكاندا بۆ مێراتگریی و جێگرەوە جەنگ بەرپا دەبێت. ئەم حیزبە ناسیۆنالیستانە، وەك پارتی و یەكێتی و لەم دوایانەشدا بزووتنەوەی گۆران جگە لە قسەكردن بۆ چاكسازی و هەوڵدانێكی بێ سوود بۆ گەڕانەوە بۆ حیزبێكی مەدەنی سیاسیی، بە هیچ جۆرێك ئەم قسەكردنانەیان بۆ ناكرێت بە پراكتیك و ناتوانن ڕزگاریان بێت لەو تەنگەژە سیاسی و فەسادیەی تووشی بوون. ئەوەتا نەك هەر ناتوانن دوای ئەو ئامانجە بكەون كە لە پێناویدا دروست بوون، بەڵكو خودی حیزبەكانیشیان تووشی گەندەڵی و دەستەگەریی و ناكۆكیی گەورە بوون لە نێوان خۆیاندا. هەرچ دەستە و گروپێكیان، هەرچ سەركردە و كەسی دیاریان ناچار بۆ خۆ پاكردنەوە، كە ناتوانن خۆیان پاكبكەنەوە، دەستە و گروپەكانی تر و كەسەكانی تر تۆمەتبار دەكەن و دەستی چەوری خۆیان بەیەكتری دەسڕن.  

حیزبە ناسیۆنالستیەكانی كوردستان، دوو دەیە و نیو زیاترە بەردەوام هەڵەی ستراتیژیی دەكەن، بەردەوام وازیان لەو ئامانجە هێناوە كە لە پێناویدا دروستبوون، خودی خۆیان و حیزبەكانیان بوون بە ئامانج، خەریكی خۆدەوڵەمەندكردنن. خۆ دەوڵەمەندكردن و گوێنەدان بە هیچ ڕەخنەیەكی خەڵك، وای لێكردن تووشی دەیان فەسادی ئیداری و سیاسیی و حیزیی بوون، خەڵكیان تووشی دەردیسەری كردووە، بە هەمان شێوەی خۆیان خەڵكیان تووشی فەساد كردووە، بە تایبەتی چینی بازرگانەكان و دەوڵەمەندەكان و كاسپكارانیان تووشی فەسادی كردووە. ئێستا وا خەریكە لەسەر دەوڵەمەند بوون و پێگە فەسادیە گەورەكەیان دەبێت بە شەڕ و ئاژاوەیان، هەرچ رۆژە و لە كەناڵێكەوە كەسێكی سەركردە بە ئاشكرا دەردەكەوێت و دەیەوێت خۆی بكات بە فریادڕەسی حیزبەكەیان و خەڵكی كوردستان.

ئەم حیزبانە بە تایبەتی یەكێتی و پارتی ناتوانن هیچ جۆرە چاكسازییەك بكەن، ناتوانن ببن بە حیزبی مەدەنی و سەردەمیانە لەگەڵ دنیای سەردەمدا بڕۆنە پێشەوە. هەرچی دەیڵێن و دەیكەن هەمووی وەك بڵقی سەر ئاو دوای ماوەیەك فش دەبێتەوە. 

یەك ڕاستی هەیە كە ئەتوانم بڵێم هەموو كەس لە كوردستاندا ئەگەر خۆی گێل نەكات دەیزانێت! ڕزگاربوون لە فەسادی ئیداری و حیزبیی و ماڵیی، ئەم حیزبانە بچووك دەكاتەوە و ئەم قەوارە گەورە زەبەلاحەیان نامێنێت، ئەمەشیان پێ قبووڵ ناكرێت، بۆیە ناتوانن خۆیان و حیزبە فاسیدەكانیان ڕاستبكەنەوە. ئەمان ناتوانن ئەم هەنگاوانە هەڵبنێن: ١- لە پێش هەموو فاسیدەكانی كوردستاندا، خۆیان بچنە بەردەم دادگایەكی عادیلانە و لێپرسینەوەیان لەگەڵدا بكرێت و پرسیاریان لێ بكرێت"ئەم دەوڵەمەندی و بزنسكاریی و بازرگانیەتیەت لە كوێوە هێنا؟" ٢- دەست هەڵبگرن لە دەیان و سەدان پرۆژەی بازرگانێتی. ٣- واز لە دەیان كەناڵی تەلەفزوێنی و ڕۆژنامەی ڕاستەوخۆ و سێبەر بهێنن. ٤- واز لە دەیان هەزار موچەخۆری بندیوار بهێنن، كە بوون بە لەشكرێكی گەورە لە هەڵبژاردنەكاندا بەكاریان دەهێنن بۆ دەنگدان بەم حیزبانە. ٥- دەستبەرداری فڕوفێڵی سیاسیی و ئەژنۆ شكاندنی یەكتری بن. ٦- واز لە تێكەڵكردنی دەستی چەپەڵیان بهێنن لەگەڵ وڵاتانی دەوروبەر و عێراقدا. ٧- درۆ نەكەن و ڕاستگۆیانە داوای لێبوردن بكەن لە خەڵكی كوردستان، هەرچیان هەیە لە پارەوپول و سەروەت و سامانی دزراو و قایمكراو لە ناو بانكەكانی ئەوروپا و دەوڵەتانی دەوروبەردا بگێڕنەوە بۆ خەڵكی كوردستان. ٨-  یاسا سەروەر بكەن و خۆشیان وەك هاوڵاتی ئاسایی یاسا بەسەریاندا جێبەجێ بكرێت. ٩- لە هەڵبژاردنەكاندا ساختە نەكەن. ١٠- یاسای هەڵبژاردنەكان بگۆڕن بە  یاسایەكی دیموكراتیانە. ١١- باج و خەراج بە شێوەیەكی دادپەروەرانە بخەنە سەر هەموو بازرگان و دەوڵەمەندەكان. ١٢- ژێرخانی ئابووری ببوژێنەوە١٣/ دیموكراتی بن لەگەڵ هەموو هاوڵاتیاندا وەك یەك ١٤- فەزڵی حیزبییەكانی خۆیان، یان سەركردەكانی خۆیان نەدەن بەسەر خەڵكی تردا ١٥- پاكسازی بكەن لە زیاتر ٤٠٠٠چوار هەزار ڕێكخراوی بەناو مەدەنیدا، كە لە سەدا ٩٧ی ئەم ژماریە فاسیدە و هی خۆیانە. ١٦- كێشەكانیان لە گەڵ پەكەكە و حیزبەكانی ڕۆژهەڵاتدا بە شێوەیەكی عەقڵانی و سیاسیانە چارەسەر بكەن.١٧-  پەروەردەیەكی دیموكراتی و نوێ دامەزرێنن كە بنەمای ئیدارە و حوكمڕانی و دیموكراتی پێشكەوتووە. ١٨- واز لە تووندووتیژی بهێنن١٩- دیموكراتیانە لەگەڵ خۆپیشاندەراندا مامەڵە بكەن٢٠-  لە خودی خۆیانەوە وەك سەرۆكی هەرێم و سەرۆكی حكومەت و سەرۆكی حیزبەكانیانەوە دەستپێبكەن بە چاكسازی و پاكسازی و لێپرسینەوە. ئەمەی ئەمان كردویانە لەماوەی حكومڕانیاندا، هەڵەی ستراتیژیی گەورەیە، خۆیان بۆ ڕاستناكرێتەوە، ناتوانن بۆ هەتا هەتایە خۆیان لەو نەخۆشییە كوشندەیە ڕزگار بكەن.   

جیهاد محەمەد




ads
ads
Developed by Avesta Group and powered by Microsoft Azure

Copyright © 2015 Shar Press. all rights reserved