د. سەیران تەها ئەحمەد / كۆلیجی یاسا-زانكۆی سلێمانی

بەهۆی سیاسەتی كۆمەڵگای نێودەوڵەتی بۆ سەرلەنوێ داڕشتنەوەی نەخشەی سیاسی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست و ئەگەری گۆڕانكارییەكان لە بەهێزكردنی پێگەی كورد و پاراستنی دەستكەوتەكانی، وە بوونی هیوایەك بۆ بنیادنانی داهاتوو، ڕووبەڕووی گەورەترین دژایەتی و پیلانگێڕی نێودەوڵەتی و هەرێمایەتی لەلایەن ووڵاتانی ناوچەكە بەگشتی و بە ئاشكرا دەبێتەوە بە تایبەتی  میحوەری (توركی و قەتەری و سوری و سعودی)، لە دروست كردنی گەورەترین فشار و سازش كردن بۆ ئەمەریكا و ووڵاتانی ئەوروپا و ئیسرائیل لە مامەڵەكردن ومافی گرێبەست و دەستبەسەراگرتنی كۆمپانیاكانیان و دەستبەرداربوون لەخاك  بەرامبەر بە پشتگیری نەكردنی دۆزی كورد لە پێناو بەرژەوەندی و دەستكەوتی زیاتری بازرگانانی سیاسی. وە لە ناوجەرگەی ڕووداوەكان تەنها شۆڕشی سەرجادە (خۆپیشاندانەكان) وپشتیوانی و پشتگیریە سەرتاسەریەكانی خەڵکی كوردستان بوو لە ناوەوە و دەرەوەی كوردستان گەورەترین ڕۆڵی كاریگەریان بینی  بۆ دروستكردنی فشار و بە دەست هێنانی پاڵپشتی دۆستەكانی كورد لەسەر ئاستی نێودەوڵەتی بۆ پوچەڵكردنەوەی پلانە هەرێمایەتیەكان.

بەڵام لەگەڵ ئەم هەموو سەختی و تاقیكردنەوانەی هەر چوار پارچەی كوردستان پیاندا تێپەڕیوە، لە ترسناكترین و خراپترین كاتدا، تا ئەو ڕادەیەی كە بە ئاشکرا هاكان فیدان دەڵێت لە دوای سوریا نۆرەی هەرێمەكەی عێراقە بۆ لەناو بردنی دەستكەوتی كورد و هەرێمەكەیان، دەبێت عێراق وانە لە سوریا وەربگرێت. كەچی یەكێتی و پارتی وانەیەكیان وەرنەگرتوە؟  لەوە دەچێت گەر هەموو كورد لەناو بچێت، ئەوان لە دوژمنایەتی یەكتری و نەهامەتی شەڕە پۆست و مل شكاندنی یەكتری ناكەون، كە باجەكەی خەڵكی كوردستان دەیدات؟ وە بێئاگان لەوەی كە لەناوخۆدا، دوژمنانی كوردستان خەریكی پەرەپێدانی فیکری توندڕەویی و پاڵپشتی لایەنگرانی داعشن.

ئەوەی ئەمڕۆ ڕوودەدات هەمان سیناریۆ و ئەو مێژووە دووبارەبووەی سەرەتاكانی سەدەی ڕابردووە، كە بە فیتی داگیركەران و خەلافەتە داڕزیوەكەی عوسمانیەكان پاشان ئەتاتورك، گەر نەیانتوانی بێت بەزەبر و هێز كۆتایی یان شكست بە شۆڕشی کورد بهێنن، ئەوا بەناوی ئەوەی شۆڕشەكەیان دژایەتی دین و ئیسلام و خەڵافەت دەكەن، لە ڕێگەی هەڵخەڵەتاندن و بەكارهێنانی كۆمەڵێك لە خەڵكی هەژار و سادە و نەزان هانیان داون بەناوی جیهادەوە، دژایەتی و شكست بە شۆڕشی نەتەوەكەیان بهێنن، تەنانەت بەشداری پێكردنیان (ئەگەر كەمینەیەكی كەم بوو بن) لە جینۆسایدی ئەرمەنەكاندا بەناوی برایەتی دینی پاراستنی خەلافەتی عوسمانی؟

لەئەمڕۆدا،لەسەخترین بارودۆخی كوردانی ڕۆژئاوادا، لەبەردەم پرسێکی چارەنووسازداین، لە قۆناغێكداین كە ئەركی هەموو كوردە بۆ دەربڕینی هەڵوێست و پشتیوانی كردنیان بە جیاوازی ئایدیاو بۆچوونەكانیان. بەڵام كەمینەیەك لە ئەوانەی دین بۆ مەرامی سیاسی بەكاردەهێنن، وە بانگەشەی نوێنەرایەتی موسڵمانان و پارێزگاری لە دین و ڕێبازی ئیسلام دەكەن؟ مۆدێلێکی نوێیان لە جاشایەتی داهێناوە كە دژایەتی میللەتی خۆیان دەكەن؟ لەسەر وویست و پلان و ئەجندایەكی هەرێمی، لەبری كۆكردنەوەی دەنگ وبەدەستهێنانی پشتیوانی ووڵاتانی جیهانی عەرەبی و سەرخستنی مەزلومیەتی میللەتەكەی خۆیان، كەچی  نوێنەرایەتی فكری عەرەبی شۆفێنی و جۆلانی داعش و هاكان فیدان و شازادە فاسدەكانی ووڵاتانی كەنداو دەكەن؟

لەئێستادا كورد لەبەردەم دووفاقیەتی و دووڕووی مەترسیداترین ڕووبەڕووبوونەوەیە بەناوی دینەوە لەلایەن دەوڵەتە ئیقلیمیەكان جێبەجێ دەكرێت بۆ كوشتی ڕۆح و ئینتمای كورد بوون، بە پلان  كار لەسەر گەنجی كورد دەكەن، بۆ پەروەردەكردنی نەوەیەك كە برایەتی ئاینی تورك و داعشە جۆلانیەكانی لە پێش كورد بوون كوردایەتیەوە بێت، تەنانەت پاساو بۆ تاوانكاری وتوندوتیژیەكانیان دەهێننەوە، جگە لە بانگەشەكردن بۆ بیری داعشی، دژایەتی میانڕەوی و ڕۆحی تەسەف و تەریقەت و ئەو لێبوردەییەی كە بوە بە بەشێك لە ناسنامەی كورد بوون دەكەن لە ڕێگەی میدیا و تۆڕەكانی كۆمەڵایەتیەكان،  وە ئەو مەراسیم و بۆنانەی كە بە پارەداركردنی تورکیا و قەتەر لە شارو شارۆچكەكانی هەرێم لە ژێر ناوی جیاجیادا لە لایەن رێكخراوە ئیسلامیەكان پەیڕەو دەكرێن.

لەكاتێکدا كە لە كۆنگرسی ئەمەریكا لەسەر پێشێلكاریەكانی سوپا داعشیە عەرەبیەكەی سوریا  گفتوگۆ لەسەر پاراستنی كورد دەكرێت، وێنەی پێشیلكارییەكان نمایش دەكەن، كە بە وویژدانەوە سەرزەنشتی ئەو كارە قێزەون و نا مرۆڤاتیانە دەكەن، لەهەمان كاتدا لە ووڵاتە بەناو ئیسلامیەكان و ڕێكخراوە بازرگانیە بەناو ئیسلامیەكانیان هەر وەك كاتی كیمیابارانەكەی هەڵەبجە لە ١٩٨٨ بە ووشەیەك دژی قەتڵ و عامی كورد نەك ناڕەزایەتیان دەرنەبڕی، بە پێچەوانەوە جگە لە پشتگیری كردنی دەسەڵاتە تیرۆرستەكەی جۆلانی بە هەموو شێوەیەك، وە بەشدارن لە پیلانگێڕانی هەرێمایەتی بوون دژ بە کورد بەناوی پاراستنی یەك پارچەیی خاكی سوریا؟  ئا لەم ساتەدا، لەسەر وویست و پلانی دوژمنان، داردەست و موریدەكانی هاكان فیدان و ئەردۆغان و قەتەریەكان دژایەتی خۆیان بە ئاشكرا بۆ هەسەدە دەردەبڕن، وە دژی ناسنامە و كوردایەتی ژێر پێ دەخەن؟

ئەوسامرییانەی كە چاویان نە منداڵانی گەمارۆ دراو و برسی كراو و ئاوارەكانی كۆبانی و شارە گەمارۆدراوەكان نابینن، ئەوانەی شێواندن و دەست درێژی كردنە سەرجەستەی ژنان و شەرەفی میللەتەیان نابیستن، ئەوانەی بەیەك ووشە لەسەر تێكدانی مەزارو گۆڕستانی شەهیدەكان ڕۆژئاوا، دیل كوشتن و كوشتارگەی خەڵکی بێ تاوان و ڕفاندن و تاڵان كردن بێ دەنگ بوون، نەتوانن بە دەركردنی بەیاننامەیەك یان ناڕەزایی بوون دەرببڕن، بە ووشەیەك لەبەر خاتری خوداو پێغەمبەرەكانی، نەیانتوانن بەو سەركردە زاڵم و دڕندانە بڵێن ئەوەی ئەنجامی دەدەن پێچەوانەی بنەماكانی قورئان و ئیسلامە، ئیتر چۆن دەتوانن باس دینداری بوون بكەن ؟
چەند كەسانی زەلیللن ئەوانەی حورمەت و ڕێزی میللەتی خۆیان دەدۆڕینن، لەپێناو ستایشی زاڵمەكان وە پاراستنی پێگەیەك كە خزمەت بە دوژمنانی نەتەوەكەیان بكات. گەر ئەوانەی ئیماندارێتی و ئیسلامەتی لە ڕازی كردنی دڵی سەركردە و شازادە  بێ ئیمانەكانی قەتەر و توركیا و سعودیە دەبینن، چاوپۆشی لە تاوان و سەرپێچی هەموو بنەما و ڕێسا ئاسمانی و ئایینەكان دەكەن، دڵنیابن نەك هەر دنیا و داهاتوویان، بەهەمان شێوە قەبر و قیامەت و ڕەزامەندی  پەروەردگاریان لە دەست دەدەن!

ئەم وتارە دەربڕی بۆچونی نووسەر خۆیەتی