خوێنەری ئازیز، وێنەی ئەوە بکە من و تۆ لە شەقامێکدا وەستاوین و باران دەبارێت. کەسێک کە قەرزاری تۆیە، بە خێرایی بەرەو لات دێت و بە دەنگێکی دڵنیایەوە دەڵێت: "سبەی ئەو پارەیە دەگەڕێنمەوە." ئێمە هەردووکمان ئەم قسەیە دەبیستین. ڕۆژێک تێدەپەڕێت و هیچ شتێک ڕوونادات، ئەو کەسە دێتەوە و بە ساردی دەڵێت: "تەنها قسەیەک بوو." بەڵام ئایا بەڕاستی ئەمە تەنها قسەیەک بوو؟
کاتێک مرۆڤ بەڵێن دەدات، تەنها وشە ڕیز ناکات؛ بەڵکو پەیوەندییەکی نوێ لەگەڵ بەرامبەرەکەی دروست دەکات. لەو ساتەوە، کەسێکی تر چاوەڕێ دەکات، پلانێکی ژیان دەگۆڕێت و متمانەیەک لەدایک دەبێت. بەڵێن لە دەرەوەی سنورەکانی زمان، دەچێتە ناو ناخ و ژیانی خەڵکەوە. لە ژیانی ڕۆژانەدا، دایکێک بە منداڵەکەی دەڵێت "دێمەوە"، هاوڕێیەک دەڵێت "لەگەڵت دەبم"، یان سیاستوانێک دەڵێت "ئەم کێشەیە چارەسەر دەکەین". هەموو ئەمانە بەڵێنن، بەڵام هەموویان یەکسان نین. هەندێکیان جێبەجێ دەکرێن، هەندێکیان لەبیر دەچن، و هەندێکیشیان لە سەرەتاوە دیار نییە ئایا توانای جێبەجێکردنیان هەیە یان نا.
لەبەر ئەوە، کاتێک بەڵێنێک دەبیستین، ڕەنگە باشترین پرسیار ئەوە نەبێت کە بڵێین "ئایا قسەی جوانە؟"، بەڵکو پێویستە بپرسین: کێ ئەم بەڵێنە دەدات؟ بە ناوی کێ؟ بە چ توانایەک؟ و ئەگەر جێبەجێ نەکرا، کێ وەڵامدەری سەرەکی دەبێت؟ ئەم پرسیارانە بەڵێن لاواز ناکەن، بەڵکو ڕاستگۆیی بەهێز دەکەن. چونکە بەڵێنی ڕاست، لە وشەوە دەستپێدەکات، بەڵام لە کرداردا تەواو دەبێت.
کاتێک کەسێک یان دامەزراوەیەک دەڵێت "من بەڵێن دەدەم"، ئەو تەنها پێشبینییەکی داهاتوو ناکات، بەڵکو گرێبەستێکی نەنووسراوی ئەخلاقی و کۆمەڵایەتی واژۆ دەکات. وەک تیۆرییەکانی زمان دەریدەخەن، قسەکردن خۆی لە خۆیدا کردارە، و بەڵێندان بریتییە لە قبووڵکردنی بەرپرسیارێتی و دروستکردنی پابەندبوونێکی ڕاستەقینە. ئەگەر ئەم بەڵێنانە بەتاڵ بن، تەنها کەسێک بێهیوا نابێت، بەڵکو متمانەی گشتی، کە بناغەی پێکەوەژیان و هاریکارییە، درز دەبات و لاواز دەبێت. لێرەوەیە کە بەڵێنی لایەنێکی گشتی یان بەرپرسێک زۆر قورسترە لە بەڵێنی کەسێکی ئاسایی؛ چونکە شکاندنی بەڵێنی گشتی، ئەو پردەی نێوان بڕیاردەر و هاووڵاتی دەڕووخێنێت کە تەنها بە ڕاستگۆیی و توانای جێبەجێکردن دەمێنێتەوە. بۆیە وشەکان نابێت ببنە ئامرازی کاتی بۆ کڕینی کات و دەربازبوون لە فشار، بەڵکو دەبێت ببنە دەستەبەرێک بۆ بەدیهێنانی ماف و دڵنیایی.
لە کۆتایی ئەو ڕۆژە باراناوییەدا، ئەو کەسەی لە شەقامەکە وتی "سبەی پارەکەت دەگەڕێنمەوە"، هێشتا لە مێشکی ئێمەدا ماوە. نەک لەبەر ئەوەی قسەکەی جوان بوو، بەڵکو لەبەر ئەوەی لەو یەک ڕستەیەدا، بەرپرسیارێتییەکی بۆ خۆی دروست کرد. بەڵێن لە وشەوە دەست پێدەکات، بەڵام لە بەرپرسیارێتیدا تاقی دەکرێتەوە.
کاتێک گوێبیستی قسەیەک دەبیت، چۆن جیاوازی دەکەیت لە نێوان "هەواڵگەیاندنێک" (وەک: "دیارە کە...") و "بەڵێنێک" (وەک: "من بەرپرسیارم")؟ ئایا ئەو وشەیەی بەرامبەرەکەت بەکاری دەهێنێت، فشارە بۆ ئەوەی بڕوای پێ بکەیت، یان دەروازەیەکە بۆ کردار و بەرپرسیارێتی؟
ئەم وتارە دەربڕی بۆچونی نووسەر خۆیەتی