پاشەکەوتی مووچە چارەسەری کێشەیەک بوو لە کێشە کەڵەکە بووەکانی ئەم هەرێمە

پاشەکەوتی مووچە چارەسەری کێشەیەک بوو لە کێشە کەڵەکە بووەکانی ئەم هەرێمە

بەهادین نوری


302 جار خوێندراوه‌ته‌وه

پاش پتر لە چوار ساڵ بەسەر پاشەکەوتی زۆرە ملی مووچە هەواڵی لابردنی ئەم پاشەکەوتە ڕاگەیەنرا . خەڵک بەگشتی و مووچە خۆران بەتایبەتی ، کە باجی قورسی ئەم پاشەکەوتە یاندا وە بە زاق و زوقی مناڵە برسیەکانیان ، پێشوازیەکی گەرمیان لەم هەواڵە کرد و هەقیانە ، دەبێ پیرۆزباییان لێبکرێ . ئەمە هەنگاوێکی گرنگە بۆ کەمکردنەوەی برسێتی و هەژاری و نەهامەتی لە هەرێمدا ، بەڵام نابێ وەها تەماشا بکرێ کە دەسەلاتداران داستانێکیان تۆمار کردووە بۆ ئەم میللەتە ، کێشەیەکیان چارەسەر کردووە . ڕاستی پرسەکە ئەوەیە کە حکومڕانانی هەرێم بەدەستی خۆیان ، بۆ بەرژەوەندی تایبەتی خۆیان ، کێشەی پاشەکەوتیان خوڵقاند . دابەزینی نرخی نەوتیان لە ٢٠١٤ دا کرد بە بیانوو بۆ پاشەکەوت . ئەی بۆچی سەرەک وەزیرانی عێراق حیدرعبادی ، کە گەنجینەیەکی بەتاڵی لە نوری مالکی وەرگرت بە نرخی نزمی نەوتەوە ، بۆ ڕۆژێکیش نە پاشەکەوتی سەپان بەسەر کارمەندانی عێراقدا و نە بۆ یەکڕۆژیش مووچەی لە کارمەندانی بڕی ، کە چی حکومڕانانی هەرێم زێتر لە چوار ساڵ مووچەیان بڕی ! هەر لەسەرەتاوە دەیانتوانی فایلی نەوتی هەرێم تەسلیمی بەغدا بکەن و مووچەی هەرێمیش بخەنە سەر بە غدا . ئەی بۆچی ئەمەیان نەکرد ؟ چونکە ئەگەر بیانکردایە گۆڕەپانی گەندەڵکاری تەسکدە بوەوە . ئەمەش ، گەر چی قازانجی میللەتی کوردی تێدا بوو ، بەڵام زەرەری حکومرانانی تێدا دەبوو . حکومڕانان بە توندی نووسان بە فایلە چەورەکەی دارایی ئەم وڵاتەوە کە نەوت بوو . پاساوی پاشەکەوتی مووچە ، بە قسەی خۆیان ، ئەوە بوو کە بە خێرێ پڕاوەی کاروباری سەربەخۆیی ئابوری دەکەن بەمەبەستی ڕێگە خۆشکردن بۆ سەربەخۆیی سیاسی ! ئەمڕۆش دەیانەوێ لابردنی پاشەکەوت بکەن بە دەسکە گوڵی خۆیان گوایە ئەوان بە دبلۆماسیەتی نەرم و زیرەکانە توانیان بە غدا ئیقناع بکەن مووچەی هەرێم بنێرێ ! ئەگەر خۆشیان لە بیریان چووبێت خەڵکیتر لە بیریان نەچووە چەندە نەرم و زیرەک بوون لە دیبلۆماسیە تەکە یاندا بەرانبەر وەزیری دەرەوەی ئەمریکا تێلەرسن ، لە ڕۆژانی ڕیفراندۆمە کارەساتەکەی ئەیلولی ٢٠١٧ دا ، کاتێ ئەو بەرپرسە لە نامەیەکدا پێیوتن : 
ــ ( ئەمریکا دەبێتە کەفیل و بەرپرسیاری دەگرێتە ئەستۆی خۆی کە پاش دوساڵ ڕیفراندۆم بکری ئەگەر ئیستە ڕیفراندۆمەکە دوا بخرێ ) . 
وەلامە نەرمە دیبلۆماسیەکەش ئەوە بوو کە : ( بە قسەی عبدلبشر ناکەن و ڕیفراندۆم هەر دەکەن ) . ئەوە ڕیفراندۆمەکەیان کرد و هەموو جیهانیش ئەنجامی دیبلۆماسیەتە نەرمەکەیانی بینی : هەموو ناوچە کێشە لەسەرەکانیان لەدەستدا لە ماوەی چەند سەعاتێکدا ، و ئەو هەلەیان لە دەستدا کە جارێکیتر نایەتەوە بۆ جێبەجێکردنی ڕیفراندۆمی ئەو ناوچەیانە بە گوێرەی مادە ١٤٠ ی دەستور . 
پاشەکەوتی مووچە خاڵێ بوو لە پرسی گەندەڵکاری بەر بڵاوی ٢٨ ساڵی ئەم هەرێمەدا . لابردنی ئەم پاشەکەوتەش چارە سەرە بۆ تەنها ئەو خاڵە . نەک چارەسەری بنەڕەتی کێشە کەڵەکە بووەکانی هەرێم . لەم وڵاتەدا هەموو پێدا ویستیەکی واقیعی هەبوو بۆ بنیاتنان و گەشە پێدانی ئابوری و ڕۆشنبیری هەرێم و بەرز کردنەوەی ئاستی ژیانی هاوڵاتیان بەو ڕێگەیەدا کە سەنگافورەی پێدا پێش کەوت لە شەستەکانەوە ئەگەر دەسەڵاتێکی خاوێن و دڵسۆز ، لە سایەی ڕژێمێکی دیموکراتی ڕاستە قینەدا ، دەستبە کار بوایە . بەڵام ئەوانەی لەم ٢٨ ساڵەی ڕابر دوودا هەرێمیان بەڕێوە برد کەشتیەکەیان بەرەو گێژە لوک و زریان برد نەک بەرەو کەناری ڕزگار بوون و ئارامی . نمونەیەکی بچووک : ئەوەی بنیاتنان وگەشە پێدانی ولاتی بوێ تاریکی ناخاتە سەر فایلی نەوت کە شادەماری ئابوری ئەم وڵاتەیە لە قۆناخی ڕابردوو ئیستادا ، ئەم فایلە لە پەرلەمان ( کە بەناو بەرزترین دەسەڵاتە ) و لە وەزارەتی دارایی هەرێم و لە ڕۆژنامەوانی و ڕای گشتی ناشارێتەوە ، تەسلیمی کارمەندێکی باوەڕ پێنەکراوی وەکو ئاشتی هەورامی ناکات کە بەناوی وەزیرەوە تەعین دەکرێت و هیچ پێوەندیەکیشی بە ئەنجومەنی وەزیرانەوە نیە و هیچ کارو بارێکی ئەو تۆشیان لەگەڵ باس ناکات .
پێمان بڵێن ، برادەرانی حکومڕان ، بۆچی پەرلەمانی هەرێم ، کە زۆرینەی کورسیەکانی سەر بە حیزبەکانی خۆتانن ، بێئا گا کراوە لە فایلی نەوت ، لە بڕی بەرهەم هێنراوی مانگانە یان سالانە ، لەوەی کە بەکێ فرۆشراوە و بەچەند فرۆشراوە ، پارەکەی چی لێهاتووە ؟ جا ئەو خەڵکە چۆن گومان نەخەنە سەر حکومڕانانی وڵات ؟ چۆن تۆمەتبار تان نەکەن بە گەندەڵکاری ؟ 
بەڵێ لابردنی مووچە داخوازیەکی بە پەلەی کارمەندان و خانە نشینان بوو . بەڵام کێشەی مووچە نەدان چارەسەر نەکراوە . کە حکومڕانان لە بڕیاری پاشەکەوتیاندا وایان ڕاگەیاند ئەو پاشە کەوتە کۆ دەکرێتەوە و فلسێکی لێنا فەوتێ . دەبێ هەر واش بێ . دەبێ بەتەواوی بگێڕدرێتەوە بۆ خاوەنی خۆی . ئەو کاتە دەوترێ کێشەی مووچە چارەسەر کرا . دوای ئەوەش هێشتا ( ١٠١ ) کێشە دەمێنێ ، چاوەڕوانی چارە سەرە ! ئەگەر کارو بار وەکو ئەم ٢٨ ساڵەی رابوردوو ببرێ بەڕیوە ئەوە بە سەد ساڵیتریش کێشەکان چارە ناکرێن چونکە تا یەک کێشە چارە دەکرێ ٣ کێشەی تر دروستدە کرێن .
ئەگەر حکومڕانان بیانەوێ چارەسەری کێشە جۆراو جۆرەکان بکەن ئەوە زۆر بە ئاسانی دەکرێ : دامەزراندنی ڕژێمێکی دیموکراتی کە قۆڕخکاری دەسەلاتی تێدا نەبێ و تەزویر لە هەڵبژاردنا نەکرێ و دەستاو دەستی دەسەڵات ئاسایی بێت . 
بهادین نوری ١٣ / ٣ / ٢٠١٩



ads

زۆرترین خوێندراوە

  • ڕۆژ
  • هەفتە
  • مانگ
ads
ads

ads
ads
Developed by Avesta Group and powered by Microsoft Azure

Copyright © 2015 Shar Press. all rights reserved