واعیزەكانی سوڵتان لەنێوان پیاوی خودا و دەستەڵاتدا.

واعیزەكانی سوڵتان لەنێوان پیاوی خودا و دەستەڵاتدا.

عەلی عەبدولسەمەد


869 جار خوێندراوه‌ته‌وه

واعیزەكانی سوڵتان، یەكێكە لە كتێبە گرنگەكانی  كۆمەڵناسی عێراقی عەلی وردی، كە  چەندین ڕوداو و چیرۆكی مێژووی، لەمێژووی ئیسلام دا باسكردووە، سەبارەت بە داكۆكیردن و پاڵپشتیكردنی واعیزو وتار بێژە ئاینیەكان لەسوڵتان و خەلیفەكان. واعیزەكان لەمێژوودا چەكێكی گرنگ بوون بۆ سوڵتان و خەلیفەكان, لەڕێگەی دروستكردنی هەستی خۆشەویستی و گوێڕایەڵی بۆ سوڵتانەكان لەلای خەڵك، بەو پێیەی واعیزەكان هەفتانەو بەردەوام بەركەوتنیان لەگەڵ خەڵكی دا هەبووە و كاریگەریان لە سەر دروست كردوون. بەشێك لە واعیزەكان بەدرێژایی مێژوو،  هەمیشە بوونەتە پەردەیەك بۆ شاردنەوەی هەڵەو ستەمی خەلیفە و سوڵتانەكان لەلای خەڵك. بەردەوامبوونی  دەستەڵاتی خەلیفەو سوڵتانەكان لەگەڵ بوونی سوپایەكی بەهێزو تۆكمەدا، بوونی واعیزو وتاربێژەكانی ژێر دەسەڵاتیان كاریگەری هەبووە لە دروستكردنی كۆمەڵگایەك كە گوێڕایەڵی دەسەڵاتی خەلیفە بكات و كارەكانی ئەو بە فەرمانی خودای بزانێت. خەلیفە و سوڵتانەكان هەمیشە لەڕێگەی واعیزەكانەوە لەهەوڵی ئەوەدابوون كۆمەڵگایەكی بێدەنگ و بێ هەڵوێست دروستبكەن،  هەتا بتوانن دەسەڵات و فەرمانڕەوایەتیان بپارێزن و بەردەوام بێت،  زۆرێك لەو واعیزانەی كە لە دەرباری سوڵتانەكان دا بوون، لەپێناو دەستكەوتی مادیان لەلای سوڵتان و خەلیفەكان، پاڵپشتیان لەوان كردووەو بێ دەنگیان هەڵبژاردووە لە بەرانبەر  ستەم و نادادپەروەری و خراپەكاریەكانیاندا.

بەهەمان شێوەی ڕابردوو،  بەردەوام بینەری دووبارە بوونەوەی ئەو مێژووەین، لەئێستادا زۆرێك  لەدەسەڵاتداری وڵاتە ئیسلامییەكان كەخۆیان بەخەلیفەو سوڵتانی مسوڵمانان دەزانن، بەهەمان شێوەی ڕابردوو خۆیان خاوەنی دەیان كۆمپانیایی بازرگانی و   سەدان ملیار دۆلارن و  لەناو كۆشك و ڤێلای ڕازاوەدا دەژین و میللەتەكانیشیان دووچاری دەیان قەیران و گرفت كردۆتەوە. بەهەمان شێوەی ڕابردوو دەبینین , زۆرێــك لە واعیز و بانگخوازەكان پاڵپشتی دەسەڵاتدارێتی فەرمانڕەواكان دەكەن و  دەرچوون لەفەرمانیان بە لادان لە بنەماكانی ئاین و خودا لەقەلەم دەدەن.

بە درێژایی مێژوو  و ئێستاش  ئەم تایپە لە پیاوی ئاینی مەترسیدارترین چینێك بوون كە پاڵپشتی ستەمكاریان كردووە و لەپێناو دەستكەوتی مادی  و كەسی خۆیاندا ئاین و پەیامە ئاسمانیەكانیشیان كردۆتە قوربانی. كارەساتەكە لەوە دابووە نەك پاڵپشتی خەڵكی ستەملێكراو  نەبوون، بەڵكو داواكردنی دادپەروەری و مافی خۆیشیان بە دەرچوون لە ئەمری ئیلاهی لەقەڵەم داوە.  هه روه ك، عەلی وەردی دەڵێت، پیاوەئاینیەكان وازیان لە ستەمكاران هێناوە  هاتوون، ئامۆژگاری ستەملێكراوان دەكەن.

عەلی عەبدولسەمەد



ads

زۆرترین خوێندراوە

  • ڕۆژ
  • هەفتە
  • مانگ
ads
ads

ads
ads
Developed by Avesta Group and powered by Microsoft Azure

Copyright © 2015 Shar Press. all rights reserved