ئێران لەدوو ڕیانێكی ئاڵۆزدا

ئێران لەدوو ڕیانێكی ئاڵۆزدا

حەسەن بارام


229 جار خوێندراوه‌ته‌وه

دەمێكە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست گەیشتووەتە ئاستێك، ئیتر ناتوانێت بەم مۆدێل وفۆرمە لەسیاسەت وكێشمەكێش وململانێ هەمە چەشنەوە بەڕێوە بچێت ،دوای تێپەڕبونی سەدساڵ بەسەر ڕێككەوتنامەی سایكس ـ بیكۆدا ، گلانی ناوچەكە بە پرسی تیرۆر ودەركەوتنی چەند دەوڵەتێكی زلهێزی وەكو ئێران وتوركیا ، سەرهەڵدانی ڕاپەڕین وئاڵۆزییەكانی وڵاتانی عەرەبی ،  زیادبون وقوڵبونەوەی ململانێ وكێ بڕكێكانی وڵاتانی زلهێز لەناوچەكەدا ، هەموو ئەمانە پێكەوەڕا پێمان دەڵێن ، ئەم ناوچەیە پیویستی بە گۆڕانكاری ودەستكاری فۆرمە سیاسی وجوگرافیاكەی هەیە ، ئێمە بینیومان لە دە ساڵی ڕابواردوودا چەند گۆڕانكاری وئاڵوگۆڕ ڕویانداوە ، ئەگەرچی هێشتا زۆر گۆڕانكاری تر ماون ، یەكێك لەو هەنگاوانەش كە خەریكە فۆرمەڵە دەبێت ولە ناوەندە ستراتیژی وجیهانییەكان دا كاری لەسەر دەكرێت ، داماڵینی ڕۆژهەڵاتە لەهەموو جۆرە زلهێزێك .

لێرەوە قسەوباسی ئێران دێتە پێشەوە ، بەو پێیەی هێزێكی گەورەی ناوچەكەیە ولەئێستادا جگە لەئێران هەژمونی بەسەر چوار وڵاتی تردا هەیە ، سەرەڕای پێشبڕكێكانی لەگەڵ ڕۆژئاوا وتەنانەت كەنداو وئیسرائیل دا ، ئەمە پێمان دەڵێت ئیتر نۆرەی ئێرانە ولەمە زیاتر بواری نادرێت نەك پێشڕەوی زیاتر بكات وهەژمونی زیاتر بێت ، بگرە كار بۆ پەلوپۆكردنی دەكرێت .

لەئێستادا جموجۆڵە سیاسی ودیبلۆماسی وسەربازیی وهەواڵگرییەكان ، بەشێواز وئەندازەی جیاجیا پێمان دەڵێن زەنگی شەڕ وپێكدادان لەناوچەكەدا لێ دەدرێت .

لێدوانە هەمەچەشنەكان ، قسەوباسی نێو ناوەندە جیهانیەكان ، لاپەڕەی ڕۆژنامە گرنگەكانی دونیا ، هەموو ئەگەر وپیشهاتەكان پێمان دەڵێن ناوچەكە لەبەردەم مەترسی جەنگ وئاڵوگۆڕی گەورەدایە ، كە بەڕونی لەئێستادا ئێران وهاوپەیمانەكانی كراونەتە ئامانج .

سەرجەم زانیاری وپێشهات وئەگەرەكان ، باس لەڕوودانی جەنگ دەكەن ، بەڵام ئێستاش ئەوەی نەچووە بچێت پێم وایە جگە لە بژاردەی شەڕ بژاردەی ئاشتی وڕێككەوتنیش بونی هەیە ، چونكە هەنوكە تۆپەكە لەساحەی ئێران دایە ، ئەمریكا بەڕاشكاویی ئێرانی خستووەتە بەردەم دوو بژاردەوە ، یان مل بدات بۆ سەرجەم داواكانی ئەمریكا وڕۆژئاوا ، لەنمونەی داخستنی دۆسییەی چەك ودەستبەرداربون لەو وڵاتانەی كە هەژمونی بەسەریاندا هەیە ، كۆتایی هێنا بەهەڕەشەكان بۆ سەر ئاسایشی ئیسرائیل وكەنداو ، بەكورتی خۆبەدەستەوەدانێكی هەمە لایەنە ، خۆ ئەگەر ئەمەش قبوڵ نەكات ئەوا  ئەگەری ڕوودانی جەنگێك لەناوچەكەدا هەیە ، كە نەك تەنها ئێرانی پێوە دەگلێت وزەرەرمەند دەبێت ،بەڵكو چەندین وڵاتی وەك عێراق پرشكی ئەو ئاگرە دەیگرێتەوە ودەبێت بەشێك لەمەیدانی جەنگەكە .

ئەگەرچی عەقڵیەت وكلتوری سیاسی ڕۆژهەڵات ئەوەمان پێ دەڵێت كەمتر ملدان بۆ ئاشتی ودیفاكتۆ دادەنرێت ، بەڵكو هەمیشە كلتوری بەرپەرچدانەوە وجەنگ ئامادەگی هەیە، دواجار پرسیارەكە ئەوەیە ئاخۆ ئێران بەپێچەوانەی ئەو كلتورە سیاسییەوە مل بۆ ئاشتی وڕێككەوتن دەدات ؟ یان خۆی وناوچەكە ڕوو بەڕووی جەنگێكی كاولكەر دەكاتەوە؟

حەسەن بارام




ads

زۆرترین خوێندراوە

  • ڕۆژ
  • هەفتە
  • مانگ
ads
ads

ads
ads
Developed by Avesta Group and powered by Microsoft Azure

Copyright © 2015 Shar Press. all rights reserved