کاتێک دەبیستیت «وەک هەموومان دەزانین»، هەست ناکەیت پێش بەڵگە داوات لێدەکرێت باوەڕ بکەیت؟
مەترسیی هەندێک دەستەواژە لەوێوە دەست پێدەکات کە دەرئەنجام پێش بەڵگە دەخەنە ڕوو؛ وەک «ئاشکرایە»، «دیارە»، «بێگومان» و «وەک هەموومان دەزانین».
ئەم جۆرە دەستەواژانە خۆیان هەمیشە هەڵە نین. کێشەکە ئەو کاتە دروست دەبێت کە بەجێی بەڵگە، هۆکار و شیکردنەوە بەکاربهێنرێن. «دیارە کە» دەتوانێت وشەیەکی ئاسایی بێت، بەڵام ئەگەر پاش ئەوە هیچ بەڵگەیەک نەیەت، ئەوا وشەکە دەبێتە جێگرەوەی بەڵگە.
نووسەر دەتوانێت هەڵوێستی خۆی هەبێت. ئەمە مافی نووسەرە. بەڵام هەڵوێست نابێت وەک ڕاستییەکی گشتی پێشکەش بکرێت، ئەگەر بنەمایەکی ڕوونی نەبێت. خوێنەر پێویستی بەوە هەیە بزانێت نووسەر لە کوێوە دەست پێدەکات، چ بەڵگەیەک بەکاردەهێنێت و چۆن دەگاتە دەرئەنجام.
بۆ نموونە، ڕستەیەکی وەک ئەمە: وەک هەموومان دەزانین، متمانە بە دامەزراوە سیاسییەکان کەم بووەتەوە.
دەکرێت بە شێوەیەکی وردتر بنووسرێتەوە: ئەگەر گفتوگۆی گشتی، ڕەخنەکانی ڕاگەیاندن و نیگەرانییەکانی هاووڵاتیان بە جددی وەربگیرێن، پرسی متمانە بە دامەزراوە سیاسییەکان دەبێتە بابەتێکی پێویست بۆ شیکردنەوە. لە ڕستەی یەکەمدا حوکم هەیە. لە ڕستەی دووەمدا ڕێگای شیکردنەوە هەیە.
هەمان شت بۆ وشەی «بێگومان»یش ڕاستە. ئەگەر نووسەر بڵێت: بێگومان ئەم بڕیارە کاریگەری خراپی هەیە.
باشترە بڵێت: ئەم بڕیارە دەتوانێت کاریگەری خراپ دروست بکات، ئەگەر کاریگەرییەکانی لەسەر خەڵک، دامەزراوەکان و داهاتووی سیاسی بە وردی هەڵنەسەنگێنرێت.
لێرەدا نووسەر هێشتا هەڵوێستی هەیە، بەڵام هەڵوێستەکە بە سنوور و هۆکارەوە دەردەبڕێت.
نووسینی بەهێز زۆرجار ئەوە نییە کە خوێنەر ناچار بکات هاوڕا بێت. نووسینی بەهێز ئەوەیە کە خوێنەر بتوانێت ڕێگای بیرکردنەوەی نووسەر ببینێت. کاتێک ڕێگاکە ڕوونە، دەرئەنجامەکەش باوەڕپێکراوتر دەبێت.
پێش ئەوەی نووسەر وشەی «دیارە»، «بێگومان» یان «وەک هەموومان دەزانین» بەکاربهێنێت، باشە لە خۆی بپرسێت «ئایا ئەمە بەڵگەی هەیە، یان تەنها بۆچوونی منە؟»
ئەگەر بەڵگەی هەیە، با بەڵگەکە پێش وشەکە بێت. ئەگەر بەڵگەی نییە، باشترە وشەکە بگۆڕدرێت، سنووردار بکرێت، یان بە شێوەی پرسیار پێشکەش بکرێت.
لە کۆتاییدا، وشەی گەورە وتار بەهێز ناکات. ئەوەی وتار بەهێز دەکات، ڕوونی، بەڵگە، دادپەروەری لە دەربڕین و ڕێزگرتنە لە ژیری خوێنەر.
ئەم وتارە دەربڕی بۆچونی نووسەر خۆیەتی