شاخەوان ساڵح میرزا

خوێنەری ئازیز، وێنای ئەوە بکە کە داواکارییەکی تایبەتت بردووەتە بەردەم دامەزراوەیەک. بۆ تۆ ئەو داواکارییە تەنها پەڕەیەک نییە؛ بەشێکە لە ژیانت، پڕە لە وردکاری، بەڵگە، نیگەرانی و چاوەڕوانی. بەڵام دوای سەیرکردنێکی خێرا، پێت دەوترێت: "ببوورە، ناتوانین هیچ بکەین، ڕێساکە وایە".

دامەزراوە پێویستی بە ڕێسا هەیە. ڕێسا کارەکان ڕێک دەخات، بڕیارەکان لە میزاجی تاکەکەسی دوور دەخاتەوە، و دەتوانێت مافەکان بە شێوەیەکی یەکسانتر بپارێزێت. بەڵام پرسیارە گرنگەکە ئەوەیە: ئایا ڕێساکە بۆ تێگەیشتن لە دۆخەکە بەکاردێت، یان بۆ داخستنی دۆخەکە؟

لە وتاری پێشوودا باسمان کرد کە ناوێک دەتوانێت ببێتە چوارچێوە: "داواکەر"، "خاوەن دۆسیە"، "پێویست بە پشکنین"، یان "کێشەدار". چوارچێوە هەمیشە خراپ نییە. دەتوانێت کار ڕێک بخات و ماف ڕوون بکاتەوە. بەڵام کاتێک جێگیر دەبێت و دەگۆڕێت بۆ ڕێسایەکی گشتی، کاریگەرییەکەی گەورەتر دەبێت.

چوارچێوە دەڵێت: "ئەم دۆخە لەم خانەیەدایە". ڕێسا دەڵێت: "هەر کەسێک لەم خانەیەدا بوو، ئەم جۆرە مامەڵەیەی لەگەڵ دەکرێت". لێرەدا وشە چیتر تەنها ناو نییە؛ دەبێتە بنەمای هەڵسوکەوتی دامەزراوە لەگەڵ ژمارەیەکی زۆر لە خەڵکدا.

با دوو جۆر بەکارهێنانی ڕێسا ببینین.
ڕێسای داخەر دەڵێت: "بەپێی ڕێنماییەکان، هەموو ئەوانەی دەکەونە ئەم چوارچێوەیەوە، مامەڵەکانیان ڕەت دەکرێتەوە". لێرەدا دەرئەنجام پێشتر دیاری کراوە. مرۆڤەکە نازانێت چ هۆکارێک لە پشت بڕیارەکەدایە، چ بەڵگەیەک پێویستە، یان چۆن دەتوانێت دۆخەکەی ڕوون بکاتەوە.

ڕێسای ڕێکخەر دەڵێت: "ئەم جۆرە مامەڵانە پێویستیان بە وردبینی زیاتر هەیە. تکایە بەڵگەی سەلمێنەر بخەرە ڕوو بۆ ئەوەی بڕیارێکی دادپەروەرانەی لەسەر بدرێت". لێرەدا ڕێساکە دەرگای ڕوونکردنەوەی دانەخستووە. هێشتا جێگای بەڵگە، پرسیار و پێداچوونەوە هەیە.

کاتێک فەرمانبەرێک دەڵێت "ڕێساکە وایە"، نابێت ڕاستەوخۆ ئەو تۆمەتبار بکەین. ڕەنگە ئەو خۆیشی دەسەڵاتی گۆڕینی ڕێساکەی نەبێت. بەڵام ئەمە بەرپرسیارێتی ون ناکات. تەنها پرسیارەکە دەگوازێتەوە: کێ ئەم ڕێسایەی داناوە؟ لەسەر بنەمای چ هۆکارێک؟ ئایا ڕێگای تانەدان، ڕوونکردنەوە و پێداچوونەوە هەیە؟

لێرەدا ڕەهەندی مرۆیی دەردەکەوێت. مرۆڤ بە کێشەیەکی تایبەتی دەچێتە بەردەم دامەزراوە، بەڵام دامەزراوە بە ڕێسایەکی گشتی وەڵامی دەداتەوە. ڕێسای باش تەنها یەکسانی نییە؛ دادپەروەرییە، واتە جیاوازییە گرنگەکانی دۆخی مرۆڤ ناسڕێتەوە.

بۆیە، کاتێک دەبیستیت "ئەمە ڕێسایە"، پرسیارێکی بەرپرسیارانە بکە: ئایا ئەم ڕێسایە بۆ ئەوەیە دۆخەکەم بە دادپەروەرانە تێبگات و هەڵیبسەنگێنێت، یان تەنها بۆ ئەوەی بە خێرایی کۆتایی بە مامەڵەکەم بهێنێت؟

ئەم پرسیارە دژایەتیی دامەزراوە نییە. بە پێچەوانەوە، یارمەتی دەدات ڕێسا لە قسەی وشکەوە بگەڕێتەوە بۆ ئەو ئامانجەی کە بۆی دانراوە: پاراستنی ماف، ڕوونی و کەرامەتی مرۆڤ لە ناو کاری ڕۆژانەی دامەزراوەدا، هەمیشە بە شێوەیەکی بەرپرسیارانە.

ڕێسای باش نابێت لە پرسیار بترسێت. دەبێت بتوانێت بڵێت: من بۆچی هەم، بۆ کێ هەم، و چۆن ماف و کەرامەتی مرۆڤ دەپارێزم.

ئەم وتارە دەربڕی بۆچونی نووسەر خۆیەتی