بەختیار ئەحمەد ساڵح

پوختەی
ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا لە کۆتایی مانگی تەمموزی ٢٠٢٦ دەستی بە کێشانەوەی سیستمی بەرگریی ئاسمانی پاتریۆت (Patriot) لە دەوروبەری فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی هەولێر کردووە. ئەم هەنگاوە بەشێکە لە پلانی دووبارە دابەشکردنەوەی هێزەکانی ئەمریکا لە عێراق، کە بڕیارە پێش 30ی ئەیلوولی 2026 تەواو بکرێت.
ئەم هەنگاوە تەنها گواستنەوەیەکی لۆجستی نییە، بەڵکو نیشانەی گۆڕانێکی ستراتیژییە لە پێکهاتەی هێزەکانی ئەمریکا لە ڕۆژهەڵاتی ناوین. واشنگتن ئێستا سەرنجی زیاتر خستووەتە سەر پاراستنی بنکە و هێزەکانی لە کەنداو و ئۆردن، لە کاتێکدا بەرپرسانی هەرێمی کوردستان ئەم بڕیارە بە هۆکاری زیادبوونی مەترسیی ئاسمانی بۆ سەر هەرێم دەزانن.
وردەکارییەکانی کێشانەوەکە
بەپێی زانیارییەکان، کێشانەوەکە لە بنکە سەربازییەکانی نزیک فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی هەولێر دەستی پێکردووە؛ شوێنێک کە سیستمی پاتریۆت بەشێکی سەرەکی لە تۆڕی بەرگریی ئاسمانی ئەمریکا لە باکووری عێراق بوو. ئەم پرۆسەیە ئەمانە لەخۆدەگرێت:
کشانەوەی تەواوى سیستمی پاتریۆت.
گواستنەوەی بەشێک لە هێزەکانی ئەمریکا و کەرەستە سەربازییە قورسەکان.
تەواوکردنی پرۆسەکە پێش 30ی ئەیلوولی 2026.
تا ئێستا وەزارەتی بەرگریی ئەمریکا بە فەرمی شوێنی نوێی ئەم سیستمانەی ڕاگەیاندووە، بەڵام هەندێک لە زانیارییەکان ئاماژە بەوە دەکەن کە ئەگەری گواستنەوەیان بۆ وڵاتانی کەنداوی عەرەبی و ئۆردن هەیە.
هۆکارەکانی ئەم بڕیارە
دووبارە ڕێکخستنەوەی هێزە سەربازییەکان: واشنگتن هەوڵ دەدات هێز و سیستمکانی بەرگریی ئاسمانی لەو شوێنانەدا جێگیر بکات کە لە ڕوانگەی ستراتیژییەوە زیاتر پێویستیان پێی هەیە.
پاراستنی هێزەکانی ئەمریکا: لەگەڵ زیادبوونی مەترسیی هێرشە مووشەکی و فرۆکەی بێفڕۆکەوان، ئەمریکا گرنگی زیاتر بە پاراستنی بنکە و ناوەندە سەربازییە سەرەکییەکانی خۆی دەدات.
کەمکردنەوەی مەترسی لەسەر هەولێر: هەندێک لەشرۆڤەکاران پێیان وایە بوونی سیستمی پاتریۆت لە هەولێر، خۆی دەیکاتە ئامانجی سەرەکیی هێرشەکانی ئێران و هێزەکانى نزیک لەو وڵاتە لە عێراق.
بەڕێوەبردنی سەرچاوە بەرگرییەکان: هەندێک ڕاپۆرت باس لە کەمبوونەوەی ژمارەى مووشەکە ڕێگرییەکانى سیستمی پاتریۆت دەکەن، کە واشنگتن ناچار دەکات ئەم سیستمانە بەگوێرەی پێویستییە سەربازییەکانی دووبارە دابەش بکاتەوە.
کاریگەرییەکان لەسەر هەرێمی کوردستان
لاوازبوونی چەتری بەرگریی ئاسمانی: لە ماوەی چەند ساڵی ڕابردوودا، پاتریۆت بەشێکی گرنگ لە سیستمی پاراستنی هێزەکانی ئەمریکا و ناوچەی دەوروبەری هەولێر بوو. کشانەوەی ئەم سیستمە واتای کەمبوونەوەی توانای بەرگریی ئاسمانییە، بە تایبەتی لە بەرامبەر مووشەک و فرۆکە بێفڕۆکەوانەکاندا.
زیادبوونی نیگەرانی لە هێرشە ئاسمانییەکان: هەولێر لە چەند ساڵی ڕابردوودا چەندین جار ئامانجی هێرشە مووشەکی و فرۆکەى بێفڕۆکەوان بووە، بەتایبەتی لە دژی بنکەکانی ئەمریکا. بەرپرسانی هەرێم نیگەرانن کە دوای کشانەوەی پاتریۆت، هەرێم بەبێ چەتری بەرگریی ئاسمانیی کاریگەر بمێنێتەوە.
کاریگەریی سیاسی و دەروونی: لە ڕوانگەی سیاسییەوە، هەندێک لەم بڕیارە وەک نیشانەی گۆڕانی پێگەی هەرێمی کوردستان لە ستراتیژیی ناوچەیی واشنگتن دەبینن، هەرچەندە ئەمریکا هێشتا جەخت لە بەردەوامبوونی هاوکاریی ئاسایشی لەگەڵ عێراق دەکاتەوە.
سیستمی پاتریۆت چییە؟
پاتریۆت یەکێکە لە پێشکەوتووترین سیستمەکانی بەرگریی ئاسمانی ئەمریکا، کە توانای ڕاگرتنی مووشەکە بالستیکییە دوورمەودا و نزیکەکان، بەرگری لە دژی فرۆکە جەنگییەکان، ڕووبەڕووبوونەوەی فرۆکەى بێفڕۆکەوان، وپاراستنی بنکە و دامەزراوە سەربازییە هەستیارەکان هەیە. مەودای کاریگەریی ئەم سیستمە لەنێوان 96  تا 160 کیلۆمەترە.
شیکردنەوەی ستراتیژی
ئەو بڕیارە دەکرێت لە چوارچێوەی سێ ئامانجی ستراتیژی شیبکرێتەوە:
یەکەم: دووبارە دابەشکردنی تواناکانی بەرگریی ئاسمانی بەگوێرەی پێویستییە نوێیەکانی واشنگتن.
دووەم: پاراستنی بنکە و هێزە سەربازییە سەرەکییەکانی ئەمریکا لە کەندا و ئۆردن.
سێیەم: بەردەوامبوونی پلانی گۆڕینی شێوازی ئامادەبوونی سەربازیی ئەمریکا لە عێراق و کەمکردنەوەی هێزە جێگیرەکان.
لە بەرامبەردا، کشانەوەی پاتریۆت دەبێتە هۆی ئەوەی هەرێمی کوردستان و حکومەتی عێراق بیر لە بەهێزکردنی سیستمی بەرگریی ئاسمانیی خۆیان بکەنەوە.

کۆتایی
کێشانەوەی سیستمی پاتریۆت لە هەولێر تەنها گواستنەوەیەکی سەربازی نییە، بەڵکو نیشانەی گۆڕانێکی ستراتیژییە لە سیاسەتی سەربازیی ئەمریکا لە ناوچەکە. لە کاتێکدا واشنگتن سەرنجی خۆی بۆ پاراستنی بنکەکانی لە کەنداو و ئۆردن دەگوازێتەوە، هەرێمی کوردستان بە هەستکردن بە لاوازبوونی چەتری بەرگریی ئاسمانی، ڕووبەڕووی قۆناغێکی نوێی مەترسیی دەبێتەوە.
ئەم بڕیارە تەنها پەیوەندی بە گواستنەوەی سیستمی بەرگرییەوە نییە، بەڵکو بەشێکە لە گۆڕانکارییە فراوانەکانی ستراتیژیی سەربازیی ئەمریکا لە ڕۆژهەڵاتی ناوین و دووبارە پێناسەکردنەوەی شوێنی هەرێمی کوردستان لە هاوکێشەی ئاسایشی ناوچەکە.

ئەم وتارە دەربڕی بۆچونی نووسەر خۆیەتی