فازڵ میرانی

ئەم دەستەواژەیە یەکێکە لە ناسراوترین پەندە باوەکانی عێراق، یەکێکە لە پڕماناترین و توندترین گوزارشتەکان بۆ گوزارشتکردنی بارودۆخێک کە ئەگەر بوونی نەبوایە، حیکمەتی خۆماڵی پەندێکی ئەوەندە کاریگەری بۆ دانەدەهێنا.
لە بنەڕەتدا، کەوچکەکە پەنجەکان دەیجووڵێنن بۆ ئەوەی لەناو قووڵایی پیاڵەکەدا
شەکرەکە بتوێنێتەوە و تامەکە بڵاو بکاتەوە، ئەگینا چایەکە بە تاڵی دەمێنێتەوە. تەها حوسێن پێی وابوو کە شیعر و پەندی خۆماڵی دیاردەیەکی سروشتیی دەوڵەمەندن، کە کۆمەڵگاکان تێیدا گوزارشت لە ناخی خۆیان و مەینەتییەکانیان دەکەن.
لە هەموو جومگەکانی ژیاندا، کەسانێک هەن کە لە پەنای پیاڵەکەدا کەوچک لێدەدەن، تەنانەت کایەی سیاسەت و کارگێڕیش لەم جۆرە کەسانە بێبەری نین. لێرەدا دەبێت جیاکارییەک بکەین، مەبەست لەم پەندە ئەو کەسانە نییە کە خۆیان لە گێلی دەدەن، چونکە ئەوانەی خۆیان لە گێلی دەدەن،یان خاوەن حیکمەتن و دەیانەوێت بە دانبەخۆداگرتن کارەکان بڕۆن و بەرژەوەندییە گشتییەکان پەکیان نەکەوێت، یان فێڵبازن و نییەتێکی خراپیان هەیە.
بەڵام کەوچک لێدەرانی دەرەوەی پیاڵەکە ئەو کەسانەن کە بەهۆی بێباکیی دەسەڵات یان قەدەری خراپی کۆمەڵگاوە، کێشە و دۆسیە هەستیارەکان کە پێویستیان بە کەسی کارامە و لێهاتوو هەیە، کەوتوونەتە دەستیان، لە کاتێکدا ئەوان لە کرۆکی بابەتەکە هیچ تێناگەن.
هاووڵاتی، بەرژەوەندییەکانی، نیشتمانەکەی و ئێستا و داهاتووی، بەرپرسیارێتیی
گەورەن. ئەم کایانە پێویستیان بە دامەزرێنەر، سەرپەرشتیار و کەسی جێی متمانە هەیە، کەسانێک کە لەسەر بنەمای زانست بونیاد بنێن، بەدواداچوون بکەن و بەردەوام بن لە چاکسازی. ئەوانەی خێری ئێستا جێگیر دەکەن و پایەکانی دەوڵەت وا دادەڕێژن کە بەرگەی قورسایی و تەحەددییەکانی داهاتوو بگرێت. کەسانێکی بەئاگا و دوور لە پشێوی، کە تەنها بە ئەندازەی پێویست دەدوێن و لە کاتی کرداریشدا دەستیان لە گۆڕانکاری و کاریگەریی ڕاستەقینە ناپارێزن.
ئەوانەی وا لە سیاسەت گەیشتوون کە سوارییەکی ئاسان و بێ جڵەوە، سووکایەتییان  بە مێژووی سیاسەت کردووە. سیاسەت ڕەنگە زۆر کەس کەنەفت و هیلاک بکات،   بەڵام ئەوانەی ئێستا لە پەنای پیاڵەکە کەوچک لێدەدەن، تەنانەت لەو خراپەیەشدا کە   دەیکەن، بەراورد ناکرێن بە سیاسەتمەدارە ڕاستەقینەکان؛ ئەوانەی کاتێک حوکم دەکەن   ستەمکارا و کاتێکیش دەکەونە بەر حوکم، پەنا دەبەنە بەر ئەم و ئەو.
کێشەکانی دەوڵەت بە قسەی زۆری بێسوود چارەسەر نابن، تەنانەت ئەگەر ئەو قسانە لە دەمی کەسێکی پاک و عاقڵیشەوە بێن. دەوڵەتەکان تەنها بە بەرنامەی واقیعی و جێبەجێکراو بەڕێوە دەچن. حوکمڕانی بۆ کەسێک نابێت کە ئەزموونی تاقی نەکردبێتەوە ولەناو کوورەی ڕووداوەکاندا پێنەگەیشتبێت.
ئەگەر کەسەکە شۆڕشگێڕ بێت، دەبێت خوێندەوار و فێربوو بێت. ئەگەر خەباتیشی  نەدەببێت ،دەبێت لانی کەم لە بارودۆخەکە تێبگات و توانای هەرسکردنی گۆڕانکارییەکانی  هەبێت، دەوڵەتەکان قەوارەیەکی سیاسیی ئاڵۆزن؛ لە ناوەوە و دەوروبەریاندا  بەرژەوەندی گەلان و ئامرازەکانی حوکمڕانی هەن. ژیان مافە، و دابینکردنی پێداویستییەکانی ژیان پێویستی بە ڕێکخستن، سیاسەت، کارگێڕی و ئەنجامی بەرچاو هەیە.
خەڵک پێویستی بە چارەسەرە، پێویستی بە کەسێک نییە کە لە کاتی لافاودا خۆڵ ببارێنێت و لە کاتی وشکەساڵیدا تەنها قوڕمان بۆ زیاد بکات. خەڵک پێویستی بە کەسێک نییە کە کاتێک دەدوێت یان کار دەکات، وەک ناوەڕۆکی ئەو پەندە بێت لە پەنای پیاڵەکەدا کەوچک لێدەدات.

نوسینی: فازڵ میرانی
وەرگێڕانی: سەردار پێنجوێنی.

ئەم وتارە دەربڕی بۆچونی نووسەر خۆیەتی