جیهانی ئەمڕۆ بەڕووی گۆڕانکارییەکی گرنگی جیۆپۆلەتیکی و جیۆئابووریدا دەڕوات ، گۆڕانکارییەک کە تێیدا هێزی سەربازی بە تەنها پێوەری سەرکەوتن نییە، بەڵکو توانای ئابووری، کۆنترۆڵکردنی بازاڕەکان، دابینکردنی وزە و دروستکردنی هاوپەیمانییەکانیش ڕۆڵێکی بنەڕەتی دەگێڕن. ئەمریکا هەتا ئێستاش کە زلهێزێکی جیهانییە هەوڵ دەدات لە هەمان کاتدا پارێزگاری لە بەرژەوەندییە ستراتیژییەکانی خۆی بکات و قورسایی و تێچووی بەڕێوەبردنی کێشە جیهانییەکان لەسەر شانی خۆی کەم بکاتەوە. بەڵام ئەم سیاسەتە، هەرچەندە دەتوانێت لە ڕووی سەربازییەوە هەنگاوێکی عەقڵانی بێت، لە هەندێک بارودۆخدا فشارێکی نوێ لەسەر هاوپەیمانان و ئابووریی جیهان دروست دەکات.
وەلێ ، لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا، شەڕی ئێران سنووری توانای هێزی سەربازی، بە تایبەتی هێرشی ئاسمانی ئەمریکای دەرخستووە. بۆمباران دەتوانێت زیانێکی گەورە بە دامەزراوە و تواناکانی دوژمن بگەیەنێت، بەڵام بە تەنها ناتوانێت هێزێکی ڕێکخراو، بەربڵاو و خاوەن توانای بەرگری و جیۆگرافیایەکی بەرین لەناو ببات. ئەوەی لە ڕووی سەربازییەوە دەکرێت، هەمیشە بە مانای بەدەستهێنانی ئامانجی سیاسی نییە ، بەڵکو هێرشەکان دەتوانن شەڕەکە درێژتر بکەنەوە و کێشەی نوێ لە ئاستی ناوچەکە و جیهاندا دروست بکەن.
لە هەمان کاتدا، هەیمەنەی ئێران بۆ وڵاتانی ناوچەکە تەنها بابەتێکی ئەمریکی نییە. تورکیا، عەرەبستانی سعودی و پاکستانیش بەرژەوەندییە ستراتیژییەکانیان هەیە و نایانەوێت هاوسەنگیی هێزەکان بە شێوەیەک بگۆڕێت کە ئاسایشیان بخاتە مەترسییەوە. بۆیە، هاوپەیمانییەکی ناوچەیی دەتوانێت بۆ ڕووبەڕووبوونەوە لەگەڵ هەڕەشەکان پێویست بێت ، بەڵام دروستبوونی هاوپەیمانی بە تەنها بەڵگەی یەکسانیی بەرژەوەندییەکان نییە. ئەو وڵاتانە ڕەنگە لەسەر مەترسیی ئێران هاوڕا بن، بەڵام لە شێوازی مامەڵەکردن لەگەڵیدا جیاوازییان هەبێت. بۆیە، پرسیاری سەرەکی ئەوەیە کە تا چەند ئامادەن بەرپرسیارییە سەربازی و سیاسییەکان خۆیان هەڵبگرن، نەک تەنها چاوەڕێی دەستێوەردانی ئەمریکا بن.
لێرەشەوە باسی ئەورپاش تێکەڵ بکەێن دەتوانین بڵێین لە ئەورووپاشدا، هەمان گۆڕانکاری بە شێوەیەکی دیکە دەردەکەوێت. ئەمریکا هەوڵ دەدات بە کەمکردنەوە یان گواستنەوەی هێزەکانی، ئەورووپییەکان زیاتر ناچار بکات بەرپرسیاریی بەرگریی خۆیان هەڵبگرن. لە ڕوانگەی واشنتنەوە، نابێت ئەمریکا بەردەوام بار و قورساییە سەربازییەکانی ئەورووپا هەڵبگرێت، لە کاتێکدا وڵاتانی ئەورووپا دەتوانن توانای بەرگریی خۆیان پەرە پێبدەن. بەڵام ئەم سیاسەتە لەگەڵ نیگەرانییەکانی ئەورووپا سەبارەت بە ڕووسیا تێکدەکەوێت؛ چونکە کەمبوونەوەی پشتگیریی ئەمریکا، بەرپرسیارییەکی قورستر دەخاتە سەر ئەوروپا و پێویستی بە هاوئاهەنگیی زیاتر، چەک و ئامادەکاریی سەربازی دروست دەکات.
لە بەرامبەردا، چین بە شێوەیەکی جیاواز هەوڵ دەدات کاریگەریی خۆی لە جیهاندا فراوان بکات. هێزی سەرەکیی چین لە توانای بەرهەمهێنان، بازرگانی و دەستگەیشتن بە بازاڕە جیهانییەکاندایە، نەک لە داگیرکردنی وڵاتان بە هێزی سەربازی. بەڵام ئەم توانایەش سنووری هەیە ، چونکە چین بە شێوەیەکی بەرچاو پشت بە بازاڕی ئەمریکا و ئەورووپا دەبەستێت. هەر فشارێکی بازرگانی، گومرگی یان سنووردارکردنی هەناردە دەتوانێت کاریگەری لەسەر ئابووریی چین دابنێت. ئەمەش نیشان دەدات کە ملمملانێی نێوان زلهێزەکان تەنها بە هێزی سەربازی دیاری ناکرێت، بەڵکو بازاڕ، تەکنەلۆژیا و وابەستەییە ئابوورییەکانیش بەشێکن لە هاوسەنگیی هێز.
وەلێ ، لە نێوان هەموو ئەم کێشانەدا، یەکێک لە گرنگترین خاڵەکان نرخی نەوت و وزەیە. وابەستەیی ئابووریی جیهان بە نەوت وای کردووە هەر ئاڵۆزییەکی گەورە لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست و ڕێڕەوەکانی گواستنەوەی وزە، کاریگەرییەکی فراوان لەسەر نرخەکان، بازرگانی و ژیانی ڕۆژانەی خەڵک دروست بکات. بەرزبوونەوەی نرخی نەوت تەنها کێشەیەکی بازاڕ نییە؛ بەڵکو دەتوانێت هەڵاوسان زیاد بکات، تێچووی گواستنەوە و بەرهەمهێنان بەرز بکاتەوە، فشار بخاتە سەر خێزانەکان و توانای وڵاتان بۆ مامەڵەکردن لەگەڵ قەیرانەکانی دیکە کەم بکاتەوە.
لەبەر ئەوە، ئەمریکا لە ڕووی جیۆپۆلەتیکییەوە دەتوانێت لە دۆخێکی بەهێزدا بێت، بەڵام ئەمە بە مانای ئەوە نییە کە لە ڕووی ئابوورییەوە بێ‌مەترسییە. هەرچەندە توانای سەربازی و هاوپەیمانییەکان دەتوانن دەستی ئەمریکا لە ناوچە جیاوازەکاندا بەهێز بکەن، نرخی وزە و ئاڵۆزییەکانی بازاڕ هێشتا دەتوانن فشارێکی گەورە لەسەر ناوخۆی ئەمریکا و ئابووریی جیهان دروست بکەن. بۆیە، هەڵسەنگاندنی سەرکەوتنی ئەمریکا تەنها بە ژمارەی هێزە سەربازییەکان یان توانای سنووردارکردنی دوژمنەکانی تەواو نابێت ، دەبێت ئەنجامە ئابوورییەکانی بڕیارەکانیش لەبەرچاو بگیرێن ، کە ئێستا لەدۆخێکی باشدا نییە.
بۆیە وانەی سەرەکی ئەوەیە کە هێزی سەربازی بە تەنها دڵنیایی بە سەرکەوتنی سیاسی نادات. هێرشکردنە سەر وڵاتێک بەبێ تێگەیشتن لە توانای بەرگریی ئەو وڵاتە و کاریگەرییە ناوچەیی و ئابوورییەکانی، دەتوانێت لە جیاتی چارەسەرکردنی کێشە، کێشەیەکی فراوانتر دروست بکات. لە جیهانی ئەمڕۆدا، ئەو دەوڵەتەی دەتوانێت هاوسەنگیی نێوان هێزی سەربازی، توانای ئابووری، هاوپەیمانی و بەرژەوەندییە درێژخایەنەکانی بپارێزێت، شانسێکی زیاتر بۆ بەدەستهێنانی سەرکەوتنی بەردەوامی هەیە.
ئەم وتارە دەربڕی بۆچونی نووسەر خۆیەتی