لە بەهاری عەرەبییەوە بۆ خەمۆکی ئەوروپی
ئەوروپای ئێستادا بە قۆناغێکی سەختی پڕ لە ناڕەزایەتی و
خۆپیشاندانی بەرفراواندا تێدەپەڕێت، بەجۆرێک زیاتر لە ١١ وڵاتی گرتووەتەوە.
ئەم شەپۆلە
پرسیارێکی جدی لە لایەن چاودێرانی سیاسییەوە دروست کردووە: ئایا ئەمە سەرەتای «بەهاری
ئەوروپی»یە هاوشێوەی «بەهاری عەرەبی»؟
بۆ وەڵامی ئەم
پرسیارە، پێویستە جیاوازی و لێکچوونە پێکهاتەییەکانی نێوان هەردوو بارودۆخەکە شیکار
بکەین.
خاڵە هاوبەشەکان (پاڵنەرە ئابوورییەکان):هاوشێوەی بەهاری
عەرەبی لە ساڵی ٢٠١١.بزوێنەری سەرەکی خۆپیشاندانەکانی ئەوروپا قەیرانی ئابووری،
گرانی بژێوی، بەرزبوونەوەی نرخی وزە و کێشەی نیشتەجێبوونە.
گەنجان و خوێندکاران لە هەردوو حاڵەتەکەدا دەورێکی سەرەکی
دەگێڕن، چونکە هەست بە نادادی کۆمەڵایەتی و پاشەکشەی ئاستی گوزەرانیان دەکەن.
نەبوونی ئاسۆیەکی
ڕوون بۆ داهاتوو، هۆکاری هاوبەشی توڕەیی جەماوەرییە.
جیاوازییە بنەڕەتییەکان (سیستمی سیاسی):سەرەڕای لێکچوونی
پاڵنەرەکان، جیاوازییەکی ڕیشەیی لە دەستوور و پێکهاتەی هێزدا هەیە:• سروشتی ڕژێم و
حکومداری: بەهاری عەرەبی دژی ڕژێمە دیکتاتۆری و تۆتالیتارەکان بوو کە بۆ چەندین دەیە
دەسەڵاتیان قۆرخ کردبوو، لە کاتێکدا ئەوروپا لەژێر سایەی سیستمی دیموکراسی پەرلەمانی
و فرەییدا کار دەکات.
• شەرعیەتی دەسەڵات:
لە ئەوروپا، هاووڵاتیان دەتوانن لە ڕێگەی سندوقەکانی دەنگدان و هەڵبژاردنی پێشوەختەوە
حکومەتەکان بگۆڕن، بێ ئەوەی پێویست بە ڕووخاندنی تەواوی دەوڵەت یان دەستوور بکات.
• ئازادی ڕادەربڕین
و دامەزراوەیی: خۆپیشاندان لە ئەوروپا مافێکی دەستووری ناسێنراوە، بە پێچەوانەی وڵاتانی
عەرەبی کە سەرکوتکردنی توند بووە هۆی توندوتیژی و شەڕی ناوخۆ.
بەم پێیە بێت ئاماژەکان بۆ ئەوە دەچن خۆپیشاندانەکانی ئەوروپا
نابنە کۆپییەکی «بەهاری عەرەبی» بە مانای ڕووخانی ڕژێمەکان یان داڕمانی قەوارەی دەوڵەت؛
بەڵکو ئەمە «شۆکێکی ناوخۆییە بۆ ڕاستکردنەوەی ڕێڕەوی سیاسی و ئابووری». دیموکراسییەکانی
ئەوروپا توانای نەرمی نواندن و خۆگونجاندنیان هەیە لە ڕێگەی گۆڕینی حکومەتەکان یان
چاکسازی دارایی.
بۆیە ئەگەری زۆر ئەوەیە دۆخەکە بەرەو گۆڕانکاری لە نەخشەی
سیاسی (سەرهەڵدانی هێزی نوێ لە هەڵبژاردنەکاندا) بڕوات، نەک بەرەو شۆڕشی ڕیشەیی و
نائارامی درێژخایەن.
ئەم وتارە دەربڕی بۆچونی نووسەر خۆیەتی