عومەر مستەفا

جیاكەرەو تایبەتمەندیەكانی هەرسیستەمێكی كارگێڕی یان سیاسی لە دەرئەجام و ڕازی بونی خەڵك و پێوەر و ڕێكارە كارگێرێەكاندا دەردەكەوێت ، لە عێراق و هەرێمی کوردستانیش ڕۆژانە گۆێمان لە گۆڕینی دیجیتاڵی و حوکمڕانی و بەڕێوەبردنی مۆدێرن  دەبێت  و بووەتە شتێکی باو. دامەزراوەکان دروشمی سەرنجڕاکێش دەگرنەبەر، وەبەرهێنان لە پلاتفۆرمە ئەلیکترۆنیەکان و سیستەمی مۆدێرن دەکەن و وێنەیەکی هاوچەرخ و پێشكەوتوو بۆ ڕای گشتی بەیان دەكەن ، بەڵام لە واقیعدا هێشتا بە بیرکردنەوە و ڕێکاری بەسەرچوو کاردەکەن. فۆرمەکەی تازەیە، بەڵام مادەکە کۆنە.
واقع  کەلێنێکی بەرچاو لە نێوان وتە و شعار  و پراکتیکدا ئاشکرا دەکات. سیستەمی ئەلیکترۆنی ئامادەبوون و ڕۆشتن، ئامرازەکانی ئەرشیفی دیجیتاڵی، داشبۆردەکانی ئەدای کارکردن و پلاتفۆرمی خزمەتگوزاری ئەلیکترۆنی بەکاردەهێنرێن، بەڵام ڕێکارەکان وەک خۆیان دەمێننەوە: پرۆسەی پەسەندکردنی درێژخایەن، بڕیاردانی ناوەندی کە ناتوانرێت ڕادەست بکرێت، و هەڵسەنگاندنی کارمەندەکان لەسەر بنەمای ئامادەبوون نەک بەرهەمهێنان. تەنانەت کاتێک کە سیستەمی دیجیتاڵی بڕیارە ژیانی کارمەندان و هاووڵاتییان سادە بکاتەوە، زۆرجار بێمانا دەبن و هێشتا پێویستە مامەڵەکان لەسەر کاغەز تەواو بکرێن، وەک ئەوەی کاغەز بە سادەیی بە شاشەیەک جێگەی بگرێتەوە.
هێشتا ڕێکارە کارگێڕییەکان بەدەست بڕیاردانی ناوەندی و ترس لە دابەزاندنی دەسەڵاتەكان و پێداچوونەوەی چەندین جارەوە دەناڵێنن، لەگەڵ نەبوونی دەسەڵاتی ڕوون بۆ بەڕێوەبەرانی جێبەجێکار. چاودێریکردن سەرنجی لەسەر گومانە نەک متمانە و زۆرجار کۆبوونەوەکان بۆ پاساوهێنانەوە بۆ دۆخی ئێستا بەکاردەهێنرێن نەک چارەسەرکردنی کێشەکان. دڵسۆزی زیاتر لە لێهاتوویی دەپێورێت و بڕیاردان زیاتر سیاسی دەبێت نەک کارگێڕی.
لە عێراق بە گشتی بە هەرێمی كوردستانیشەوە ئەم کێشەیە بەهۆی تێکەڵبوونی سیاسەت و بەڕێوەبردنەوە گەورەتر دەبێت، بەڕێوەبردن دەکاتە ئامرازێک بۆ پاراستنی کاریگەری نەک باشترکردنی ئەدای کار. لە کوردستان سەرەڕای ژینگەیەکی تاڕادەیەک نەرمتر و کراوەتر، پشتبەستن بە ڕێکارە تەقلیدییەکان کاریگەری پێشكەوتنی كارگێڕی سنووردار دەکات.
ئەنجامەکە بێزاركەرە بۆ تاکە لێهاتووەکان کە هەست دەکەن قەدریان نەزانراون و ناتوانن کاریگەرییان لەسەر کارەکە هەبێت. هەروەها ئەمەش دەبێتە هۆی بەفیڕۆچونی سەرچاوە دارایی و مرۆییەکان، چونکە کات و پارە لە ئامرازە مۆدێرنەکاندا وەبەرهێنان دەکرێت بەبێ ئەوەی هیچ گۆڕانکارییەکی بنەڕەتی لە چۆنیەتی ئەنجامدانی کارەکاندا هەبێت. جگە لەوەش بێ متمانەی بە دامەزراوەکان لەنێوان کارمەندان و هاوڵاتیاندا گەشە دەکات بەهۆی بۆشایی بەردەوام لە نێوان ڕواڵەتەکانی دەرەوە و واقیعی ڕاستەقینەدا. کاتێک ئامرازە مۆدێرنەکان بەبێ دیزاینکردنەوەی پرۆسەکان جێبەجێ دەکرێن، ئەوا تەنها دەبن بە ڕوكەشی پێشكەوتن، ڕاپۆرتە دیجیتاڵییەکان مانای خۆیان لەدەست دەدەن چونکە وەرناگێڕدرێن بۆ بڕیاری کۆنکرێتی و پلاتفۆرمە ئۆنلاینەکان دەبنە توخمێکی دیکۆراتی کە هیچ کاریگەرییەکی ڕاستەقینەیان لەسەر ڕەوتی کارکردن نییە.
بە مۆدێرنكردنی سیستەمی كارگێڕی  ڕاستەقینە لە بیرکردنەوە پێش تەکنەلۆژیاوە دەست پێدەکات، و بە بوێری پێش دروشم. دەبێت ڕێکارەکان ئاسانتر بکرێن، کارمەندان بەهێز بکرێن، ئەدای کارکردن بەستراوەتەوە بە ئەنجامەکانەوە، بڕیارەکان لەسەر بنەمای داتاکان بن نەک پەیوەندییەکان یان ترس لە مەترسی. ئەو دامەزراوانەی کە لەم کارەدا شکست دەهێنن، لە فۆرمدا مۆدێرن دەمێننەوە بەڵام لە ئەدای کارکردندا بەسەرچوو، تێچووی زۆری دەوێت بەبێ ئەوەی ئەنجامیان هەبێت.

ئەم وتارە دەربڕی بۆچونی نووسەر خۆیەتی