سەرکەوت شەمسەدین

ئەو وروژان و هاوسۆزییە کوردانەیەی بۆ رۆژاڤا هەیە ئەگەر باش ئیدارە بدرێت بەهاکەی لە پشتیوانی هەموو دونیا زیاترە و بەنرخترە، لەروی سیاسی و سەربازیش، بەڵام با عەقڵیش بدوێنین بە هێمنی.

شتێک رونبێت، ئەوەی ئێمە ناومانناوە “خیانەت و دەستبەرداربون” ئەمریکا بەرامبەر کورد، ئەوە بۆخۆی بەشێکە لە ئامرازەکانی سیاسەتی دەرەوەی ئەمریکا لەشەری ساردەوە هەیە.
 هاندانی گەلان دژی رژێمەکان، یاخیبون، دروستکردنی گروپی چەکدار، چەکدارکردنی خەلک، ئەمانە هەمووی ئامرازی سیاسین بۆ خزمەتی ستراتیژی گەورەی ئەمریکا، نەک خودی ستراتیژەکە.

بەشێک لە گرفتەکە تێ[نە]گەشتنی گەلانی ترە  یان تێگەشتنی هەڵەی ئەوانیترە کە هاورێیەتیان لەگەڵ سەرباز و ئەفسەرانی ئەمریکا لە مەیدان (کە زۆرێکیان مرۆڤگەلی نایاب و بەوەفان) لەگەڵ بیرکردنەوەی پیاوە قات لەبەر و جەنەراڵەکان تێکەڵدەکەن، یان لە زمانی دبلۆماسی نەرمی چینی لیبراڵی ئەمریکا، دبلۆماتکاری پیشەیی ناگەن، مێژوو پریەتی لەم فریوخواردنانە.

دبلۆماتکاری پیشەیی ئەلێ “ئەمریکا هانتان ئەدات رێکبکەون،” ترەمپ دەڵێت “سێ رۆژی تر رێکەوتن ئەکەن بیکەن، نایکەن هەموو شت تێک ئەدەم.”  هەردوکیان هەمان مانیان هەیە.، مرۆڤی سادە حەزی بەوەی دوەمیان نیە، بەس شۆک ئەبێت بە ئەنجامەکە.

ئێستا هەموان ئاسان لە ئەمریکای ترەمپ و تۆم باراک تێئەگەن، کە وەک دونیای بزنس بێرەحمانە و بەرون و بێ پەردە پێتدەڵێن بۆ وادەکەن، ئەلێ بۆخۆتت کردوە، ئەلێ پارەمپێتداوە، ئەلێ کارم پێتنەماوە.

برێت مەکگۆرک و ئۆباماش هەروایان دەوت، بەڵام بەو رونییە نا.

بەڵام چۆن روبەروی ئەمە بینەوە و چارەسەر چییە؟ جگە لە ئەمریکا کام بژارردەی ترمان هەیە لەناوچەکە؟

با نمونەیەکی زۆر نزیک و واقیعی بیمهێنمەوە، نمونەی ئیسرائیل، “نازدارترین” کوری ئەمریکا لە دونیا.

ئیسرائیل نزیکەی ٢٥ ساڵ، تەقریبەن بە تەنیا و بە دزینی و قاچاغبردنی چەک و پێویسیی سەربازی لە تەواوی دونیا و هێنانی بۆ ئیسرائیل، بەرگری کرد، خۆی سەپاند بەرامبەر سوپای چەندین وڵاتی زەبەلاحی ناوچەکە.
پاشان ئەمریکا بۆ یەکەمجار لە ١٩٧٣ بە هانای ئیسرائیلەوە هات، ئەویش بە جوڵاندنی سوپا نا، بە بەکارهێنانی هێزی دبلۆماسی و فشاری سیاسی لەسەر میسر.

ئەمریکا لە ١٩٥٦ دژی هێرشی ئیسرائیل و فەرەنسا و بەریتانیا بوو بۆسەر سوێس و ئیسرائیلی ناچار بە کشانەوەی بێمەرجکرد، گەمارۆی فرۆشتنی چەکی لەسەر ئیسرائیل لانەبرد هەتا ١٩٦٣ کە جۆن کێنەدی سەرۆکی ئەوکاتی ئەنریکا بریایدا چەک بە ئیسرائیل بفرۆشرێت، هەنێ چەکی سنوردار، دواتر هەنێ هاوکاری سەربازی سنوردار.

لە شەری ٦ رۆژەی ١٩٦٧ ئەمریکا دیسان لەروی دبلۆماسی و هاوکاری سەربازی سنوردار ئیسرائیلی کرد بەرامبەر میسر و سوریا و ئوردن و چەند فیرقەیەکی عێراقیش، بەڵام سەرکەوتنی ئیسرائیل وایکرد ئەمریکا وەک ناوبژیوان بێتە ناو شەرەکە و رایبگرێت، چونکە درێژەکێشانی شەڕ لەقازانجی نەبوو لە ناوچەکە.

لە چەندین قۆناغی سەختدا ئیسرائیللیەکان کەوتونەتە لێواری کەوتن، خۆیان بۆ مان و نەمانی کۆتایی ئامادەکردووە و توانیویانە لە ئاستی سەربازی موعجیزە بخولقێنن، لەروی جوگرافی و ژمارەی دانیشتوانەوە هێندەی دانێشتونای سلێمانی نە ئەبون، بەشی هەرەزۆری چەک و ئامێرەکانیان بە قاچاغ و فێڵ هێناوەتە ناو وڵاتەکە، هەنێکی تریش خۆیان دروستیانکرد.

ئەوان وەبەرهێنانێکی زۆر لە عەقڵ و زانستدا کرد و دەیکەن، دواتر بەهێزکردنی پێگەی خۆیان لە فکری سیاسی (تینک تانکەکان) و لەگەڵ دامەزراوە داراییەکان، بەوە بونە ئەو هێزەی ئێستا، نەک خێرو سەدەقەی ئەمریکا.

ئێستاش هەڵمەتێکی دژ بە هاوکاری ئەمریکا هەیە بۆ ئیسرائیل و وڵاتانی تریش، بەتایبەت لە ناو جمهوری ترەمپ ئەمە زۆر زاڵە، ترەمپ ئەمە بۆ جمورەکەی خۆی ئەکات، هەڵبژاردنی مانگی ١١ یە ئەم ساڵ بۆ کۆنگرێس چارەنوس سازە بۆ ترەمپ،  ترەمپ ئەبێ سوپای ئەمریکا لە سوریا و عێراق بکشێنێتەوە.

هەسەدە و پێشمەرگەش دەساڵ زیاترە خیبرە و چەک و راهێنان و موچە لە ئەمریکا وەردەگرن، ئاستی چەکەکان زۆر باشن و لە مستەوای وڵاتانی ناوچەکەن، جگە لە هێزی ئاسمانی.
دەبێت هەردوو هێزەکە سوپایەکی تۆکمە بن ئێستا، نەک شەرڤان و گەریلا، ئەبێ سوپابن.

ئێستا لە رۆژئاڤا نە فرۆکەی جەنگی تورکی، نە ئێف١٦ ئەمریکی لەدژی هەسەدە نە خراوەتەگەر، بە گشتی چەکەکانی هەسەدە و جەماعەتی شەرع نزیکن لە یەک، ئەی گرفتەکە لە کوێدایە؟

دوو گرفتی سەرەکیمان هەیە. بێئاگایی لە گۆڕانکاریەلانی دونیا و هەڵکردن لەگەڵی یان گۆرینی هاوکێشەکان بەرلەوەی بەسەرمانا بسەپێنرێت بە ئینگلیزی دەلێن “you need to be at the table, or you will end up in the menu.” بۆ ئەوەی لەسەر مێزەکەبین نەک لە مەنیوەکە بە دانیشتن لە حەسەکە و قامیشلۆ و هەولێر و سلێمانی ناکرێت. بە کۆکردنەوەی کۆمەڵێ توێژەری روکەش ناکرێت لە دیدارەکانی دهۆک و سلێمانی و هەولێر، ئەو فۆریومانە ئارایشتن و زیاتر فریودانە نەک بەرچاورونی، وا قسە دەکەن کە خانەخوێ پێی خۆش بێت هەتا بەردەوام
ئوتێلی بەلاش و بلیتی تەیارەی بەلاش بۆ دابینبکرێت، نەک راستییە تاڵەکەت پێبڵێن.

گرفتی دووەم کە گرفتێکی مێژویی و ریشەییە، ئەویش نەبونی ئەزمونی شەری بەرەیی و سوپای نیشتیمانی.
لە ١٠٠ ساڵی رابردوو کورد شەری گەریلایی هەمیشە باڵا دەست بووە یان نەبەزیووە، سەرەرای نابەرامبەری سوپا و چەک، سەدان داستانمان هەیە بە ١٢ پێشمەرگە و ٢٠ گەریلا بەهێزترین سوپاکان چەندین مانگ چیایەکیان بۆ نەگیراوە.

بەڵام لەو مێژوەش دا هیچ شەرێکی بەرەیی و سوپا بەرامبەر بە سوپامان نەبردۆتەوە، لە کاتێکدا چەک و سەرباز و خیبرەشمان لەگەڵ بەرامبەرەکانمان زۆر لەیەک دور نەبووە. گرفتی گەورەمان هەیە لە بواری سەربازی، راهێنان و مانۆری سەربازی هێزی پێشمەرگە و هەسەدە چەندە؟ سفر.

خاوەنی ئاسایش و دژە تیرۆر و هێزی نوخبەیی تۆکمەین، بەڵام سوپامان نیە، ستراتیژی سەربازیمان نیە، فەرماندەی گەریلا و شەری نێوشارمان هەیە بەڵام جەنەڕاڵی سوپامان نیە، ئەمە بۆ هەسەدە و پێشمەرگەش راستە.

ئێستا بۆ دۆخی رۆژئاڤا دەرفەتێک هەیە ئەم مێژووە بگۆرێت، بیسەلمێنین سوپامان هەیە نەک “شەرڤان،” شەرڤان هی کلاشینکۆفە، سوپا هەمەر و مودەرەعە و درۆن و دەبابە و دۆشکەی هەیە، لە هەمووی گرنگتر جەنەڕاڵی هەیە.

ئەگەر لە رۆژئاڤا دۆخەکە راست نەکەینەوە، بەدڵنیایی زۆرنابا شکستەکە ئەپەرێتەوە بۆ عێراق و باشور ئەلەرزێنێت زۆر بە خراپی، ئەگەر نەیخات.

شتێک هەیە لە قازانجمانە، ئەوروپا و ئەمریکا ترسی زۆریان لە سەرهەڵدانەوەی شەری ناوخۆ هەیە لەسوریا، ترسی زۆریان لە ئاژاوە و تێکچونی دۆخەکە هەیە، بۆیە دوو هەفتە بەرگری و هجوم و شەر و شکانی شەرع بەسە بۆ راستکردنەوەی بالانس.

 وەرگرتنەوەی هەندێ ناوچە ی تازە لە هێزەکەی شەرع باڵانسی هێز لە سوریا دەگۆرێت و شەر بەردەوام نابێت، نە ترەمپ و نە ئەوروپا ناتوانن لەوە زیاتر کات بدەن بە شەرع.

ئەمە پرۆژەیەکە بۆ کارلەسەر کردن، نەک ترساندن و شیکاری.

من شارەزای سەربازی نیم، نازانم جەنەراڵ چۆن ستراتیژ دائەنێت، بەڵام ئەزانم واقیعی جەنگ چۆن بریاری سیاسیەکان ئەگۆرێت، جەنگ بۆخۆی بەهێزترین ئەدەواتی دبلۆماسی و سیاسی یە.

سەرکەوت شەمسەدین
٢١/٠١/٢٠٢٦
واشنتۆن

ئەم وتارە دەربڕی بۆچونی نووسەر خۆیەتی