سامان سنجاوی

دەربارەی ئەم دۆخەی لەسەر کێڵگە پەلەوەرییەکان بە پێدانی ماددەی (Furaltadon) قەدەغەکراو بە مریشکی کێڵگە بازرگانییەکان، کە کەناڵی "کەی ئێن ئێن" سەرەتا ئەم بابەتەی وروژاند و هاوڵاتیانی بەئاگا هێنایەوە، دواتر "کەناڵی رووداو" بە فراوانی دۆخەکەی روونکردەوە، هاونیشتمانیان، هۆشیاربوونەوە بۆ دوورکەوتنەوە لە کڕینی مریشک، ئەمەش زیانێکی گەورە بە شێوەیەکی گشتی بە پرۆژەکانی کێڵگە پەلەوەرییەکان گەیاندووە، لە بەرامبەردا بەمەبەستی کەمکردنەوە ئەو زیانە (کەناڵی ئاڤا میدیا) بە جۆرێکی جیاواز ئەم بابەتەی خستەروو، دۆخەکەی بەجۆرێک بەرجەستەکرد، کە ئەوەی کەناڵی رووداو دەیکات لێدانە لە پرۆژە نیشتیمانییەکان و هاندانە بۆ کڕینی مریشکی هاوردەکراوی بەستوو، وا لێکدرایەوە، کە بەپاڵپشتی بازرگانان، و دەستی سیاسی و هەرێمی و ناوخۆیی ئەم کارە دەکرێت.
هاوڵاتی کە پێشتر سڵی لە کڕینی مریشک و گۆشتی بەستوو کردبێت، ئیتر سڵ لە مریشکی کێڵگە پەلەوەرییەکانی ناوخۆش دەکات؛ نەوەک لە کڕینی مریشکی بەستوو نزیکی بکاتەوە وەک ئەوەی کەناڵی ئاڤا میدیا سەرنجی خستۆتەسەر، چونکە مریشکی بەستوو هەرچۆن ریکلامی نایابیشی بۆ بکرێت ئیدی لای هاوڵاتی کەمترین خواستی لەسەرە، ئەوەی کەناڵی ئاڤا میدیا دەیکات، بۆ دوورخستنەوەی راستەوخۆی سەرنجی خەڵکە، چونکە خەڵک ترساوە، نەک بەشێک هەموو خاوەن کێڵگە پەلەوەرییەکانیش بانگی ستۆدیۆی کەناڵەکە بکەن، ئیتر خەڵک سڵ لە خواردنی گۆشتی نەک بەستوو بەڵکو سڵ لەخواردنی ئەم مریشکە زیندوانەش دەکات.
ئەوەی بۆ هاوڵاتی گرنگە، رۆڵی حکومەت بوو لە ئاگادارکردنەوە و هۆشیارکردنەوەی هاوڵاتی، بەتایبەت هەر پێنج وەزارەتەکانی ( کشتوکاڵ، تەندروستی، دارایی، بازرگانی، ناوخۆ) بە ئەرکی خۆیان هەڵنەستاوون.
دەبوو، حکومەت بەخێرایی ئەرک و رێکارەکانی بگراتبوایەبەر، چونکە کە هاوڵاتی دڵنیای لەبەرامبەر حکومەت لەدەست بدات، ئاسان نابێت بە ماوەیەکی کەم ئەم دڵنیاییە بگەڕێتەوە، زیانی کێڵگەکان گەر بۆ ئێستا گەورە بێت ئەوا بۆ ئایندە زۆر کاریگەر دەبێت و پرۆژە پەلەوەرییەکان دپوکێنەوە، چونکە هاوڵاتی هەر خۆی دڵنیانەبوو لە کڕینی مریشکی زیندوو، تەنها بایەکی گەرەک بوو لە پوشی کێڵگەکان بدرێت، ئیتر کێڵگە پەلەوەرییەکان شکان و حکومەت هیچی نەکرد ئەم شکانە کەمتر بکاتەوە، دەبوو حکومەت هەرلەسەرەتاوە بەتایبەت وەزارەتە پەیوەندارەکانی وەک:-
وەزارەتی کشتوکال، دەستوبرد، بە ئامار، ئەو کێڵگانەی دیاریبکردایەو بیخستبایە ناوچەی داخراو،و دڵنیایی بدرایە کە رێگری لە فرۆشتنی دەکرێت، هەتا وەزارەتی تەندروستی لەرووی زانستی ماوەی مانەوەی ئەو دەرمانە لە جەستەی مریشەکان دەخاتە بەردەست.
وەزارەتی تەندروستی، دەبوو هەر زوو، پشکنینی لەسەر ئەو ناوچانە بکردایە، کە گۆشتی ئەو مریشکانەیان خواردووە، زیانەکانی دیاری بکردایە..و کاریگەرییان چۆنە و رێکارە دڵنیاییەکان چین.
وەرزارەتی ناوخۆو ئاسایش، دەبوو دڵنیایی لە دەستنیشانکردنی ئەو کێڵگانە بدەن، کە ئەو دەرمانەیان بەکارهێناوە، راپۆرتی گشتی لەسەر گیراوان و چۆنیەتی هێنانی ئەو دەرمانانەو بەکار‌هێنانی لەو کێڵگانە دیاری بکرایەو تۆمەتباران، بە ژمارە و پلە و پۆستیان لە کۆمپانیا، فەرمانبەری حکومی، دکتۆری ڤێرتەرنەری، کارمەندەکان، خاوەن کێڵگەکان و ژمارەو ناوچەی کێڵگەکان..هتد بەتەواوی روونبکرابوایەوە، بۆ ئەوەی هاوڵاتی هەستی دڵنیایی لەبەرامبەر خەمخۆری حکومەت لەلا بچەسپێنیت.
وەزارەتی دارایی، راپۆرتێکی وورد لەسەر چۆنیەتی هاوردەکردنی ئەو دەرمانە قەدەغکراوە بەردەست بکردایەوە، بە ژمارە کۆمپانیا هاوردەکراوەکانی بناساندایە،و هەموو ئەو فەرمانبەرانەی وەزارەت لە دەروازە گومرگییەکان و ئەوانەی هاوکاربوون بۆ دەربازکردنی ئەو دەرمانە، بە ژمارە روونبکردابووایەوە، وەک تۆمەتبار لێپرسینەوەیان لەگەڵ دەکرێت.
وەزارەتی بازرگانی، بەراپۆرت سزای هەموو ئەو کۆمپانیایانە کە هاوردەی قەدەغەکراویان ئەنجامداوە، بۆ رای گشتی بخستبایە بەردەست و هاوکاری نێوان وەزارەتەکان لە کوالیتی کۆنتڕۆل، نرخ، باجی گومرگی.. هتد بە کردار بخرابووایە بەردەست.
ئەوەی ئەمڕۆ دەبیندرێت، کارەساتە، بەهەزاران دەرمان، بەبێ کوالیتی کۆنتڕۆڵ دەهێندرێنە ناو هەرێم و لە دەرمانخانەکان بڵاودەکرێنەوە، کەنازاندرێت سەرچاوەی دروستکردنی ئەو دەرمانانە کوێ یەو چۆن دروستکراوەو دەرمانەکان چییان تێدایە ! ئەمە نەک تەنها بۆ دەرمان، بۆ هەموو ئەو بابەتە خۆراکی و ناخۆراکیانەی دەهێندرێنە ناو هەرێمی کوردستان، حکومەتی هەرێم لە لێپرسینەوەو بەدواداچون هەتا ئەمڕۆ سەرکەوتوو نەبووە، چونکە دەسەڵاتی گەندەڵەکان لەدەرەوەو لەناو حکومەت لە دەسەڵاتی خەمخۆران لەناو حکومەت بەر فرە ترە.

ئەم وتارە دەربڕی بۆچونی نووسەر خۆیەتی