ڕەنگە لە دوای وەرچەرخانە سیاسییەکانی ساڵی (2003)وە ئەمە یەکەمین جار بێت کورد بەم جۆرە بە پەرتەوازەیی و لێکترازانی قوڵەوە داخلی کایەی گفتوگۆکانی پێکهێنانی حکومەتی عێراق بوبێت هەرچەندە لە ساڵی (2018)وە سێیەمین پڕۆسەی پێکهێنانی حکومەتە هێزە سەرەکییەکانی هەرێم بە جیا دەچنە گفتوگۆکانەوە لەگەڵ بەغدا بەڵام ئەمجارەیان قەبارەو حەجمی لێکترازانەکە لە هەموو جارەکانی پێشوو گەورەترە.
دیمەنەکانی بەشداری ئەمجارەی کورد لە گفتوگۆی پێکهێنانی کابینەکەی زەیدیدا ئەو ڕاستییەمان بۆ وێنا دەکات، کە ئێستا هەرێم لە قووڵترین ئاستی داکشانی سیاسی خۆیدایە لە ناوەند ئەم پاشەکشە مەترسیدارە، کە لە دوو کابینەی پێشووشدا ڕەنگدانەوەی سلبی و نەخوازراوی هەبووە مەکانەتی کوردی لە هاوبەشێکی بڕیارساز و بونیاتنەری دەوڵەتی نوێی عێراق و خاوەنی ڤیتۆی سیاسی و هێزی دەستووری لە دیاریکردنی ئاقاری حکومڕانیدا، کە سەردەمانێک ئاراستەی مانەوە یان ڕۆیشتنی جەعفەری و مالیکی دیاری دەکرد دابەزاندووە بۆ حوزوورێکی پڕۆتۆکۆڵی ساردوسڕ، کە جگە لە پێدانی شەرعییەتی ڕواڵەتی بە کایەی سیاسی عێراق هیچ جۆرە فەزیلەتێکی بڕیارسازی تێدا نەهێشتووەتەوە، ئەمەش دەرئەنجامی گواستنەوەی کێشە نێوخۆییەکانی هەرێمە بۆ ناو کایە و جومگە ستراتیژییەکانی بەغدا.
لەسەر بنەمای ئەم واقیعە زەحمەتە بەم دۆخەوە کورد بتوانێت لە کابینەکەی زەیدی و پرۆسەی حوکمڕانی ئێستا و داهاتووی عێراقدا بەپێی قەبارە و ئیستیحقاقی نەتەوەیی و پێگەی دەستووی خۆی ڕۆڵ بگێڕێت هەرچەندە ئاماژەو ئەگەرە بەهێزەکان ئەوەن هەمان پۆستەکانی کابینەی پێشوو بۆ کورد دەمێننەوە، بەڵام لە غیابی گوتارێکی یەکگرتوو و سەنگەرێکی یەکڕیزی و کۆگیری مەحکەمدا چاوەڕوان ناکرێت کورد لە باشترین دۆخیشدا لە چوارچێوەی ئەو کایە لاوەکییەی سەردەمی سودانی دەربچێت و بتوانێت خۆی لە بازنەی داخراوی ململانێ ڕۆتینییەکانی وەک ناردن و نەناردنی مووچە قوتار بکات.
لێرەدا، کە باس لەم پاشەکشە سیاسی و بونیادییەی کورد دەکەین لە بەغدا نابێت سەردانەکەی زەیدی بۆ هەولێر و سلێمانی وەک گۆڕانکاری ریشەیی لە پەیوەندییەکانی بەغدا و هەرێم لەقەڵەم بدرێت چونکە ئەم جووڵەیە تەنها ڕۆتیناتێکی پڕۆتۆکۆڵییە بۆ پیشاندانی جۆرێک لە تەوافوقی کاتی و پڕکردنەوەی ئەو بۆشاییە شکڵییەی، کە کایە سیاسییەکەی عێراق لە کاتی پێکهێنانی حکومەتدا پێویستییەتی، زەیدی هەمان ئەو پرۆتۆکۆڵەی بەرامبەر ماڵی شیعە و سوننەش ئەنجام داوە، لە هەمان کاتدا درێژکراوەی ئەو عورفە سیاسییەشە، کە لە دوای ساڵی (2003)وە پەیڕەو دەکرێت.
لەم هەل و مەرجەدا ئەگەر چی میلی کاتژمێرەکەش لایداوە بەڵام هێشتا زۆریش درەنگ نیە بۆیە کاتی ئەوەیە بە ئاگاییەکی سیاسییەوە پێش ئەوەی هەنگاو بۆ تیپەڕاندنی خیلافاتەکان بنێین بپرسین، لە دوای سێ کابینەی یەک لە دوای یەکی(عادل عبدالمهدی ، کازمی ، سودانی) لە پڕۆسەی پێکهێنانی حکومەتی عێراقدا کورد بەم پەرتبوونەیەوە چی دەستکەوتووە؟
وەڵامی ئەم پرسیارە لەناو ڕێڕەوی ڕووداوەکاندا پێویستی بە تێڕامانی زۆر نییە چونکە بەراوردێکی سادەی پێگەی دوێنێ و ئەمڕۆی کورد لە بەغدا، ئەو ڕاستییە دەسەلمێنێت، کە ناکۆکییەکان نەک هەر مەوقعیەتی بڕیارسازی کوردیان لاواز کردووە، بەڵکو بوونەتە هۆی لەدەستدانی ئەو سەنگەرە باڵایانەش، کە پێشتر وەک گرەنتی پاراستنی هاوسەنگی دەبینران و کارنامەی دەوڵەتیان دیاری دەکرد.
ئەم پاشەکشەیە تەنها لە کایە سیاسییەکاندا کورت نەبووەتەوە بگرە گۆڕاوە بۆ واقیعێکی مەترسیدار چونکە بەپێی داتاو هەڵسەنگاندنە ستراتیژییەکان پشکی کورد لە جومگە باڵاکانی سلکی ئەمنی و دەستەی باڵای سەربازی و دامەزراوە مەدنییەکان و ناوەندە هەستیارەکانی داڕشتنی نەخشەی سیاسەت لە هەندێک ئاستدا بۆ کەمتر لە نیوەی پشکی جاران دابەزیوە و لە هەندێک دامەزراوەی هەستیاریشدا ئامادەیی کورد بەڕێژەیەکی ئێجگار زۆر کەم بووەتەوە، بۆیە بەردەوامبوون لەسەر ئەم پەرتەوازەییە بەدەر لەوەی پشکی کورد لە جومگە باڵاکان دەخاتە مەترسییەوە سەردەکێشێت بۆ هەرەسهێنانی ئەو پێگە و پۆستانەی دیکەش، کە تا ئێستا وەک دوایین سەنگەری مانەوەی قورسایی کورد لە هاوکێشەکاندا ئیحتیفازی پێوە کراوە.
لەئاکامدا دەرئەنجامی ئەم خوێندنەوەیە پێمان دەڵێت پێگەی کورد لە کابینەکەی زەیدیدا، پێویستی بە تێڕامانێکی قووڵ هەیە لەودیو سنووری پۆست و ئیمتیازە کاتییەکان لەبەرئەوەی کێشەکان لە کابینەی نوێی عێراقدا پشک و پۆست نییە بەڵکو پێگە و کاریگەرییە، کاتێک کورد بە یەک پاکێج و یەک ئیرادە ناچێتە بەغدا ئامادەییان تەنها دەبێتە ئاوێنەیەک بۆ نیشاندانی قووڵایی ناکۆکی و لێکترازانەکان ئەمەش خزمەت بە هیچ لایەک ناکات کەواتە دەبیت بزانین ئەوەی ئێستا لە پەیوەندی نێوان هەرێم و بەغدا لە ئارادایە گوزارشتە لە زەنگێکی جددی بۆ پێداچوونەوە بە میتۆدی کارکردنی کورد لە هەیکەلییەتی حکومەتی فیدراڵدا، بۆیە لەم تەوقیتەدا دۆخەکە وا دەخوازێت بۆ پاراستنی ئەو ئیستحقاقە دەستوورییانەی، کە وەک پاشماوەی سەردەمی هاوسەنگی و کۆدەنگییە کۆنەکان لای کورد ماونەتەوە دەست و بردێک بکرێت لە تێپەڕاندنی ئاڵنگارییەکان و رێکخستنەوەی نێوماڵی کورد لەسەر بنەمای ئیرادەیەکی بەهێزی نیشتمانی یەکگرتوو بۆ ئەوەی هەر هیچ نەبێ ململانێکان لەم ئاستە ئاڵۆزەدا بهێنرێنە دەەرەوە و بخرێنە نێو کایە سروشتی و دیموکراسییەکەی تاکو لەمە زیاتر ئەم دابەشبوونە نەبێتە هۆکاری داڕمانی پێگەی کورد لە هاوکێشە ستراتیژییەکاندا.
ئەم وتارە دەربڕی بۆچونی نووسەر خۆیەتی