جۆرجیۆ ئاگامبن، فەیلەسوفی ئیتاڵی، چەمکی "هۆمۆ ساکەر" (Homo Sacer) یان "مرۆڤی
پیرۆز"ی ناساند؛ مەبەست لێی ئەو کەسایەتییەیە کە دەکرێت بکوژرێت بەبێ ئەوەی وەک
"قوربانی" هەژمار بکرێت؛ ئەو کەسەی کە مردنەکەی نە کێشێکی یاسایی هەیە، نە مانایەکی
ڕێوڕەسمی و نە لێکەوتەیەکی سیاسی. "هۆمۆ ساکەر" لە دەرەوەی پێکهاتە پارێزەرەکانی
یاسا و سەروەریدا دەژی، لەو شوێنەی ئاگامبن ناوی ناوە "دۆخی ئاوارتە" (State of
Exception): ناوچەیەک کە تێیدا یاسا ئاساییەکان سڕ دەکرێن و توندوتیژی بەبێ هیچ
لێپرسینەوەیەک پیادە دەکرێت.
کاتێک ڕاپۆرتەکانی قوربانیانی هەولێر و سلێمانیم دەخوێندەوە، بیرم لای چەمکەکەی
ئاگامبن بوو.
لە دوای دەستپێکی هێرشەکانی ئەمریکا و ئیسرائیل بۆ سەر ئێران لە کۆتایی شوباتی
٢٠٢٦، کۆماری ئیسلامی زیاتر لە ٨١١ هێرشی مووشەکی و درۆنی کردووەتە سەر
بنکەکانی ئۆپۆزیسیۆنی کورد لە هەرێمی کوردستان. ئامانجی ئەم هێرشانە بنکەی
سەربازی نین، بەڵکو کەمپەکانی پەنابەرانن: کەمپی "جژنیان" لە هەولێر، کەمپی
"سورداش" لە سلێمانی و کەمپی "ئازادی" لە هەولێر. هەر یەکێک لەمانە چەندین جار
بۆردومان کراون، کەچی لە ناو هەموویاندا ئەو خێزانانە نیشتەجێن کە تەنها تاوانیان
هەڵوێستی سیاسییانە دژی تاران.
ئەم خەڵکە لە توندوتیژیی دەوڵەتێک هەڵاتوون بۆ ئەوەی لە ژێر سایەی پاراستنی
دەوڵەتێکی تردا پەنا بدۆزنەوە، بەڵام بۆیان دەرکەوتووە کە دەوڵەتی دووەم
(عێراق) لە هەمان کاتدا خەریکی مامەڵەکردنە لەسەر مانەوەی سیاسیی خۆی لە ناو
حکومەتێکی نوێی بەغدادا، کە لە لایەن ئەو تۆڕە میلیشیاییانەوە شێوەی گرتووە کە
فەرمان لە تاران وەردەگرن. لێرەوە کەمپەکانی پەنابەرانی ئۆپۆزیسیۆنی کورد لە
"دۆخێکی ئاوارتەی هەمیشەیی"دا دەژین: لە دەرەوەی یاسای ئێرانن چونکە لێی
هەڵاتوون، لە دەرەوەی پاراستنی عێراقن چونکە بەغدا ناتوانێت بییانپارێزێت، و
لە خوار ئاستی بایەخی نێودەوڵەتیشن چونکە سەر بە هیچ دەوڵەتێک نین کە بتوانێت لە
ئەنجومەنی ئاسایش داکۆکییان لێ بکات.
ئەمە تراژیدیای تایبەتی بوونی سیاسیی کوردە؛ تەنها "بێدەوڵەتی" نییە بە مانایەکی
کارگێڕی، بەڵکو بێدەوڵەتییە وەک دۆخێکی هەمیشەیی لەبەردەم هەڕەشەی یاساییدا.
هانا ئارێنت لە کتێبی "ڕەگ و ڕیشەی تۆتالیتاریزم"دا ئەمەی بە وردییەکی ترسناک
دەستنیشان کردووە: لەدەستدانی ڕەگەزنامە تەنها لەدەستدانی پێگەی یاسایی نییە،
بەڵکو لەدەستدانی "مافی هەبوونی مافەکانە". ئەو درۆنەی لە هەولێر لە کەمپێکی
پەنابەرانی کورد دەدات، تەنها ناکوژێت؛ بەڵکو بە شێوەیەکی میکانیکی و بەردەوام
ئەوە دووپات دەکاتەوە کە ئەم ژیانانە لە ناوچەیەکدا نیشتەجێن کە کوشتنیان پێویستی
بە هیچ پاساوێک نییە و هیچ لێکەوتەیەکیشی لێ ناکەوێتەوە.
ئەوەی ئەم ساتەوەختە لە قۆناغەکانی پێشووی دوژمنکاریی ئێران دژی ئۆپۆزیسیۆنی کورد
جیا دەکاتەوە، ئەو چوارچێوە جیۆپۆلیتیکییەیە کە تێیدا ڕوودەدات. ڕووبەڕووبوونەوەی
بەردەوامی نێوان ئەمریکا و ئێران نەک کوردی نەپاراستووە، بەڵکو زیاتر دەستوەشێنی لێ
کردوون؛ چونکە ئێران تۆڵەسەندنەوەکانی بەرەو خوارەوە ئاراستە دەکات و شوێنە
بێبەرگری و لاوازەکان دەکاتە ئامانج، لەبری ئەوەی ڕووبەڕووی هێزە
سەربازییەکانی ئەمریکا ببێتەوە. کورد لە هەرێمی کوردستان، لەم
ململانێیەدا وەک "ڤاڵڤێکی پەستان" (Pressure Valve) کار دەکات: ئەو
ڕووبەرەی کە جەنگێکی ناوچەیی تێدا بەڕێوە دەبرێت بە تێچوویەکی گونجاو بۆ هەموو
لایەنەکان، جگە لەو خەڵکەی کە لەوێدا دەکوژرێن.
ئەو پرسیارەی کە پێویستە دەستەبژێری سیاسیی کورد — چ لە هەولێر و سلێمانی، چ لە
تاراوگە — وەڵامی بدەنەوە، ئەوەیە کە ئایا هەوڵدان بۆ بەدەستهێنانی شەرعییەتی
دامەزراوەیی لە ناو پێکهاتەی دەوڵەتانی ئێستادا، دەگونجێت لەگەڵ بەرگری کردن لە
ژیانی کورد؟ مانەوەی سیاسیی هەرێمی کوردستان لە ئێستادا بەستراوەتەوە بە
ڕێککەوتنێکی لەرزۆکی نەوت لەگەڵ بەغدا و ڕێککەوتنی بۆریی نەوت لەگەڵ
تورکیا کە لە تەمموزی ٢٠٢٦دا بەسەر دەچێت؛ ئەمەش واتای ئەوەیە شا دەماری
ئابووریی هەرێم بە پایتەختی دوو دەوڵەتدا تێدەپەڕێت کە بەرژەوەندیی ستراتیژیی
قووڵیان لە لاوازبوونی کورددایە. "سەروەری" لە ژێر ئەم بارودۆخانەدا، کەمتر
ڕاستییەکی سیاسییە و زیاتر جۆرێکە لە "نمایش" (Performance): دەرکەوتنی وەک
دەوڵەت تەنها بۆ ئەوەی لەو بەرپرسیارێتییانە ڕابکەن کە دەوڵەتبوونی ڕاستەقینە
دەیخوازێت.
"هۆمۆ ساکەر"ەکەی ئاگامبن داوای بەزەییمان لێ ناکات، بەڵکو داوای شرۆڤەکردنمان لێ
دەکات. چونکە پرسیارەکە ئەوە نییە ئایا جیهان لە کۆتاییدا هەست بە هێرشی درۆنەکان
بۆ سەر کەمپە کوردییەکان دەکات یان نا؛ پرسیارە ڕاستەقینەکە ئەوەیە ئایا بنەمای
سیستمی نێودەوڵەتی توانای ئەوەی هەیە هەستی پێ بکات؟ یان ئەوەتا ژیانی کورد، بە
ئەنقەست، لە خوار ئەو ئاستەوە دانراوە کە پێویست بکات سیستمەکە کاردانەوەی هەبێت؟
ئەم وتارە دەربڕی بۆچونی نووسەر خۆیەتی