هەڵمەتی دژە گەندەڵی

1 کاتژمێر پێش ئێستا

فەرحان جەوهەر

دیارە سەرۆك وەزیرانی عێراق عەلی زەیدی، دەستپێكی كارەكانی بە دوو هەنگاوی گرنگ دەست پێكردووە، یەكیان بەڕێوەچوونی ئەو هەڵمەتەی ئێستایەتی دژی گەندەڵكاران، دووەمیان داواكردنی كۆكردنەوەی چەكەكانی گڕوپە چەكدارەكانە، زەیدی بە جێبەجێ كردنی ئەو دوو هەنگاوە دەبێتە باشترین سەرۆك وەزیران دوای نەمانی ڕژێمی پێشوو لە عێراقدا، چونكە ئەمە داواكارییە هەرە لە پێش و سەرەكییەكانی خەڵكی عێراقە، لە كۆكردنەوەی چەك هێشتا هیچ پێشڤە چوونێك نەبووە، ئەوەی دیكەیان دەستی پێكردووە و چەندین كەسی تۆمەتباری بە گەندەڵی گرتووە، ئەوەی جێگەی سەرنجە گەندەڵییە لە دامەزراوەی یاسادانان (پەرلەمان)، لە هەروڵاتێك ئەو دامەزراوەیە لەگەڵ دادگا گەندەڵ بوون، ئیدی مانای وایە كۆی جومگەكان وێرانن. لە هەموو دنیا پەرلەمان بەرپرسانی حكومەت لەسەر گەندەڵی دەداتە دادگا، بەڵام  لە عێراقدا حكومەت بەشێك لە پەرلەمانتاران لەسەر گەندەڵی دەگرێت، گەندەڵ بوونی دامەزراوەی پەرلەمان، كۆتایی پڕۆسەی سیاسییە لە عێراقدا،  ئەگەر زەیدی توانی یان سەركەوتوو بوو لەو هەنگاوەی، دەبێتە پاڵەوانی ڕزگاری پڕۆسەی سیاسی لە عێراقدا، ئەگەر شكستیشی هێنا ئەوە عێراق وەك دەوڵەت و حكومەت دەچێتە بەردەم كۆمەڵێك ئەگەری كراوە، هیچیان هیوای بۆ عێراقییەكان تێدا نییە، چونكە ئەو هڵمەتە متمانەی بە هیچ دامەزراوەیەك لە عێراقدا نەهێشتۆتەوە، ئیدی خەڵك دڵنیا بوو لەوەی  هەڵبژاردن و ناونانی پڕۆسەی دیموكراسی، نەك چارەسەر نییە و ناتوانێت هیچ گۆڕانكارییەك بكات، بەڵكو زیادبوونی دامەزراوەیەكی تری گەندەڵكارە،  بۆیە دوای سەرنەكەوتنی زەیدی لە سزادانی گەندەڵەكان، خەڵكی عێراق بیر لە بژاردە كانی تر دەكاتەوە.

كۆتایی هاتنی پڕۆسەی سیاسی، مانای وانییە عێراق دەچێتە قۆناغێكی باشتر، بەڵام ناكرێت بەو شێوەیەش بەردەوام بێت، ئەو پڕۆسەیە دوای بیست و سێ ساڵ بەردەوامی، ئەنجامەكەی گەندەڵ بوونی كۆی جەمگەكانی دەسەڵاتە، بەردەوامیش گەندەڵی بەرهەم دێنیت، هەرچەندە هەڵمەتەكەی زەیدی هێشتا جیگەی تەواو متمانەی خەڵك نییە، لە نێوان پاكتاوی سیاسی و دروشمبازی و خۆ بەپاڵەوانكردن و ویستی نەهێشتنی گەندەڵیدا ڕوون نییە، بۆ كام لەو مەبەستانەیە، بەڵام لەگەڵ ئەوەشدا ئەو هەڵمەتە سەرپۆشی پڕۆسەی سیاسی لادا، ئەگەر سەرنەكەوت ئەوە مەرگی ئەو پڕۆسەیە ڕادەگەێنێت و كۆتایی بە خۆیی و حكومەتەكەشی دێت. زەیدی گەیشتۆتە وێستگەیەك گەڕانەوەی بەرلە هەر لایەنێك بۆ خۆی كارەساتە، دواتریش بۆ هەموو عێراق، ڕووداوەكانی ناو مێژوو بۆمان دەگێڕنەوە كەم جار هەبووە سەركردەكان لە پڕۆسەیەكی وادا سەركەوتوو بووبن، بە پێچەوانەوە خۆیان بوونەتە قوربانی، چونكە وڵاتێك هەموو جومگە و زۆربەی بەرپرسانی گەندەڵ بووبن، زەحمەتە سەركردەیەك بتوانێت ویستی خۆی سەربخات، بەهەر شێوەیەك بێت عێراق چووە قۆناغێكی زۆر مەترسیدار و لەبەردەم كۆمەڵێك بژاردەی زۆر قورسدایە.

دەستپێكی هەڵمەتەكەی زەیدی لە پەرلەمانتاران لە جێگەی خۆیدایە، زەیدی دەیەوێت بە خەڵكی عێراق بڵیت:  ئەوە هەر حكومەت نییە گەندەڵە، بەڵكو پەرلەمان لەسەرووی لیستەكەدایە، مادام پەرلەمانیش گەندەڵ بوو، ئیدی هیچ جومگەیەكی تر جێگەی متمانە نییە. ئەو پڕۆسەیە تا ئێستا ئاڵۆزە گەندەڵی لە عێراقدا تەنها ڕەهەندی ناوخۆی نییە، بەڵكو ڕەهەندی هەرێمایەتی و نێودەوڵەتیشی هەیە، بۆیە گومان دەكرێت ئەو كارە  قورسە بە كەسێكی وەك زەیدی ئەنجام بدرێت، نە خاوەنی حزب و كوتلەی پەرلەمانی و هیچ هێزێكی تایبەت نییە، لەلایەكی تریش نەبوونی حزب و كوتلەی پەرلەمانی، زیاتر یارمەتی دەدات بۆ ئەنجامدانی ئەو هەنگاوە، چونكە هیچ لایەنێك نییە پەشیمانی بكاتەوە یان ڕایگرێت. 

ئەم وتارە دەربڕی بۆچونی نووسەر خۆیەتی