جەنگی هۆشمەندی ئەمریكا دژی ئێران: ستراتیژیی ڕووخاندنی ژێرخان و پەستان لەسەر ڕووخان

48 خولەک پێش ئێستا

لوقمان قەنبەری



پێشەكی
ستراتیژیی جەنگی ویلایەتە یەكگرتووەكان دژی كۆماری ئیسلامیی ئێران، لە چوارچێوەی جەنگێكی هۆشمەند و لە دوو ئاستی «ژێرخان» و «ڕووخان» پێناسە دەكرێت. لەم چوارچێوەیەدا، جەنگی ئابووری، قەرەبووە هاوبەشەكان و گەمارۆی دەریایی، وەك پێكهێنەرەكانی جەنگی ژێرخان، بە ئامانجی لاوازكردنی ڕووخانی سیاسی و هێزی سەربازیی ئێران دیزاین و جێبەجێ دەكرێن.

بەشی شیكاری
١. تێچوون–سوودی جەنگی ژێرخان
جێبەجێكردنی جەنگ لە ئاستی ژێرخاندا، بۆ ویلایەتە یەكگرتووەكان تێچوونێكی كەم و بۆ كۆماری ئیسلامیی ئێران زۆر گرانە. ئەم ستراتیژییە، سەرەتا پێكهاتە ئابووری و دارایییەكانی وڵات دەكاتە ئامانج، توانای بەرهەمهێنان و پێشكەشكردنی خزمەتگوزارییەكان لە حكوومەت دەسەنێت و ئینجا بە بڵاوكردنەوەی ئاوسانی نرخ و راكەوتنی ئابووری، ژیانی ڕۆژانەی خەڵك زۆر تووند كاریگەر دەكات. ئەنجامی ئەم پڕۆسەیە، زیادی نارەزایییە گشتییەكان و ئامادەكردنی زەویە بۆ شەپۆلەكانی ناڕەزایی فراوانتر بە بەراورد بە سەردەمەكانی پێشترە.

٢. گەمارۆی دەریایی و جەنگی دراو؛ دوو بنەمای خنكانی ئابووری
تێكەڵكردنی گەمارۆی دەریایی (بەتایبەت لە تەنگاوی هورمز) و قەرەبووە دارایییەكان، ئێران لە دۆخی «خنكانی ئابووری» دایناوە. لە هەمان كاتدا، جەنگی دراو وەك بەشێك لە هەمان ستراتیژی، بووەتە هۆی بەرزبوونەوەی بەرزی نرخی دراو، فراوانبوونی چاڵی چینی كۆمەڵایەتی و قوڵبوونەوەی هێلی هەژاری. ئەم فاكتەرانە لە ڕۆژانی دواییدا، بەلایەنی كەمەوە بۆشایییەكی دەروونی ناڕەزاییانەیان لە كۆمەڵگا دروست كردووە و لە ئەگەری بەردەوامیان لە ماوەی چەند مانگی داهاتوودا، ئەگەری گۆڕانیان بۆ «كۆمەڵگایەكی ناڕەزا» هەیە.

٣. لاوازكردنی توانای سەربازی و سیاسی؛ ئامانجی دووەمی ستراتیژی
یەكێكی دیكە لە ئامانجەكانی جەنگی ئابووری، لاوازكردنی بناغەی بەرگری و سیاسیی وڵاتە. پیشەسازییە گەورە سەربازییەكان، بەتایبەت لە بوارەی موشەكی و چەكیدا، پشتبەستنێكی زۆریان بە سەرچاوە دارایی و مرۆیییەكان هەیە. بۆیە، ڕووخاندنی ژێرخانی ئابووری بەخۆكارانە توانای ڕووخانی سەربازی كەم دەكاتەوە. هەروەها لە ئاستی سیاسیدا، بەردەوامی پەستانە ئابوورییەكان دەتوانێت ببێتە هۆی توندبوونی چاڵییەكان و جیابوونەوە لەنێوان دەستەی باڵای سیاسی و سەربازی.

٤. واكەشیكردنی سیاسەتی ئێران؛ ئامرازی پەستانی ئەمریكا
ئامانجی كۆتایی ئەمریكا لەم جەنگی هۆشمەندە، ناچاركردنی ئێرانە بە پەژیرفتنی سیاسەتێكی واكەشی و هێرشبەرانە (وەك جەنگی پێشڕەو). ئەم هەنگاوە، لە دیدگای واشنتۆنەوە، ڕەواییەتێك بۆ چوونە ناو «جەنگێكی كۆتایی و كوشندە» بە هاوپەیمانی هاوپەیمانانی عەرەب و ڕۆژئاوایی دروست دەكات. لەو سیناریۆیەدا، بەهۆی لاوازی دارایی و نەبوونی پشتیوانی گەلی پێویست، توانای ئێران لە هاوكێشەی جەنگدا زۆر كەم دەبێتەوە و ئەگەری شكست یان ڕووخانی ناوخۆیی زیاد دەكات.

ئەنجام
بەڵام ئەگەر ئێران نەچێتە ناو جەنگی پێشڕەوە، كار بۆ كۆماری ئیسلامی كۆتایی نەهاتووە؛ چونكە بەردەوامی قەرەبووەكان و گەمارۆی دەریایی لە چوارچێوەی جەنگی هۆشمەندی ئابووریدا، پێكهاتە ناسەقامگیرە ناوخۆییەكان زیاتر توند دەكات و هێشتا مەترسی چاڵییە كۆمەڵایەتییەكان، لەرزە سیاسییەكان و ناڕەزاییە گشتییەكان زیندوو دەهێڵێتەوە. بۆیە، پەستانی ئابووری وەك ئامرازێكی كەمتێچوون و درێژخایەن، هێشتا سەرەكیترین تەوەری ستراتیژی ئەمریكا دژی ئێران دەمێنێتەوە.

ئەم وتارە دەربڕی بۆچونی نووسەر خۆیەتی