شەڕ دژی ئێران.. کورد چی لە مێژوو فێربووە؟

ڕاپۆرت

3 کاتژمێر پێش ئێستا‌ 407 جار خوێندراوه‌ته‌وه

نووسینی : حسنی محلی وەرگێڕان: د.حلمى رەسوڵ ڕەزا
تەواوی مێژوو سەلماندوویەتی کە ئەوەی هەمیشە خیانەتی لە کورد کردووە و خەنجەری لێداوە، ڕۆژئاوای ئیمپریالیست بووە، تەنانەت پێش ئەوەی کورد لە دەست حاکمەکانی ئەو وڵاتانە بناڵێنن کە تێیدا دەژین؛ ئەو حاکمانەی کە زۆربەی کات لە خزمەت ئەجێندای دەوڵەت و هێزە ئیمپریالیست و سەهیۆنیستەکاندا بوون. لە دیدارێکدا لە ١٧ی کانوونی دووەم، تۆم باراک بە ئامادەبوونی مەسعود بارزانی، هەڕەشەی لە مەزڵوم عەبدی کرد و پێی گوت: "ئەگەر میلیشیاکانت نەخەیتە خزمەت نەخشە و پڕۆژە سەهیۆنی-ئەمریکییەکان دژی عێراق و ئێران، ئەوا ئێمە دەست لە پاڵپشتیکردنتان هەڵدەگرین." کاتێک عەبدی ئەم هەڕەشەیەی ڕەتکردەوە، باراک گڵۆپی سەوزی بۆ ئەوەی ناوی لێنراوە "سوپای سووریا" هەڵکرد بۆ تێپەڕین بەرەو ڕۆژهەڵاتی فوڕات و دەرپەڕاندنی هێزەکانی مەزڵوم عەبدی، کە ناچار بوون لە ناوچەگەلێکی فراوان بکشێنەوە کە لەژێر کۆنترۆڵیاندا بوو، لەوانە دێرەزوور و ڕەققە کە چەندین گرتوخانەی "داعش"یان لێ نزیک بوو. ئەمە وای لە واشنتۆن کرد کە بەندییەکانی داعش (کە نزیکەی دە هەزار کەس دەبوون و هەندێکیان ڕایانکرد) بەبێ مۆڵەتی بەغدا بگوازێتەوە بۆ ناوخۆی عێراق؛ ئەو بەغدایەی کە ترەمپ هەڕەشەی لێکردبوو ئەگەر نوری مالیکی وەک سەرۆکوەزیران هەڵبژێرن. لەگەڵ بەردەوامیی هەڕەشە ئەمریکییەکان لە ڕێگەی مەسعود بارزانییەوە کە لە پەیوەندی بەردەوامدا بوو لەگەڵ ئەحمەد شەرع، مەزڵوم عەبدی گەڕایەوە و ڕێککەوتنی ٢٨ی کانوونی دووەمی واژۆ کرد بۆ ئەوەی جێگەی ڕێککەوتنی ١٠ی ئازار بگرێتەوە و تەنها بە حەسەکە و قامیشلۆ و دەوروبەری ڕازی بێت. گەشتەکەی تۆم باراک لە هەفتەی ڕابردوودا بۆ هەولێر و سلێمانی و دیدارە چڕەکانی لەگەڵ مەسعود بارزانی و نێچیرڤان بارزانی، و دواتر لە سلێمانی لەگەڵ بافڵ تاڵەبانی و قوباد تاڵەبانی، بە ئامادەبوونی مەزڵوم عەبدی، ئەو قسانەی سەلماند کە دەگوتران دەربارەی هەوڵەکانی واشنتۆن بۆ قایلکردن یان ناچارکردنی کورد بۆ کارکردن دژی ئێران. ئەمە هاوکات بوو لەگەڵ جموجۆڵە سەربازی و هەواڵگرییە گەورەکانی ئەمریکا و ئیسرائیل لە باکووری عێراق و بەدرێژایی سنوورەکانی ئێران، کە تێیدا فڕۆکە ئەمریکییەکان بنکە سەربازییەکانی ئێران لە ناوچەی کوردستانی ئێران بۆردومان دەکەن، وەک ئامادەکارییەک بۆ هێرشی هێزە کوردییە عێراقی و سووری و تورکییەکان (بەو پێیەی یەپەگە لە سووریا بە درێژکراوەی پەکەکە دادەنرێت). ئەم زانیارییانە وای لە زۆر کەس کردووە چاوەڕێی وەڵامی کورد بکەن بۆ داواکاری و فەرمانەکانی واشنتۆن و تەلئەبیب، کە هیوا و بڕوایەکی زۆریان بە ڕۆڵی کورد هەیە لە هاوکێشە سەربازییەکانی دژ بە ئێران، بەو پێیەی کورد خاوەنی لانی کەم ٢٠٠ هەزار پێشمەرگەیە کە بە چەکی ئەمریکی و ئیسرائیلی پڕچەک کراون. زاڵمای خەلیلزاد، باڵیۆزی پێشووی ئەمریکا لە بەغدا، بە کەناڵی "ڕووداو"ی ڕاگەیاندووە: "ئەگەر ئەمریکا نەیەوێت هێزی پیادەی گەورە بنێرێتە ناو ئێران، ئەوا پشت بەستن بە هێزە ناوخۆییەکان وەک کورد، لە ڕێگەی پاڵپشتی ئاسمانییەوە، بژاردەیەکی بەهێز دەبێت، و ئەمە دەرفەتێکی مێژووییە بۆ ئێرانییەکان و کورد بۆ گەیشتن بەو گۆڕانکارییەی دەیانەوێت، چونکە ئەم دەرفەتە لە داهاتووی نزیکدا دووبارە نابێتەوە، بۆیە پێویستە بە پلان و وریاییەکی زۆرەوە مامەڵە لەگەڵ ئەم ساتەدا بکەن." لەکاتێکدا دەبێت ئەوەمان لە یاد بێت واشنتۆن پێشتر لەگەڵ شای ئێران هاوپەیمانی کرد بۆ لەناوبردنی کۆماری مەهاباد لە ١٩٤٦، و دەستبەرداری پاڵپشتی مەلا مستەفا بارزانی بوو کاتێک سەدام حسێن و شای ئێران ڕێککەوتنی جەزائیریان لە ١٩٧٥ واژۆ کرد، و ڕێگری لە مەسعود بارزانی کرد بۆ ڕاگەیاندنی سەربەخۆیی لە ٢٠١٧، و عەبدوڵڵا ئۆجەلانی لە کینیا ڕفاند و ڕادەستی ئەنقەرەی کرد لە ١٩٩٩؛ ئێستا شەقامی کوردی تێڕامانێکی قووڵ دەکات کە ئایا سەرکردە کوردەکان وانە لە مێژوو وەردەگرن یان نا؟ تەواوی مێژوو لە پەیمانی سیڤەری١٩٢٠ەوە سەلماندوویەتی کە ئەوەی خیانەتی لە کورد کردووە ڕۆژئاوای ئیمپریالیست بووە. هەرچەندە ڕای باڵا لە هەولێر و سلێمانی ئەوەیە کە ئەگەری هاوکاری لەگەڵ واشنتۆن و تەلئەبیب هەیە ئەگەر گەرەنتی ڕەها وەربگرن بۆ ڕووخانی ڕژێمی تاران و بەڵێنی نووسراو بۆ دامەزراندنی دەوڵەتی کوردی، بەڵام تاران و ئەنقەرە یەکسەر کەوتوونەتە پەیوەندی لەگەڵ سەرکردە کوردەکان. هاکان فیدان و عەباس عێراقچی هۆشدارییان داوەتە ئەم سەرکردانە کە هەر تێوەگلانێکی کورد لە پلانە ئەمریکی-سەهیۆنییەکان، ناوچەکە بەرەو شەڕێکی نەتەوەیی ماڵوێنکەر دەبات. ئێران بەردەوامە لە بەئامانجگرتنی بنکە ئەمریکی و ئیسرائیلییەکان و بارەگای گروپە کوردییەکانی ئێران. زانیارییەکان باس لەوە دەکەن ئەگەر کورد ڕازی نەبێت بەشداری هاوپەیمانی دژی ئێران بکات، ئەوا ئەمریکا پاشماوەکانی داعش لە باشووری مووسڵ پڕچەک دەکات و دەیاننێرێت بۆ شەڕ دژی حەشدی شەعبی لە لایەک و کورد لە سووریا و عێراق لە لایەکی دیکە. لەکۆتاییدا، گرەو لەسەر یادەوەری گەلی کوردە، بەتایبەت دوای ئەو خەنجەرەی لە سووریا لەلایەن ئەمریکییەکانەوە لێیان درا. ئێستا ئەمریکییەکان دەیانەوێت کورد بەرەو سەرکێشییەکی مەترسیدارتر بەرن، ئەمجارە دژی ئێرانی "شیعە"، کە ئەگەر ئەو نەبوایە لە ٢٠١٤ داعش دەچووە ناو هەولێر. دوای ئەوەی کورد لەبیریان چوو کە نەوەی سەڵاحەدینن، و دوای ئەوەی زۆرێک لە برا عەرەبەکانیان نوقمی زۆنگاوی بەکرێگیراوی بوون، ناوچەکە بە هەموو پێکهاتەکانییەوە پێویستی بە هەڵوێستێکی مرۆیی هەیە کە ڕێگری لە داڕمانی تەواوەتی بکات و برایەتییەکی ڕاستەقینە لە نێوان عەرەب، فارس و تورکدا دروست بکات. دەبێت هەموویان دان بە مافی کورددا بنێن، بەڵام کوردیش دەبێت یەکەمجار کێشە ناوخۆییەکانیان چارەسەر بکەن و دووەمجار وانە لە ڕابردوو وەربگرن و ڕەتیبکەنەوە ببنە بەکرێگیراوی کەسانی دیکە، چونکە ڕۆژئاوای ئیمپریالیست و سەهیۆنیزم هۆکاری سەرەکی هەموو نەهامەتییەکانیان بوون و دەبن.