شارپرێس:
لەهەنگاوێکی ستراتیژیی گرنگدا بۆ پاراستنی هێڵەکانی گواستنەوەی وزە و زانیاریی لە جیهاندا، ولایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا و ئوسترالیا و بەریتانیا رێککەوتن لەسەر پەرەپێدانی نەوەیەکی نوێ لە کەشتیی و ژێردەریایی بێسەرنشین.

 
 ئەم بڕیارە لە چوارچێوەی هاوپەیمانیی بەرگری "ئۆکۆس" و لە میانی کۆبوونەوەی وەزیرانی بەرگریی ئەو سێ وڵاتە لە سەنگاپوورە راگەیەندرا، کە بڕیارە پرۆسەی رادەستکردنی ئەم سیستەمە پێشکەوتووانە لە ساڵی داهاتووەوە دەستپێبکات.

 ئەم هەنگاوە دوای ئەوە دێت کە رۆژاوا نیگەرانیی قووڵی خۆی لە ئەگەری ئەنجامدانی کاری تێکدەرانە لەلایەن ڕووسیا و چینەوە بەرامبەر بە ژێرخانی ژێر دەریایی نیشانداوە، هاوکات لەگەڵ ترسی بەکارهێنانی تۆڕەکانی داتا لە ئاوە قووڵەکانی کەنداوی فارسی لەلایەن ئێرانەوە.

ریچارد مارڵز، وەزیری بەرگریی ئوسترالیا، ڕایگەیاند کە بنکەی دەریاکان بۆتە مەیدانی جەنگ و داوای گرتنەبەری رێوشوێنی توندی کردووە دژی ئەوەی بە "کەشتیگەلی سێبەر" دەناسرێت.

 لە هەمان کاتدا، سەرەڕای رەخنەکانی دۆناڵد ترەمپ لە هاوپەیمانە ئەوروپییەکان بەهۆی کەمی خەرجییە بەرگرییەکانیان، بەڵام واشنتۆن بەردەوامە لە هاوکارییە تەکنەلۆژییە سەربازییەکانی لەگەڵ هاوپەیمانەکانی. 

بیت هیگسێس، وەزیری بەرگریی ئەمریکا، ئاماژەی بەوە کردووە کە ئەم هۆکارە بێسەرنشینانە دەبنە پاڵپشتێکی بەهێز بۆ پاراستنی باڵادەستی دەریایی، لە کاتێکدا جۆن هیلی، وەزیری بەرگری بەریتانیا، جەختی لەوە کردۆتەوە کە پڕۆژەکە توانای پەرچەکرداریان بەرامبەر بە هەڕەشەکان بەرز دەکاتەوە.

گرنگی ئەم بابەتە لەوەدایە کە نزیکەی 570 کێبڵی دەریایی، لەگەڵ 80 کێبڵی دیکە کە پلانی بۆ دانراوە، نێوان 95% بۆ 99%ی قەبارەی پەیوەندییە نێودەوڵەتییەکان دەگوازنەوە. 

تێکچوونی ئەم تۆڕە کاریگەری گەورەی لەسەر ناوەندەکانی داتای ژیری دەستکرد لە سعوودیە و ئیمارات دەبێت و پێشتریش پڕۆژەی گەورەی وەک (2Africa Pearls)ی کۆمپانیای میتا بەهۆی گرژییەکانی کەنداوەوە پەکیکەوتووە. 

لە کاتێکدا میدیا فەرمییەکانی ئێران دەڵێن کێبڵەکانی ژێر گەرووی هورمز کە 6 کێبڵی سەرەکین زۆر ناسکن و داوای باجی سەروەریی دەکەن، بەریتانیا چاودێری سێ ژێردەریایی ڕووسی کردووە لە باکووری ئەتڵەسی کە خەریکی سیخوڕی بوون، ئەمەش وایکردووە هێزی دەریایی بەریتانیا بیر لە پێکهێنانی هێزێکی تێکەڵاو لە دۆنە دەریاییەکان بکاتەوە بۆ پاراستنی شادەماری شارستانیەتی مۆدێرن لە هێرشە بێ وێنەکان.