دامەزراوەی پەی هۆشداری لەداهاتوی دۆخی هەرێم و دامەزراوەكانی دەدات

کوردستان

1 کاتژمێر پێش ئێستا‌ 196 جار خوێندراوه‌ته‌وه

شارپرێس:
دامەزاوەی پەی ڕاپۆرتێكی بەناونیشانی" نرخی بۆشایی یاسایی و سوێندی بەجێنەگەیاندراو، کارانەبونی پەرلەمان، قەیرانی دامەزراوەیی و مەترسییەکانی داهاتوو" بڵاوكردەوەو ڕایدەگەیەنێت، هەرێمی کوردستان ماوەی زیاتر لەسێ ساڵ و شەش مانگە لەبۆشایی یاسایی و دامەزراوەییدا دەژی، هۆشداری دەدات و دەڵێت، ئەمە کێشەیەکی گەورەی سیاسی و دامەزراوەییە.


دامەزراوەی پەی بۆ پەروەردە و گەشەپێدان بەپاڵپشتی رێکخراوی (NED)ی ئەمریکی، لەڕاپۆرتی چاودێری خۆدا تایبەت بە كارەكانی پەرلەمانی كوردستان، ڕایگەیاند، هەرێمی کوردستان ماوەی زیاتر لەسێ ساڵ و شەش مانگە لەبۆشایی یاسایی و دامەزراوەییدا دەژی. ئەم دۆخە تەنها کێشەیەکی سیاسی یان ململا‌نێی نێوان حزبەکان نییە، بەڵکو قەیرانێکی ڕاستەوخۆی پەرلەمانی، یاسایی، دارایی، چاودێری، متمانەی گشتی و نیشتیمانییە.

دەشڵێت، ماوەی ساڵێک و حەوت مانگ زیاترە هەڵبژاردنی خولی شەشەمی پەرلەمانی کوردستان کراوە، بەڵام تا ئێستا پەرلەمان بەشێوەیەکی ڕاستەقینە کارا نەکراوەتەوە. دەستەی سەرۆکایەتی هەڵنەبژێردراوە، لیژنەکان پێک نەهاتوون، حکومەتی نوێ متمانەی پەرلەمانی وەرنەگرتوە، تەنیا پەرلەمانتاران سوێندیان خواردوەو رونیدەكاتەوە، كەئەم سوێندە تا ئێستاش بەکردار وەڵامی پێ نەدراوەتەوەو دەڵێت، سوێندی پەرلەمانی واتای خاوەنبونی کورسی نییە، واتای کارکردنە، چاودێرییە، یاسادانانە، لێپرسینەوەیە و پاراستنی بەرژەوەندیی گشتییە. ئەگەر پەرلەمانتار سوێند بخوات، بەڵام لە قەیرانەکاندا بێدەنگ بێت، ئەوا سوێندەکە لە ناوەڕۆکی خۆی بەتاڵ دەکرێتەوە.

دامەزراوەكە، جەختیش دەكاتەوە كە دەنگی هاوڵاتی نابێت تەنها لەسەندوقەکانی دەنگداندا بوەستێت، بەڵکو دەبێت ببێتە کورسی، کورسی ببێتە بڕیار، بڕیار ببێتە یاسا، یاسا بچێتە بواری جێبەجێکردن، و جێبەجێکردنیش ببێتە خزمەتگوزاری، پاراستنی ماف و باشترکردنی ژیانی هاوڵاتیان، بەڵام لەهەرێمی کوردستاندا ئەم زنجیرە دیموکراتییە پچڕاوە. 

دامەزاوەی پەی لەبارەی ئەركی پەرلەمان لەهەرێمی كوردستان نوسیویەتی، لەمێژوی سیاسی هەرێمدا، بەشێکی گرنگ لە خەباتی هێزە سیاسییەکان ئەوە بوە کە پەرلەمانی کوردستان ببێتە مەرجەعی باڵا بۆ پرسەکانی وەک سەرۆکایەتی هەرێم، دەستور، پەیوەندییەکانی هەرێم و حکومەتی فیدراڵ و بابەتە ستراتیژییەکانی تر. بە تایبەتی لای ئەو لایەنانەی کە ساڵانێک بانگەشەی مەرجەعیەتی پەرلەمانیان کردوە، دەبوو لە ئاست ئەم بڕیارەدا هەڵوێستی ڕون و جددییان هەبێت.

دامەزراوەكە ئاماژەی بۆ ئەوەشكردوە، ئەم دۆخە دەریدەخات کە هەموو هێزە سەرەکییەکان، بەجیاوازیی ڕێباز و دروشمەکانیشیان، لەئاست گورزێکی گەورە کە بەر پێگەی پەرلەمانی کوردستان کەوت، بێدەنگیان هەڵبژارد. ئەوەش کێشەیەکی گەورەی سیاسی و دامەزراوەییە، چونکە کاتێک پەرلەمان چیتر وەک مەرجەعی باڵای خەڵکی کوردستان ناناسێنرێت، پێگەی دامەزراوەی نوێنەرایەتیی خەڵک لاواز دەبێت و پرسە چارەنووسسازەکان زیاتر لە دەرەوەی سەقفی پەرلەمان یەکلایی دەکرێنەوە.
 
لەدرێژەی ڕاپۆرتەكەشیدا بەرپرسیارێتی سەرەكی دۆخەكە دەكاتە سەر یەكێتی و پارتی و دەلێت، بەرپرسیاریی سەرەکیی ئەم دۆخە دەکەوێتە ئەستۆی هەردوو هێزی سەرەکی، پارتی و یەکێتی، چونکە ئەوان خاوەنی قورسایی سەرەکیی بڕیار و هاوسەنگیی سیاسین لەهەرێم. لە هەمان کاتدا، ئەو هێزانەش کە خۆیان بە ئۆپۆزسیۆن ناساندوە، بەقەد سەنگ و قورسایی خۆیان لەم بەرپرسیارییە بەدەر نین.

دامەزراوەكە جەختیش لەمەترسیداری درێژەدان بەم دۆخە دەكاتەوەو دەڵێت، مەترسییەکانی بەردەوامیی ئەم دۆخە لەسەر ڕەوایەتی سیاسی، متمانەی خەڵک، پەیوەندیی هەرێم و بەغدا، پرسی موچە، بودجە، حکومەتداری و داهاتوی ئەزمونی هەرێمی کوردستانن.

دامەزراوەی پەی ئامانجی لەم ڕاپۆرتەش بۆ ڕای گشتی ڕوندەكاتەوە، كە کارانەبوونی پەرلەمان تەنها کێشەیەکی ناوخۆی سیاسی یان کێشەیەکی ڕێکخستنی دانیشتنەکان نییە، بەڵکو قەیرانێکی یاسایی، دامەزراوەیی، چاودێری و متمانەی گشتییە كەلەداهاتودا مەترسییەكانی گەورەتر دەبن.
 


بەپەلە