شارپرێس:
پلانی هەمەجۆرکردنی دەروازەکانی هەناردەکردنی نەوتی عێراق بەرەو قۆناغێکی نوێ هەنگاو دەنێت، ئەوەش لەڕێگەی خستنەڕوی هێڵە وشکانییەکان بەرەو بەندەری بانیاسی سوریو فراوانکردنی تواناکانی هەناردەکردن لەڕێگەی بەندەری جهیهانی تورکییەوە، شارەزایان پێیانوایە، ئەم هەنگاوە دەبێتە هۆی پاراستنی داهاتە نەوتییەکانی عێراقو کەمکردنەوەی پشتبەستن بەبەندەرەکانی بەسرەو گەروی هورمز، بەڵام جێبەجێکردنی پێویستی بەوەبەرهێنانی ملیارەها دۆلارو دابینکردنی گەرەنتی ئەمنی هەیە.
کۆڤەند شێروانی شارەزای بواری ئابورییو وزە، بۆ ڕۆژنامەی (مهدا) وتویهتى، "دروستکردنی هێڵی بۆری بەرەو بەندەری بانیاس کە توانای گواستنەوەی یەک ملیۆن بەرمیل نەوتی هەیە لەڕۆژێکدا، دەبێتە دەروازەیەکی ستراتیژی گرنگ، بهگوێرهى خەمڵاندنەکان، لەدوای ڕێککەوتنی نوێ لەگەڵ تورکیا، بڕی 750 هەزار بەرمیل نەوت لەڕۆژێکدا لەڕێگەی بەندەری جهیهانەوە هەناردە دەکرێت، کاتێک یەک ملیۆن بەرمیلەکەی بانیاسیشی بۆ زیادبکرێت، کۆی گشتیی هەناردەی وشکانی دەگاتە ملیۆنێكو 750 بەرمیل لەڕۆژێکدا کە ئەمەش نزیکەی نیوەی هەناردەی ئێستای نەوتی عێراق پێکدەهێنێت".
شێروانی پێشبینیدەکات لەداهاتودا توانای هەناردەکردن لەڕێگەی بانیاسەوە بۆ دوو ملیۆن بەرمیل نهوتى ڕۆژانه بەرزبێتەوە، هاوتەریب لەگەڵ بەرزکردنەوەی هەناردەی تورکیا بۆ ملیۆنێكو 500 ههزار بەرمیل لەڕۆژێکدا، ئەمەش واتە بەشێوەیەکی تیۆری عێراق دەتوانێت تەواوی نەوتی خۆی لەڕێگەی سوریاو تورکیاوە هەناردەبکات بەبێ پشتبەستن بەدەروازە باشورییەکان.
بهگوێرهى نەخشەی ئێستا، بۆرییەکە لەبەسرەوە بۆ حەدیسە دەستپێدەکاتو لەوێوە دەبێتە دوو لق بەرەو بانیاسو جیهان، سەرەڕای ئەمەش، بەندەرەکانی بەسرە وەک یەدەگێکی گرنگ دەمێننەوە، بەتایبەت بەهۆی ناسەقامگیریی بەردەوامی دۆخی گەروی هورمزەوە.
سەبارەت بەتێچوی پرۆژەکە، شێروانی ئاماژەی بەبونی نیازی گرێبەستکردن لەگەڵ کۆمپانیا ئەمریکیو قەتەرییەکان کردوە لەڕێگەی مۆدێلی وەبەرهێنانەوە کە کۆمپانیاکان بەشێک لەتێچوەکە دەگرنە ئەستۆو دواتر لەڕێگەی نەوتەوە وەریدەگرنەوە، تێچوی هێڵەکە بەلایهنی کەمەوە بەشهش بۆ حهوت ملیار دۆلار خەمڵێنراوەو ڕەنگە بگاتە ههشت ملیار دۆلار.
لەڕوی ئەمنییەوە، درێژیی هێڵەکەو تێپەڕبونی بەچەندین ناوچەی جیاوازدا پێویستی بەڕێککەوتنی ئەمنی تۆکمە هەیە بۆ پاراستنی، لەڕوی ئابوریشەوە، گواستنەوەی نەوت بەبۆری وشکانی کەمێک تێچوی زیاترە بەراورد بەدەریای بەسرە، بەوپێیەی کێڵگە زەبەلاحەکان لەبەندەرە باشورییەکانەوە نزیکن، بەڵام شێروانی جەختدەکاتەوە، گرنگیی ستراتیژیی پڕۆژەکە زۆر لەجیاوازیی تێچوەکە گەورەترە، چونکە مەترسییەکانی پشتبەستن بەتەنها یەک دەروازەی دەریایی کە ئەگەری داخرانی هەیە، کەمدەکاتەوە، ئەم ئاڕاستەیەش هاوشێوەی هەنگاوەکانی سعودیەو ئیماراتە بۆ دۆزینەوەی ڕێگهی جێگرەوە لەدەرەوەی ڕێڕەوە دەریاییە پڕ مەترسییەکان.
