پێش وتن
گرفتی سەرەکی میدیاو سۆسیال میدیاو زۆرینەی ئەوانەی پەیگیری روداوو پێشهاتە سیاسییەکان دەکەن، هەم پرسیاری ئاکاری ئەکەن، هەم ئەنجامی ئاکارییان دەوێت، بەو مانایەی کاتێک ڕوداوێک ڕوودەدات لەنموونەی جەنگ و ئاشتی و ڕێکەوتن، ئەوان دەپرسن کێ بردویەوەو کێ دۆڕاندی، هەڕ ئەوان بڕیاریش دەدەن کێ سەرکەوتن و کێش شکستی خوارد، لەکاتێکدا گەر تەماشای میدیا پرۆفیشناڵەکانی دونیای دەرەوەی باشووری کوردستان بکەیت و تۆزێ ڕابمێنی دەزانی ئەوان پرسیاری ئاکاری و بڕیاری ئاکاری نادەن، بەڵکو ئەوان پێت دەڵێن چی ڕوویداوەو چۆن و بۆچی و کاریگەرییەکانی چییە؟ ئەگەر سەیری ڕوداوی بڕیاری خۆهەڵوەشاندنەوەی هەسەدە بکەیت لەلایەن مەزڵوم عەبدییەوە دوو بەرە دروستبووەو هەردووکیشی پرسیارو بڕیاری ئاکاری دەوێ و دەیکات، لەکاتێکدا ئێمە پێویستمان بەوە بزانین ڕوداوەکە خۆی چییەو بۆچی و چۆن ڕوویداوەو کاریگەرییەکانی لەسەر پرسی کوردو مافەکانی و ڕەوشی سیاسی داهاتووی کورد چی دەبێت؟
ڕۆژئاوای کوردستان لەخەونی دامەزراندنی سیستەمی فیدراڵییەوە بۆ مافی زمانی کوردی بۆچی؟
پێش هەموو شتێک لەدوای دروستبوونی شەڕی داعشەوە لەسوریا تا پێش ڕوداوی گەورەو یەکلاکەرەوەی (٧ ی ئۆکتۆبەر) و خۆ سەلماندی هەسەدەو کورد لەڕۆژئاوای کوردستان تا پێکهێنانی کانتۆنەکان و خۆڕێبەریی، ئەمەریکا پشتیوانییەکی گەورەی کوردی لەڕۆژئاوای کوردستان کرد هەنا ئاستی دامەزراندنی سیستەمی فیدراڵیش، بەڵام بۆچی دۆخەکە بەمڕۆ گەیشت؟ ئەڵبەت هۆکار زۆرە، لەسەرووی هەموویانەوە داکۆکی سەرسەختانەی تورکیا لەئاساییشی نەتەوەیی خۆی، هەم لە ناوخۆی تورکیاو هەم لەسوریاو ڕۆژئاوای کوردستانیش، بەجۆرێ گەیشتە ئاستێک کاتێک کانتۆنەکان پێکهات بۆ ئەوەی ڕێگە نەدا کورد بگاتە سەر جێ پێی دەریایی لەلایەک لەگەڵ ڕوسیا ڕێکەوت کانتۆنی عەفرینی داگیرکرد، لەلایەکی تر لەگەڵ ئەمەریکا ڕێکەوت جوندرێس و سەری کانی و ناوچەکانی تری داگیر کرد، کاتێکیش ئەمەریکا ئاماژەی بە پێکهێنانی هێزێکی سی هەزار کەسی لەکوردی ڕۆژئاوای کوردستان کرد، دیسان تورکیا هەڕەشەی پەلاماردانی گەورەتری کردو ئۆپەراسیۆنەکانی (درع الفرات) و ئەوانیتری جێبەجێکرد. بۆیە ئەوەی ڕێگری سەرەکی بووە لە بەدینەهێنانی مافەکانی کورد و پێکهێنانی قەوارەو هەرێمێکی فیدراڵی یا ئۆتۆنۆمی لەسەردەمی ڕژێمی بەعسەوە تا ئێستا گوشارەکانی تورکیا بوون هەر قۆناغێک بەهۆی ئەو قورساییە گرنگە سیاسی و جیۆستراتیژی و جیۆپۆلەتیکی ئاساییشی وزەیەی تورکیا بۆ ئیسرائیل و ئەمەریکا هەیبووە لەبەرامبەر مەترسییەکانی ڕوسیاو ئێران لەناوچەکەدا.
تێگەیشتن لەڕوداوی گەورەو یەکلاکەرەوەی (٧ی ئۆکتۆبەر) وەک جیاکەرەوەی نێوان دوو قۆناغی مێژوویی
لەفەلسەفەی مێژوودا ئەو پرسیارە ڕووبەڕوومان دەبێتەوە، کە ئاخۆ کام ڕووداو کاتێک ڕوودەدەن دەبنە ڕووداوی مێژوویی؟ بێگومان ئەو ڕوداوەی، کە بەدوای خۆیدا کاریگەری سیاسی و ئابوری و کۆمەڵایەتی دروست دەکات. پاشان هەندێ ڕووداو هەن لەمێژووا پێیان دەوترێ روداوی یەکلاۆەرەوەی مێژوویی، واتە ئەو ڕوداوەی جیاوازی لەنێوان دوو سەردەم و قۆناغی مێژووییدا دروست دەکات. بۆیە کاتێک حەوتی ئۆکتۆبەر ڕوودەدات، ئیدی زۆربەی شتەکان دەگۆڕێن لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست، سیاسەت ستراتیژی وڵاتانی زلهێز بەگشتی و ئەمەریکا بەگشتی و ئیسرائیل و تورکیاش بەتایبەت، بێگومان پرسی کوردیش لەتورکیاو سوریاو عێراق کاریگەر دەبن بەم ڕوداوە سیاسی و گەورە یەکلاکەرەوە، سەرباری گەڕانەوەی دۆناڵد تڕەمپ بۆ کۆشی سپی، کە گەڕانەوەی ئەمجارە گەڕانەوەیەکی ئابورییە پێش ئەوەی سیاسی بێت. کاتێکیش دەڵێین ڕوداوی حەوتی ئۆکتۆبەر نەخشەی ستراتیژی و بەرژەوەندییەکانی ئیسرائیل و تورکیا دەگۆڕێت، چونکە تەرکیزی هەردوو وڵات پارێزگارییە لەئاساییشی نیشتیمانییان، ئیسرائیل لەبەرامبەر مەترسی حەماس و حزبوڵاو ئێران و ڕژێمی ئەسەدو هێزە شیعەکانی ئێران و حوسییەکانیش تاڕادەیەک، هەرچی تورکیاشە پرسی کوردو خەباتە چەکدارییەکەی لەقەندیل و ڕۆژئاوای کوردستان، بۆیە کاتێک ئاگری شەڕ لەغەزەوە کڵپە دەکات و دەگاتە لوبنان، تورکیا دەزانێ سوریاش دەگرێتەوەو دێتە بەردەم دەرگاکەی بۆیە هەموو هەوڵێک دەدات ئەو ئاگرە بە کەمترین زیان لەخۆی دوور بخاتەوە، چونکە ئیسرائیل کە دەستیپێکردووەو ئەمەریکاش پشتیوانیەتی سڵ لەهیچ ناکاتەوەو دۆخی لۆجیکی سیاسیش ئەوەیە دو هاوپەیمانی ئەمەریکاو ڕۆژئاوا بەریەک نەکەون و بەرژەوەندی و ئاساییشیان پارێزراو بێت.
تێنەگەیشتن لەوەی لەدوای حەوتی ئۆکتۆبەرەوە چی ڕوویداوەو چیتر ڕوودەدات، تێنەگەیشتنە لەوەی چی ڕوویداوە ئێستا لە ڕۆژئاوای کوردستان، هەربۆیە دەسەڵاتدارانی تورکیا بەتایبەت ئەردۆگان و باخچەلی درکیان بەم مەترسییە کرد، کە ڕوداوی حەوتی ئۆکتۆبەر لەگەڵ خۆیدا هێناویەتی، بۆیە باخچەلی دەستپێشخەری ڕاگەیاند و بەدواییدا ئۆجەلان وەڵامی ئەرێنی دایەوە، چونکە ئۆجەلانیش بە ڕوانین لەوەی لەغەزەو لوبنان چی ڕووویداوە، وەبیر دەستپێشخەرییەکەوە ڕۆیشت و لەلێدوانێکدا ئاماژەی بەوە کرد نابێ ڕێگە بدەین چەند غەزەیەکی تر لەناوچەکەدا دووبارە ببێتەوەو مەبەستیشی زیاتر ڕۆژئاوای کوردستان بوو، کاتێکیش ڕژێمی ئەسەد ڕوخا، گۆڕان لەستراتیژو بەرژەوەندی ئەمەریکا ڕوونتر دەرکەوت، کە دوای حەوتی ئۆکتۆبەر دەستیپێکرد بوو، چونکە ئەوەی ڕژێمی ئەسەدی ڕوخاند پشتیوانی تورکیا بوو بە ئاگاداری ئەمەریکاو ئیسرائیل، بۆیە تورکیاش دەبوو پشکی خۆی لەو ئەرک و گۆڕانکارییە وەربگرێت، کە پارێزگارییە لەئاساییشی نەتەوەیی خۆی، ئەوەش لەدوورخستنەوەو چەکداماڵینی کورد لەڕۆژئاوای کوردستان و قەندیلدا دەبینییەوەو ئەمەشی بەزەقی لەوەی پێی دەوترێ پرۆسەی چارەسەری و تورکیا خۆی ناوی ناوە تورکیای بێ تیرۆر باسکردووەو چەندین جار جەختی لێکردەوە. بۆیە ڕوداوەکانی دێرزورو ڕەققە نیشاندانی گۆشەیەکی بچووکی بەغەزەبوونی ڕۆژئاوای کوردستان بوو، گەر کورد لەڕۆژئاوای کوردستان ژیر نەبووایەو پشتیوانی و میانگیری باشوری کوردستانیش نەبووایە تا خۆپیشاندانە پشتیوانییە جەماوەرییەکانی شارو شارۆچکەکانی باشووری کورستان و تاراوگەش. بۆیە حەوتی ئۆکتۆبەر ئەو ڕوداوە گەورەیە، کە کورد لەڕۆژئاوای کوردستان توانی خۆی لەکڵپەو بڵێسەکەی لا بدات و خۆی بپارێزێت. دیاریشە غەززەو حەماس و فەلەستینییەکان سەرەڕای بەرخودانی قارەمانانەو گیان بەخشین سەرباری كۆمەكی دارایی و پشتیوانی مادی، بەڵام دواجار بێڕەحمانە خرانە بەردەم بەرداشی ئاگرو بڵێسەی بەرژەوەندی زلهێزانی جیهانیی. بۆیە كاریگەری و لێكەوتەكانی روداوی حەوتی ئۆكتۆبەر تائێستاش بەردەوامیان هەیە.
ئەمەریكاو ئەوروپاو ئیسرائیل.. گەڕان بەدوای بەرژەوەندی مادی و وزەدا
گومانی تێدا نییە وەك سیاسەتمەداری گەورەی ئەمەریكا (هنری كیسنجەر) وتوویەتی:"لەسیاسەتدا بەرژەوەندی هەیە، نەك هاوڕێیەتی"، ئەمە رێك كرۆكی ماهیەتی سیاسەت و ستراتیژی ئەمەریكاو ئەوروپاو رۆژئاوایە، ئەوەی پێی دەوترێ بەها مرۆیی و كۆمەڵایەتی و فەرهەنگییەكانی رۆژئاواو ئەمەریكاو ئەوروپا لەراستیدا هیچ نین، جگە لەدرۆیەكی گەورە بۆ دونیای دەرەوەی خۆیان و نەتەوە بندەستەكان. ئەوان تەنها نەتەوە بندەستەكان و پرسە رەواكانیان وەك كارتی گوشار لەبەرامبەر ئەو دەوڵەتانەی بوونەتە بەربەستی بەدیهێنانی بەرژەوەندییە ئابوورییەكانیان بەكاردێنن. بۆیە ئەركی نەتەوە بندەستەكانە وردتر لەمجۆرە مامەڵەكردنە بكۆڵنەوە، چونكە ئەگەر پێوەرەكان لێكبدەینەوە دەبوو بەهەموو پێوەرێكی سیاسی و ئاكاری و مرۆیی ئەمەریكاو رۆژئاواو ئەوروپا پشتیوانی رۆژئاوای كوردستان و مافەكانی كوردیان لەهەموو پارچەكانی كوردستان بكردایە، بەڵام ئەوان نەك نەیانكرد، بگرە دژایەتی پرۆسەیەكی رەوای وەك (ریفراندۆم)ی باشووری كوردستانیشیان كردو شكستیان پێهێنا.
ئەوەی، كە تایبەتە بەمامەڵەی ئەمەریكاو رۆژئاواو ئەوروپا لەگەڵ رۆژئاوای كوردستان هەر لەدەسپێكی كەوتنی رژێمی ئەسەدەوە شاندە فەرمی و دیپلۆماسییەكانیان دەناردە دیمەشق و شاندە سەربازییەكانیان دەناردە رۆژئاوای كوردستان و لای كورد، ئەمەش ئاماژەیەكی روون بوو بۆئەوەی، لەبونیاتنانەوەی نوێی سوریادا دیمەشق پایتەخت و ناوەندی بڕیاری سیاسی ئایندەیی ئەو وڵاتەو نەتەوەو پێكهاتەكانی دەبێت، كاتێكیش كوشتوبڕی عەلەوییەكان لەناوچە كەناراوییەكانی سوریا دەستیپێكرد، ئەمەریكاو ئەوروپاو ئیسرائیل نەك هەڵوێستیان نەنواند، بگرە بێدەنگ بوون و دەمێكە زانراویشە بێدەنگ بوون نیشانەی رازیبوونە. گەر یەك تۆز بشگەڕێینەوە بۆ دواوە تێدەگەین نەخشەی سیاسی و ئابووریی ناوچەكەو ئەو وڵاتانەی كوردیان بەسەردا دابەشكراوە لەسایكس-بیكۆو لۆزانەوە سەرچاوەی گرتووەو هیچ نیازێكی جدیش لەلایەن ئەمەریكاو ئەوروپاوە نییە بۆ گۆڕانكاری كردن تیایدا، كە ئاسایشی وزە لەئێستادا رۆڵێكی سەرەكی تێدا دەگێڕێت، بۆیە ئاسان نییە دەستكاریكردن نەخشەی جوگرافی و جیۆپۆلەتیكی ناوچەكە بەقازانجی كورد لەم قۆناغەداو چارەسەری پرسی كوردو مافەكانی بەروانین بۆ سیاسەت و ستراتیژی وڵاتانی زلهێز لەپایتەختەكانی ئەنكەرەو دیمەشق و بەغداو تارانە بەپێداگرتنی كورد لەسەر مافە نەتەوەییەكانی، چونكە لەپەیماننامەی سیڤەرەوە تائێستا ئەوروپاو ئەمەریكا تا مافی فیدراڵی بۆ كورد رازین نەك سەربەخۆیی و دەوڵەت.
ئەوەشی، كە تایبەتە بەئیسرائیل لەمەڕ كورد، جارێ جوگرافیای ئیسرائیل و رۆژئاوای كوردستان دوورن لەیەكەوە، پاشان ئیسرائیل هەوڵی ئەوە بوو پرۆژەی (رێڕەوی داود) جێبەجێ بكات، كە بەشێكی دەكەوتە ناوچە كوردییەكانی ژێر دەسەڵاتی هەسەدە، بەڵام بەهۆی كەمتەرخەمی و دەستپێشخەری توركیا زووتر توانی ئامانجەكەی خۆی بپێكێ و بەگەڕانەوەی هەژموونی دەسەڵاتی دیمەشق بۆ ناوچەكانی رەقەو دێرزوور رێگەی لەهاتنەدی خەونەكەی ئیسرائیل لەم قۆناغەدا گرت.
تێگەیشتن لە هزری نوێی ئۆجەلان و پەكەكە تێگەیشتنە لەئاراستەی رووداوەكان
بەداخەوە بەشێكی زۆر لەمیدیاو سۆسیال میدیاو خەڵكی پەیگیری روداوە سیاسی و هزرییەكانی باشووری كوردستان لەو گۆڕانكارییە هزری و سیاسییانەی، بەسەر هزری چەپ بەگشتی و هزری عەبدوڵا ئۆجەلان و پەكەكەدا هاتووە بێخەبەرن بەتایبەت لەدوای قۆڵبەستكردن و زیندانیكردنییەوە لە ساڵی (1999)، تەنانەت زۆربەی كتێبە كۆنەكانی ناوبراویشیان نەخوێندۆتەوە، سەرباری ئاشنابوون بەهزری نوێی ئۆجەلان.
رەوتی چەپ و هزری چەپ گۆڕانكاری زۆری لەو ماوە مێژووییەدا بەخۆوە بەبینیوە، بۆیە ئۆجولان جارێكیتر لەژێر رۆشنایی بایەخی ژینگەو مافە كولتورییەكان و بەشداری ژن و پرسە دیموكراسییەكانەوە لەدەرەوەی تێزی ناسیۆنالیزمی هزری سیاسی خۆی و پارت و شوێنكەوتووەكانی داڕشتۆتەوە، تۆ كاتێك دەبینی دەمپارتی گوتاری ئاراستەی كۆمەڵگەی توركییە بەئاراستەیەكی جیاواز، ئەمە دەركەوتەیەكی نوێی ئەو گۆڕانە هزرییەی ئۆجەلانە بۆ چارەسەركردنی پرسی كورد لەتوركیاو لەرۆژئاوای كوردستانیش، هەتا تەنانەت تێزو پێشنیازی بۆ چارەسەركردنی تەگژەی پێكنەهێنان و نەسازانی هێزە سیاسییەكانی باشووری كوردستانیش لەم رۆژانەدا كرد. بۆیە نوسەران و روناكبیرانی ئەوروپاو ئەمەریكای لاتین بەسەدان كتێب و وتارو توێژینەوەی شیكاریان لەسەر بیروڕا نوێیەكانی ئۆجەلان نوسیوەو بڵاوكردۆتەوەو هەندێ لەو پەرتوكانە لەبەردەستی ئێمەدان و دەیانخوێنینەوە بۆئەوەی بزانین چی روودەدات لەلایەن ئەم تەوژمە و رێبەرەكەیەوە.
خۆهەڵوەشاندنەوەی هەسەدە وەك یەكێك لەپاكێجەكانی پرۆسەی چارەسەری و توركیای بێ تیرۆر
ئەگەر بەوردی بگەڕێینەوە بۆ لێدوانەكانی رەجەب تەیب ئەردۆگانی سەرۆك كۆماری توركیاو دەوڵەت باخچەلی و هاكان فیدانی وەزیری دەرەوەی توركیاو بەرپرسانی دیكەی ئەو وڵاتە، كە هەر لەسەرەتاوە پرۆسەكەیان گرێدا بەچەكدانانی نەك تەنها پەكەكە لەقەندیل، بەڵكو بەهەسەدەو یەپەژەو بەمدواییانەش لەپرۆژە یاساكەی پەرلەمانی توركیا بەروونی ئاماژەی پێدرا، تێدەگەین خۆهەڵوەشاندنەوەو چەكدانانی هەسەدەو هەڵوەشانەوەی بەڕێوەبەرایەتی خۆسەر لەرۆژئاوا بەشێكە لەو پاكێجانەی لەپرۆژە یاساكەی پەرلەمانی توركیادا هاتووەو دانەبڕاوە لەكۆی پرۆسەی چارەسەری و توركیای بێ تیرۆر، سەرباری ئەوەی جێبەجێكردنی رێكەوتننامەی (10ی ئازاری 2025) و (30/1/2026)یشە، كە بەهەندێ هۆكار جێبەجێكردنی وردەكارییەكانی دواكەوت. ئێمە لەهەندێ چاوپێكەوتنی میدیاییدا كەلێن و كەموكورتییەكانی پرۆژە یاساكەمان خستۆتەڕوو، كە زیاتر روانگەی دەوڵەت و پارێزگای لەئاسایشی نەتەوەیی توركیا بەسەریدا زاڵەو وەك سەرپەرشتیكردن و چاودێری یەكلایەنەیەو دەوڵەت دەیگرێتە ئەستۆ، بەڵام خۆهەڵوەشاندنەوەی هەسەدە روداوێكی نامۆ نییە لەدەرەوەی پرۆسەی چارەسەری و توركیای بێ تیرۆر و پرۆژە یاساكەی پەرلەمانی توركیاو رێكەوتننامەكانی نێوان دیمەشق و رۆژئاوای كوردستان، بەڵام ئەوەی سەرنجی ئێمەیە لەم روداوەدا وەرگرتنی پۆسیت راوێژكاریی سەرۆك كۆماری سوریایە لەلایەن مەزڵوم عەبدییەوە، ئەویش لەوەدا، كە هەموومان لەوەدا هاوڕاین، كە عەبدی لەماوەی ئەزموونی رۆژئاوای كوردستانەوە زۆر لێهاتووانە سەرباری ئەو كەمو كورتییانەی خۆیشی لەچاوپێكەوتنەكەی ئەم دواییەدا دانی پێدا ناوە، بەڵام سەركەوتوو بووە لەئیدارەدانی پرسی كورد لەنێو ململانێ و بەرداشی روسیاو ئەمەریكاو توركیاو ئیسرائیل، بەبڕوای ئێمە وەرنەگرتنی پۆستەكە رەنگە زیاتر پارێزگاری لەپێگەو ناوبانگ و رۆڵ و كەسایەتی سیاسی ئەو بكردایە، لەكاتێكدا دەبێ بەشێكی ئەمەش بۆ خۆیان جێبهێڵین، رەنگە لەپشتی پەردەوە زۆر هۆكار هەبن و ئێمە لێی بێ ئاگا بین لەوەی بۆچی پۆستەكەی قبوڵ كردووە؟
هەر ئەمڕۆش موراد قەرەیەڵان لەلێدوانێكیدا چەند زانیارییەكی خستەڕوو، كە قەندیلیش بەم بارودۆخە تاڕادەیەكی زۆر رازییەو نیمچە ئاماژەیەكی خستەڕوو، كە دوور نییە هەنگاوو قۆناغی داهاتووی پرۆسەكە چەكدانان و هەڵوەشاندنەوەی كرداریی پەكەكە بێت، بەو پێیەی وتی لێرە بەدواوە خەباتی كولتوری و كۆمەڵایەتی بەردەوام دەبێت.
دەشێ ئەو رەخنەیە ئاراستەی رۆژئاوای كوردستان بكەین، كە لەبنەڕەتەوە خاوەنی پرۆژەیەكی نیشتیمانی كرداری نەبوون بۆ كۆكردنەوەی سەرجەم هێزە سیاسییە كوردییەكان، بەجۆرێ كە بەرژەوەندی گشتی كوردو بەشداری سیاسیی فراوان بەهەند وەربگیرێ، راستە هەندێ دەستپێشخەری و رووداو هەبوون لەم رووەوە، بەڵام پاڵنەرەكەیان زیاتر گوشارەكانی توركیاو دەسەڵاتی دیمەشق بوو، نەك بەرژەوەندی نیشتیمانی، ئەوە سەرباری پەرتەوازەیی هێزو لایەنە سیاسییەكانی رۆژئاوای كوردستان و چوونە ریزی ئۆپۆزیسیۆنی سوریاوە، كە هیچ بڕوایەكیان بەمافە نەتەوەییەكانی كورد نەبوو.
قسەی كۆتایی
دەبێ شتێكی تر هەیە بیزانین ئەویش ئەوەیە، كە سروشتی پرسی كورد لەهەر یەك لەو وڵاتانەی كوردیان بەسەردا دابەشكراوە جیاوازن لەیەكتری، هەر بۆیە رێگەی چارەسەركردنیشیان جیاوازە، چونكە بارودۆخ و سیستەمی سیاسی و جوگرافی و ئابووری هەریەكە لەو وڵاتانە جیاوازن لەیەكتری و كۆپیكردنی هەر مۆدێلێك لەچارەسەری هەر پارچەیەك بەسەر پارچەكەی تردا رەنگە بەخراپی بۆ پرسی كورد بشكێتەوە. سەرباری ئەوەی دەبێ لەوەش تێبگەین تەكنەلۆجیای جەنگی هێندە گەیشتۆتە ئاستێكی پێشكەوتوو، كە رەنگە بەم مۆدێل و شێوازەی خەباتی چەكداری كورد نەتوانێ دەرەقەتی بێت، راستە وەڵامدانەوەی كورد لەتوركیاو رۆژئاوای كوردستان هۆكاری بنەڕەتی و سەرەكی هاتنەئارای ئەم بارودۆخە نوێیەن، بەڵام توركیا هێندە لەتەكنەلۆجیای درۆندا پێشكەوتووە، كە توانی شەڕەكانی ئازەربایجان و ئەرمینیا و نێوان گروپە چەكدارەكانی لیبیا بەقازانجی خۆی بشكێنێتەوە، كەوایە كوردیش حەتمەن حساباتێكی خەباتی چەكداری خۆی كردووە، ئەزموونی فرۆشتنی خەباتی چەكداری پڵنگەكانی تامیل نموونەیەكی روون و ئاشكران، سەرباری ئەوەی زۆر بەهێزیش بوون.
قسەی كۆتاییش ئەوەیە، رۆژئاوای كوردستان بەنزیكەی كەمتر لە(15) ساڵ گەیشتۆتە ئەم ئاستە، نابێ ئەمە بەكەم سەیر بكرێت، ئەوە جگە لەوەی سیستەمی سیاسی نوێی دیمەشق هەر لەدەسپێكەوە نەرمی نواندووە لەئاستی مافە كولتورییەكانی كورددا، لەكاتێكدا رژێمی ئەسەد لەماوەی زیاترلە پەنجا ساڵی رابردوودا تەنانەت ناسنامەی بەهاوڵاتیانی كورد رەوا نەبینیوە، لێرەدا مەبەست لەپشتیوانی دەسەڵاتی دیمەشق نییە، ئەوەندەی وتنی راستییەكە، كە با چاوەڕێ بكەین، بزانین تاسەر ئەم دەسەڵاتە راستگۆ دەبێت لەگەڵ مافەكانی كورددا یان نا و لەم دەسپێكەوە رەتی نەكەینەوە. بۆیە بەبێ تێگەیشتن لەهەموو ئەوانەی باسكران و زۆر شتی تریش مەحاڵە بزانین چی روویداوە لەرۆژئاوای كوردستان.
شيكاريى: د.سەلام عەبدولكەریم