ئەنوەر بازگر
لە شۆڕش و خۆپیشاندانەكانی (ڕیفۆرمیستەكان) لەناوجەرگەی دڵی دەوڵەت
شۆڕشی (ژینا) و دروشمەكانی (ژن، ژیان، ئازادی) هێندەی نەمابوو، دەسەڵات بڕوخێنێ.
شۆڕشی نان و لەدەستدانی بەهای دراوی ئێرانی لە كۆتایی (2025 و سەرەتای 2026) هەموو ئەوانە پێماندەڵێن، ئێران و ڕۆژهەڵاتی كوردستان لە بەردەم ئاڵوگۆڕی و گۆڕانكارییەكدان، كە چانسی كورد هەنگاوێكی تر دەبەنە پێشەوە، ئەگەرچی، ئەمەریكا زۆرتر دەخالەت دەكات، بەڵام گەر ئێران بیەوێت وەڵامی خەڵك و داخوازییەكان بداتەوە، ئەوە باشترە.
لە داهاتوودا ڕۆژهەڵاتی كوردستان، وەكو سێهەم ئەزموونی كوردی خۆی دەردەخات، لەناو سیستمی سیاسی نوێی جیهان و قەیرانەكانی خۆرهەڵاتی ناوەڕاستدا، ئەگەر ئێران چارەسەری قەیرانەكانی نەكات (كەوا بكات باشترە) وەكو چۆن ئەزموونی باشووری كوردستان، لەژێر كاریگەری جەنگی كەنداو و ڕووخانی دیواری بەرلین و هەڵوەشاندنەوەی یەكێتی سوڤیەت دەركەوت (1989-1991)، ئەزموونی ڕۆژئاوای كوردستان، دەرئەنجامی ڕووداوەكانی بەهاری عەرەبی ساڵی (2011) خۆی دەرخست.
سێهەم ئەزموون لە ڕێگادا، ئەزموونی ڕۆژهەڵاتی كوردستانە، كە ببێتە خاوەنی حكومەت و پەرلەمانی دیفاكتۆی خۆی وەكو دەرئەنجامی دەرهاویشتەی ڕووداوەكانی (7)ی ئۆكتۆبەرە.
ئەم ئەزموونە ڕەنگە لە زۆر فۆڕمدا جیاوازتر بێت و هاوشێوەی باشور نەبێت، لە فۆڕمی بەڕێوەبردنیش هاوشێوەی تاك لایەنی (هەسەدە) نەبێت، واقیعەت ئەوەیە؛ كە دوو هێزی سەرەكی وەكو دیفاكتۆ (كۆمەڵە، دیموكرات) دەسەڵات دەگرنە دەست، بەهۆی ڕەگ و ڕیشەی سیاسی، مێژوویی و كۆمەڵایەتی وەكو دوو هێزی شۆڕشگێڕی، خاوەن شەهید و تێكۆشان، دیارە خەتی سێهەمیش كە (پژاك)ە، دەورونەقشی لە هەندێ ناوچە هەیە، كە بێ سەرئێشە نابێت.
بۆ هەنگاوەكانی ئەم ئەزموونە، دەبێ هەموو هێزەكان و بەتایبەتی كۆمەڵە و دیموكرات نەخشە ڕێگا و ژووری ئۆپەراسیۆن، نەخشەی سازماندەهی، بەڕێوەبردنی كاتی، ڕێككەوتنێكی نهێنی یان عەلەنی واژۆ بكەن، كە ئیدارەی كوردستانی كاتی بدەن و دەست بۆ چەك نەبەن و بیرۆكەی حیزبی حاكم، ئەكسەریەت و ئەقەلیەت لە مێشكی خۆیان دەربكەن.
قسەی سەرەكی ئەوەیە؛ ئایا ڕۆژهەڵاتی كوردستانی ئازادكراو، جیا لەو دوو هێزە سەرەكییە، ڕاستەوخۆ دەكەوێتە ژێر هەیمەنە، هەژموون و دەستتێوەردان و دەخالەتی سێ هێزی زەبەلاحی كوردستان، كەلە هەموو ڕووداوەكانی باشور، ڕۆژئاوا، باكور، بێگومان ڕۆژهەڵات-یش دەورونەقشیان دەبێت، هەوڵدەدەن ڕەنگ و بۆن، جێ پەنجەی ئەوانی بەسەرەوە بێت، ڕەنگە بەشێكیش بن لە ئەجێنداسازی و نەخشەڕێگا و سازماندانی ئەوانیش.
ئەو سێ هێزە (پارتی دیموكراتی كوردستان – (پارتی)، یەكێتی نیشتیمانی كوردستان- (یەكێتی)، پارتی كرێكارانی كوردستان-(پەكەكە)ن).
گەر چاو لە سیناریۆكانی پێشوو بكەین، هەرسێ لایان لە ڕۆژئاوا دەخالەتیان بوە، بەڵام سەرەتا هەژموونی پەكەكە-یان بەسەرەوە زاڵیبوو، بەڵام وا دیارە پاش شكستی پڕۆسەی ئاشتی باكور قەیرانەكانی ڕۆژئاوا و هەسەدە، هەژموونی یەكێتی و پارتی هەرماوە، بەڵام تا ئێستا (پەكەكە) قسەی یەكەم دەكات.
لە پرسی كورددا، باكور بە حوكمی سنوور و پەیوەندی پارتی و توركیا، پەكەكە تا دێت پاشەكشە دەكات و ڕەنگە دوای پرسی ئاشتی ئەو هەژموون و ئۆتۆریتەی نەمێنێت، ئەگەرچی پارتی ناتوانێ لە باكور ئەڵتەرناتیڤ بێت، بەڵام بێ كاریگەری نییە و دەورونەقشی خۆی هەیە.
لە باشور-یش ڕوونە، شەڕی هەژموونی یەكێتی و پارتی هەیە و (پەكەكە) لەم بەشەدا بێ سەرئێشە و بێ كاریگەر نییە و هەژموونی خۆی هەیە.
ئەوەی دەمێنێتەوە، ڕۆژهەڵاتە كە هەرسێ هێزەكە و پێگە و نفوزیان هەیە، بەڵام بەپێی خوێندنەوەكان وا دیارە كە پارتی و بارزانی لە كاریگەری و هەژموون و نفوزیان لەپێش یەكێتی و پەكەكە-وەن، بە دەلیلی گۆڕینی پەیوەندی مێژینەی خراپ و خوێناوی ساڵانی (60-80) نێوان پارتی، كۆمەڵە و دیموكرات بۆ هاوكاری و دۆستایەتی و سڕینەوەی ئاسەواری ڕابردوو و سفركردنەوەی كێشەكان و داكۆكی لە هێزەكانی ڕۆژهەڵات بەتایبەتی (حدكا) و (كۆمەڵەی شۆڕشگێر)، (كۆمەڵەی زەحمەتكێشان)، (سازمانی خەبات)، (پاك). جیا لەوانە كەوتنە ژێر كاریگەری كوردانی ڕۆژهەڵات بە گوتاری ناسیۆنالیستی پارتی.
هەرچی (پەكەكە)یە، باڵی سیاسی و سەربازی (كۆدار، پژاك) كە ئاپۆچین و لەژێر مانیفێست و ئۆتۆریتەی ئۆجەلان و ئاپۆیزم و پەكەكە دان و خودی پەكەكە بەڕێوەی دەبات و هەمان فۆڕم و دیسپلین و گوتار و گەریلای بەرهەمهێناوە، هەژموونی خۆی لە ناوچەكانی (ئیلام، كرماشان...) دەخالەت دەكات و لە (شیمال و جنوبی كوردستان-یش) بێ كاریگەر نییە.
هەرچی (ی.ن.ك) كە ناسراوە بە هێزی پشتیوانی ڕۆژهەڵات لە ڕابردوو و شەهیدی داوە، باشترین دۆستی كۆمەڵە و دیموكرات لە ڕابردوو تاڵەبانی باوك بوە، تەنانەت لە مەڕاسیمەكانیاندا وتاری دۆستانە و ئاگرینی بۆ داون لە تیرۆركردنی شەرەفكەندی و د.جەعفەر شەفیعی.
هیچ كات سڵی لە پەیوەندی لەگەڵ عەلیزادە، عەبدوڵڵا حەیاكی، د.قاسملوو، موهتەدی، ئێلخانیزادە نەكردوە، دۆستی سمیمیان بوو، بەڵام پاش مەرگی تاڵەبانی، كێرڤی ئەم پشتیوانی و دۆستایەتییە بەرەو خوار هات، وردە وردە سارد و سڕ بوە، كۆمەڵە و دیموكرات ئەو دوو مێژوەیان بە ئاسان بۆ هەزم نەكرا و لە دڵیان گران كەوت، بۆیە لە دۆستی دوێنیی خۆیان نیگەرانن و لەگەڵ نەیاری ڕابردوشیان ئەمڕۆ دۆست و پشتیوانن.
كەواتا بەم لێكدانەوەیە، لە باشترین حاڵدا، ڕەنگە هەژموون و دەورو نەقشی (ی.ن.ك) لە ئەزموونی داهاتووی ڕۆژهەڵاتدا، گەر پێش (پەكەكە)ش بكەوێت، بەڵام دەكەوێتە دوای (پ.د.ك) وەكو هێزی یەكەم.