لەمیدیاكانەوە.. كاردانەوەكانی رێككەوتنی پارتی‌و یەكێتی بۆ پارێزگاری كەركوك بەردەوامە

sharpress.net

655 جار خوێندراوه‌ته‌وه

18/07/2019‌

شارپرێس:
ئامادەكردن‌و وەرگێڕان

ئیندیپێندێنت عەرەبی بڵاویكردەوە 
دوای ئەوەی یەكێتی نیشتمانی و پارتی دیموكرات لەسەر ناوی ئەندازیار تەیب جەبار ڕێككەوتن بۆ گرتنەدەستی پۆستی پارێزگاری كەركوك، كاردانەوە سیاسییەكانی هێزە عێراقییەكان زیادیان كرد.

لایەنەكان هۆشداریشیان داوە لەوەی تەنگژەیەكی دیكە دەكەوێتە نێوان بەغداوە هەرێمەوە، لەوانەشە ئەو تەنگژە تازەیە پەیوەندییەكانی هەردوولا سەرەوژێر بكات و ئەو بەرەوپێشچوونەی هەشە بووە بەبایدا، ڕێگریش لە هەڵبژاردنەكانی ئەنجومەنی پارێزگاكان بكات كە وا بڕیارە لە كۆتایی ئەمساڵدا بەڕێوە بچێت.

مەترسیدارترین هەڵوێست قسەكانی قەیس غوزعەلی بوون، كە لە تویتێكیدا نووسیویەتی: كەركوك عێراقییە، خاڵ سەری دێڕ، چاودێران ئەو قسانەی خەزعەلی  بە هەڵوێستی شاراوەی فەرمی ئێران دەزانن.
 
هەروەها فراكسیۆنی نەسر–یش بە سەرۆكایەتی عەبادی و بە پێچەوانەی هەڵویستە توندەكانی جارانەوه، ‌هەڵوێستێكی نەرمی هەبوو، چاودێرانیش ئەمە بۆ هەڵبژاردنەكانی حزبی دەعوە دەگێڕنەوە، بەوەی ملكی سەركەوتوو بووە و لە هەوڵی ئەوەشدایە پەیوەندییەكانی لەگەڵ هەرێم باشتر بكات.

ڕەووتی حیكمەش بە سەرۆكایەتی عەمار حەكیم كە نزیكترین دۆستی كوردەكان بوو، لە هەموو فراكسیۆنەكانی دیكە توندتر بوو، فادی شمری ئەندامی مەكتەبی سیاسی ڕەووتەكە ووتی لێكتێگەیشتنەكانی هەندێك لە برا كوردەكانمان سەبارەت بە كەركوك ڕەتدەكەینەوە، ئەگەر پێشوەختە لەگەڵ پێكهاتەكانی دیكەی شاری كەركوك سازانیان نەكردبێت. چاودێران ئەو هەڵوێستەی ڕەووتی حیكمە بۆ ئەوە دەگێڕنەوە كە ماوەیەكی كەمە بە ئاراستەی ئۆپۆزسیۆن بوون هەنگاو دەنێن، هەوڵێكیشە دژ بە عەبدولمەهدی كە لایەنە شیعەكان بەوە تۆمەتباری دەكەن كە لەگەڵ كوردەكان نەرمە.

شەرقلئەوسەت بڵاویكردەوە
سەرچاوەكان باس لەوە دەكەن، كە گوێزەرەوەیەكی نەوتی بچوك لە كاتی پەرێنەوەی لەگەرووی هورمز ون بووە، پیشتریش ئێران لە ئاكامی دەستبەسەرداگرتنی گوێزەرەوە نەوتییەكەی لە لایەن بەریتانیاوە هەڕەشەی لە لەندەن كردبوو.

ئاژانسی "ئەسۆشێتد پرێس" لەسەر زاری بەرپرسێكی پنتاگۆنەوە ووتی گۆمانی ئەوەیان هەیە ئێران دەستی بەسەر گوێزەرەوە نەوتییەكەدا گرتبێت، چونكە لە ئاوە هەرێمییەكانی نزیك دوورگەی قشم بوو، ئەو شوێنەش پاسەوانی شۆڕشی ئێرانی لێیە.

گوێزەرەوە نەوتییەكە ئاڵای "پەنەما"  هەڵداوە و لە نێوان دوبە و شارقەدا گەشتەكانی خۆی كردووە، دواتر بە گەرووی هورمزدا تێپەریووە و بەرەو بەندەری فوجەیرە ڕێی كردووە.

عەلی خامەنەئیش وتوویەتی ئێران كارە چەتەگەرییەكەی لەندەن قبوڵ ناكات بەوەی دەستی بەسەر گویزەرەوە نەوتییە ئێرانییەكەدا گرتووە، قسەكەرێكی سەرۆك وەزیری بەریتانیاش ئەو هەڕەشانەی ئێرانی ڕەتكردوونەوە و ووتوویەتی كە هەڵكشانی دۆخەكە لە بەرژەوەندی هیچ لایەنێك نییە، ڕۆژنامەی "تایمز" ی بەریتانیاش باسی لەوە كردووە كە بەریتاینا كەشتی جەنگی سێیەم ڕەوانەی ئاوەكانی كەنداو دەكات.

دۆناڵد ترەمپیش لە میانەی كۆبوونەوەیەكی لە كۆشكی سپی، ئەوەی ڕایگەیاندووە كە لە تەنگژەی ئێراندا بەرەوپێشچوونێكی بەرچاو هەیه، بەڵام‌ باسی ووردەكاری زیاتری نەكرد، مایك پۆمپیۆی وەزیری دەرەوەی ئەمریكاش باسی لەوە كردووە كە ئێران ئامادەباشی دانوستانی هەیه سەبارەت بە پرۆگرامە موشەكییەكەی‌.

ئاژانسی ڕۆیتەرز بە ناوی قەسەكەرێكی شاندی ئێرانی لە نەتەوە یەكگرتووەكان ڕایگەیاندووە كە پرۆگرامە موشەكییەكەی ووڵاتەكەی یارای (قابیلی) دانوستان و گفتوگۆكردن نییه.

پێگەی عەرە‌بی جەدید ئاماژەی بەوە كردووە كە دەسەڵاتدارانی ئێرانی ڕۆژی 3 شەممە ڕایانگەیاندووە كە گوێزەرەوەیەكی نەوتی بیانی بە هۆی پەككەوتنییەوە گوێزراوەتەوە بۆ لێوارە ئاوییەكانی ئێران، قسەكەری وەزارەتی دەرەوەی ئێرانیش ووتی دەسەڵاتدارانی ئێرانی فریای گوێزەرەوە نەوتییەكە كەوتوون و یارمەتیانداوە، ووتیشی دواتر ووردەكاری زیاتر لەو بارەوە ئاشكرا دەكەن.

عەرەبی جەدید بڵاویكردەوە 
محەمەد جەواد زەریفی وەزیری دەرەوەی ئیران باسی لەوە كردووە ئەگەری ئەوە هەیە وڵاتەكەی بەوە ڕازی بێت پرۆگرامە موشەكییەكەی بخاتە سەر مێزی گفتوگۆ و دانوستانەوە لەگەڵ ئەمریكا، بەو مەرجەی واشنتۆن فرۆشتنی چەك بە هاوپەیمانییە كەنداوییەكانی لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست بوەستێنێت، ئەمەش‌ یەكەمجارە بەرپرسێكی ئیرانی لێداوانی لەو شێوەیە بدات.

زەریف وتی: ئێمە ساڵی پار بایی 16 ملیار دۆلار چەكمان كریووە، ئیماڕات بای 22 ملیار دۆلار و سعودیەش بایی 67 ملیار دۆلار چەكی كڕیووە، بۆیە ئەگەر بیانەوێت باس لە پرۆگرامە موشەكییەكەمان بكەن، دەبێت فرۆشتنی چەك بە هاوپەیمانەكانیان لە ناوچەكە بوەستێنن. ئەم قسانەی زەریف لە میانەی چاوپێكەوتنێكی بوو لەگەڵ تۆڕی هەواڵی "بی بی سی نیوز". 

ئەسۆشێتید پرێس – یش دەڵێت هەر‌‌ ئەوەی كە زەریفی باسی لەو پرسە كردووە، بەسە بۆ ئەوەی بزانین كە وەرچەرخانێك لە سیاسەتی ئێراندا ڕوویداوە، دیاریش نییە واشنتۆن فرۆشتنی چەكەكانی بۆ هاوپەیمانەكانی لە ناوچەكە ڕادەگرێت یان نا، چونكە ئەو مامەڵانە بۆ ئابووری ئەمریكا زۆر گرنگن.

ئەسۆشێتید پرێش ئاماژەی بەوەش كردووە كە بە هۆی لاوازی و كۆن فڕۆكە ئێرانییەكانەوە، ئێران پەنای بۆ برەودان بە پرۆگرامی موشەكییە بالیستییەكان بردووە، بەو نیازەی مەودای ئەو موشەكانە بگەیەننە 2000 كیلۆمەتر، ئەمەش واتای ئەوەیە ئەو موشەكانە مەودایان دەگاتە بەشێك لە ناوچەكانی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست.


نون پۆست بڵاویكردەوە 
شانشینی سعودیە كۆششی ‌گێڕانەوەی بەرهەڵستكارانی دەرەوەی ووڵات دەكات، ئەمەش لە ترسی ئەوەی بەرنامە چاكسازییەكەی محەمەد بن سەلمانی جێنشینی سعودیە ژێرەوژوور بكەن، ئەم پێشدەستییە دوای 9 مانگ لە كوشتنی خاشقچی دێت كە ڕەخنەكانی لە شانشینەكەی سعودیە و تیرۆركردنیشی زیانێكی گەورەی بە ئابڕوومەندی سعودیە گەیاند، بۆیە دەسەڵاتدارانی سعودیە بە هەموو شیوەیەك لە هەوڵی ئەوەدان بەرهەڵستكارە سعودییەكانی‌ دەرەوەی ووڵات ڕازی بكەن و بیانگێرنەوە ناو ووڵات و بەڵێنی ئەوەشیان پێدەدەن پارێزراو دەبن و هیچ زەرەر و زیانێكیان پێ ناگات.

پڕۆسەكە وایە كە كەسانی نزیك لە دەسەڵاتی سعودی پەیوەندی بە بەرهەڵستكارەكانەوە دەكەن و پێیان دەڵێن كە پەیامێكی محەمەد بن سەلمانیان پێیە بۆ ئەوان، ئەگەر ڕازیبن بە گەڕانەوە گیان و ماڵیان پارێزراو دەبێت.

لێكۆڵینەوەیەكیش كە حكومەت سعودیە ئەنجامی داوە دەریخستووە كە ژمارەی پەنابەرە سیاسییە سعودییەكان بە هاتنی ساڵی 2030 دەگەنە 50 هەزار كەس، لێكۆڵینەوەكە ڕاسپاردەی ئەوەی داوە لە بری ڕەفتاری زبر و توندوتیژ، بە نەرمی مامەڵە لەگەڵ ئەو بەرهەڵستكارانەی دەرەوەی ووڵات بكەن و هانی گەڕانەوەیان بدەن. 

لە نەوەدەكانەوە ژمارەیەكی زۆر لە سعودییەكان لە پایتەختەكانی ڕۆژئاوای وەك لەندەن و واشنتۆن پەنابەری سیاسین، هەندێكیشیان بە ئەنجامدانی چەند سەودا و مامەڵەیەك گەڕاونەوە ووڵات. بە هۆی نەبوونی ئازادی دەربرینی بیروڕاو‌ لە سعودیە، خەڵكێكی زۆری سعودی لە دەرەوەی ووڵات دەژین.

كۆمیسۆنی باڵای نەتەوە یەكگرتووەكانیش دەڵێت لە ساڵی 2017  وە  815 سعودی داوای پانابەری سیاسییان لە ووڵاتان كردووە. ئەڵمانیا و كەندە و بەریتانیا زۆرترینی ئەو سعودییانە لەخۆ دەگرن كە هەندێكیان بۆ خوێندن دەچن و ناگەڕێنەوە، ژنانی سعودیش لە ترسی فشاری نێرسالاری كۆمەڵگاكەیان، وڵات جێدێڵن.







ads
ads
Developed by Avesta Group and powered by Microsoft Azure

Copyright © 2015 Shar Press. all rights reserved