شارپرێس:

کاتێک جه‌سته‌ى كچه‌ گەشتیارێکی شاری کەربەلا بەناوی ڕوقییە ڕافد (ته‌مه‌ن 11 ساڵان) كه‌وته‌ ژێر ئاوەکانی هه‌ورامان لەپارێزگای هەڵەبجە، ویژدانی زیندوی نیشتمانێک کەوتە تاقیکردنەوەیەکی گەورەوە، خەڵکی هەڵەبجەو هەورامان نەیانهێشت دایکی ڕوقییە لەتەنهاییدا بگریی، بەڵکو بەڕاگرتنی ژیانی ڕۆژانەی خۆیان لەپێناو دۆزینەوەی تەرمەکەیدا، نامەیەکی پڕ لەسۆزو مرۆڤایەتییان بەخوێن‌و فرمێسک نوسیەوە کە سنورە جوگرافی‌و نەتەوەییەکانی تێپەڕاند.

9 ڕۆژ وەستانی ژیان؛ کاتێک مرۆڤایەتی بوە تاقە پیشەی خەڵک
بۆ ماوەی 9 ڕۆژی ڕەبەق، تەواوی خەڵکی دەڤەری هەڵەبجەو هەورامان، بازاڕ، کاسبی، پڕۆژەو کارەکانی خۆیان بەتەواوی ڕاگرت، سەدان گەنج‌و خۆبەخش نه‌ك ته‌نها له‌و سنوره‌، به‌ڵكو له‌ته‌واوى كوردستانه‌وه‌، شانبەشانی تیمەکانی مەلەوانی‌و فریاکەوتن، شەوو ڕۆژیان خستەسەریەک، خەڵکی ناوچەکە تەنانەت ئامادەبون ڕێڕه‌وى ئاوەکە بگۆڕن، درەختەکان ببڕنەوەو بەردە گەورەکان تێکبشکێنن تا بتوانن جەستەی بێگیانی ئەو کچۆڵەیە لەنێوان تاشەبەردەکان دەربهێنن، لەکاتێکدا دایک‌و باوکی ڕوقییە لەنێو ماڵەکانی هەڵەبجەو هه‌ورامان وەک میوانێكى زۆر ئازیز باوەشیان بۆ کرابوەوە.

ڕێوڕەسمی ماڵئاوایی بەگوڵ‌و فرمێسک
دوای دۆزینەوەی تەرمڕوقیه‌، ڕێوڕەسمێکی شایستەو مێژویی لەخورماڵ، هه‌ڵه‌بجه‌و شاره‌زور بۆ تەرمی ڕوقییە ڕێکخرا، خەڵکی ناوچەکە بەگریان‌و هاوخەمییەکی قووڵەوە، نەک تەنها هاوخەمی خۆیان دەربڕیی، بەڵکو ڕەتیانکردەوە، ته‌رمه‌كه‌ به‌بێ نازو به‌بێ گوڵباران بەرەو کەربەلا بگەڕێتەوە، کاروانێکی گەورە لەخەڵکی هەڵەبجەو هه‌ورامان هاوڕێیەتیان کرد تا گەیاندیانە خاکی کەربەلا.

بومەلەرزەی سۆشیال میدیا؛ گریانی عەرەبی عێراقی‌و سوری‌و وڵاتانى كه‌نداو له‌سه‌رتاسه‌رى دونیاوه‌ بۆ سۆزی کورد
ئەم هەڵوێستە جوامێرانەیەی گەلی کورد کاردانەوەیەکی زۆر فراوانی لەتۆڕە کۆمەڵایەتییەکاندا بەدوای خۆیدا هێنا، بەشێکی زۆر لەچالاکوانان، میدیاکاران‌و خه‌ڵكانى عەرەبی عێراقی‌و سوریی‌و كه‌نداویه‌كان له‌وڵاته‌ جیاوازه‌كان، بەگریان‌و چاوی پڕ لەفرمێسکەوە ڤیدیۆیان بڵاوکردەوە.

به‌شێكى زۆر له‌كه‌سه‌ كاریگه‌رو دیاره‌كانى عه‌ره‌ب له‌سۆشیال میدیادا بەکۆمێنت‌و پۆستەکایان ده‌یانگوت، "کورد نەک تەنها بەردو داریان گواستەوە، بەڵکو نەخشی نیشتمانێکی یەکگرتویان کێشایەوە"، ئه‌وان باسیان لەسۆز، پاکی‌و مرۆڤدۆستی بێسنوری گەلی کورد دەکرد کە چۆن لەپێناو کچێکی عەرەبدا، کاسبی‌و ژیانى خۆیان كرده‌ قوربانیی.

لە"زەڵم"ەوە بۆ کەربەلا؛ شه‌قامێک بەناوی هەڵەبجە
پاداشتی ئەم وەفایە زۆر زوو لەلایەن خەڵک‌و پارێزگای کەربەلاوە درایەوە، وەک ڕێزێک بۆ هەڵوێستی جوامێرانەی خەڵکی هه‌ورامان‌و هەڵەبجە، نەسێف ئەلخەتابی پارێزگاری کەربەلا، بڕیاریدا یەکێک لەشەقامە سەرەکی‌و گرنگەکانی ناوەندی شاره‌كه‌ى بەفەرمی بنێت (شەقامی حەڵەبجە)، ئەم هەنگاوە تەنها ناو نان نەبوو، بەڵکو پەیامێکی قووڵی وەفاداریی بوو لەباشورەوە (باشورى عێراق)ه‌وه‌ بۆ باکور (واته‌ بۆ هه‌رێمى كوردستان).

وتەو لێدوانی کەسایەتییە دیارەکانی عەرەب
ئەو لێشاوە بێوێنەیەی سۆزو قوربانیدانەی لەزەڵمەوە سەرچاوەیگرت، تەنها بەردو تاشەبەردەکانی ناوچەکەی نەهەژاند، بەڵکو بوو بەزەمینلەرزەیەکی ویژدانیی لەناوەندە ڕۆشنبیریی، میدیایی‌و سیاسییەکانی جیهانی عەرەبیدا، کەسایەتییە دیارو خاوەن بڕیارەکانی عێراق‌و سوریا، چاوەکانیان پڕبوو لەفرمێسکی ڕێزو سەرسامی لەبەردەم گەلێکدا کە کاسبی‌و ژیانی خۆی کردە قوربانیی تەرمی کچۆڵەیەکی غەریب‌و لێدوانەکانیان بوو بەبەڵگەنامەیەکی مێژویی بۆ پاکی‌و جوامێریی گەلی کورد.

نەسێف ئەلخەتابی پارێزگاری کەربەلا وتى، "ئەو جوامێریی‌و دڵسۆزییەی خەڵکی هەڵەبجەو هەورامان لەپێناو دۆزینەوەی تەرمی کچەکەمان (ڕوقییە) نیشانیاندا، برینێکی مێژویی لەنێوان باکورى عێراق (هه‌رێم)و باشورى وڵاتدا ساڕێژکرد، ناونانی یەکێک لەشەقامە سەرەکییەکانی کەربەلاش بەناوی هەڵەبجە، کەمترین پەیامی وەفادارییە کە پێشکەشی ئەو گەلە مەزنەی بکەین".

هاوكات د. عەلی ئەلجابر نوسەرو لێکۆڵەری کۆمەڵایەتی عێراقی ئاماژه‌ى به‌وه‌دا، "سیاسەت بۆ ماوەی دەیان ساڵە خەریکی کێشانی سنورو چاندنی ڕقە، بەڵام خەڵکی هه‌ورامان‌و هەڵەبجە تەنها لەنۆ ڕۆژدا بەفرمێسک‌و قوربانیدانی خۆیان، تەواوی ئەو سنورە دەستکردانەیان سڕییەوە، کورد سەلماندیان کە هەمیشە لەتاقیکردنەوە مرۆییەکاندا لەلوتکەدان".

له‌لایه‌كى دیكه‌شه‌وه‌ ئەحمەد ئەلجەمێلی ڕۆژنامەنوس‌و چالاکوانی دیارى عێراقی باسى له‌وه‌كرد، "دیمەنی وەستانی بازاڕ، پڕۆژەو کاسبیی خەڵکی هەورامان‌و هەڵەبجە لەپێناو کچێکی عەرەبدا، گەورەترین شەرمەزاریی بوو بۆ ئەو پۆپۆلیستانەی کە دەیانەوێت پێکهاتەکانی ئەم نیشتمانە دژی یەک بەکاربهێنن، ئەمە ڕاستی کولتوری کوردییە".

هه‌ڵوێسته‌كان، ته‌نها له‌عێراق نه‌مانه‌وه‌، مایسە ئەلشامی میدیاکارو چالاکوانی سوریی نوسیویه‌تى، "کاتێک ڤیدیۆی دایک‌و باوکی ڕوقییەم لەنێو ماڵەکانی هەڵەبجەو هه‌وراماندا بینی که‌ چۆن وەک خێزانی خۆیان باوەشیان بۆ کرابوەوە، گریام، گەلی کورد بەگشتیی‌و خەڵکی هه‌ورامان‌و هەڵەبجە بەتایبەتی، پێناسەی ڕاستەقینەی مرۆڤدۆستی‌و بەخشندەیین لەسەر ئاستی جیهان".

شایەتیی ویژدان؛ وتەی عەرەب لەسەر جوامێریی کورد
کاریگەرترین کۆمێنت‌و پۆستی هاوڵاتیانی عەرەب لەسۆشیال میدیا كه‌ به‌هه‌زارانن، زۆربەیان بەگریان‌و سۆزێکی قووڵەوە نوسراون، هاوڵاتییەکی عێراقی لەبەغدا ده‌ڵێت، "هەڵەبجەیەک کە خۆی برینداری کیمیاباران‌و غەدرە، تان‌و پۆی ماڵەکەی خۆی تێکدا تا کۆست‌و خەمی دایکێکی کەربەلایی کەمبکاتەوە، ئێوە چەند مەزنن ئەی چیاکانی کوردستان"، هه‌روه‌ها چالاکوانێکی سوریی لەتیکتۆک بەگریانەوە لەڤیدیۆیەکدا ده‌یوت، "عەرەب قەرزاری ئەم هەڵوێستەی کوردن، لەکوێی ئەم جیهانەدا بینراوە شارێک بەتەواوی کارو کاسبی خۆی پەکبخات لەپێناو دۆزینەوەی جەستەی کچێکی غه‌یره‌ ئه‌و ناوچه‌یه‌؟ ڕوقییە لەئاوی ئێوەدا خنکا، بەڵام لەویژدانی هەموو ماڵێکی ئێمەدا ژیایه‌وە".

سه‌رنجه‌كان له‌سۆشیال میدیا وه‌كو ئاماژه‌مان پێكرد كه‌ به‌هه‌زارانن، بەکارهێنەرێکی عەرەب لەپلاتفۆرمی ئێكس ڕایگه‌یاندوه‌، "ئەم ڕوداوە تەمومژی کێشەکانی نێوان بەغداو هەولێری ڕاچڵه‌كاندا، دەرکەوت کێشەکە لای سەرکردە سیاسییەکانە نەک گەلان، خەڵکی هەڵەبجە پەیامێکی فەرمییان نارد بۆ بەغدا کە زمانەکەی تەنها مرۆڤایەتییە"، هه‌روه‌ها هاوڕێیەکی نزیکی خێزانی ڕوقیه‌ لەکەربەلا نوسیویه‌تى، "ئەو ڕێوڕەسمە شایستەیەی لەخورماڵ، سەیدسادق، شارەزورو هەڵەبجە بۆ ته‌رمى ڕوقییەى ئێمه‌ کراو ئەو گوڵبارانە، وایکرد کاتێک ته‌رمه‌كه‌مان پێگه‌یشته‌وه‌ له‌كه‌ربه‌لا، ئێمە خەمی خنکانەکەمان لەبیربچێتەوەو سەرسامی جوامێریی کورد بین، سوپاس بۆ کچە جوانەکەتان، كه‌ ڕه‌وانه‌ى خواروى عێراقتان كرد".

نەورەسی وەفا لەکەربەلاوە؛ داهێنانی نوێی چالاکوانێکی باشور لەجیاتی بڕینەوەی دارەکانی هەورامان
لەلوتکەی قوربانیدان‌و هاوسۆزیدا، کاتێک خەڵکی دەڤەری هەورامان ئامادەیی خۆیان دەربڕیی بۆ بڕینەوەی درەختەکانی سه‌ر ڕۆخى ئاوى زه‌ڵم تا ڕێڕەوی ئاوەکە ڕونبێتەوەو تەرمی ڕوقییە بدۆزرێتەوە، حەیدەر ئەلئەکرەع چالاکوانى دیارى شاری کەربەلا هەڵوێستێکی مێژویی‌و پڕ لەوەفای ڕاگه‌یاند کە بوە دەنگدانەوەی یەکەمی میدیاکان.

ئەو گەنجە کەربەلاییە بەدڵێکی پڕ لەسوپاسگوزاریی‌و بەسۆزێکی قووڵەوە وتى، "کاتێک بیستم گەنجان‌و خەڵکی جوامێری هەورامان‌و هەڵەبجە ئامادەن سروشت‌و درەختەکانی خۆیان لەپێناو کچە خنکاوەکەی ئێمەدا بكه‌نه‌ قوربانی‌و بیانبڕنەوە، ویژدانم قبوڵی نەکرد، من لێرەوە بڕیارمداوە، لەجیاتی ئەو درەختانەی کە لەوێ زیانیان پێگەیشتوە، چوار هەزار نەمام‌و درەخت لەسەر ئەرکی خۆم لەباشورەوە بگەیەنمە دەڤەری هەورامان‌و هەڵەبجە، ئێمە بەدەستی خۆمان ئەو چوار هەزار دارو نه‌مامه‌ لەو خاکە پیرۆزەدا دەچێنینەوە، تا ببنە هێمایەکی هەمیشەیی بۆ تێکەڵبونی فرمێسکی کەربەلاو هەڵەبجەو هه‌ورامان".

سەرەتایەک بۆ ڕەوینەوەی تەمومژی کێشەکانی هەولێرو بەغدا
چاودێرانی سیاسیی‌و کۆمەڵایەتی پێیانوایە، ڕوداوى خنکانی ڕوقییەو ئەو هه‌سته‌ مرۆییەی لەلایەن کوردەوە له‌هه‌ڵه‌بجه‌و هه‌ورامان پیشاندرا، دەکرێت ببێتە وەرچەرخانێکی مێژویی لەپه‌یوەندییەکانی نێوان کوردو عەرەب، لەکاتێکدا سیاسەت زۆرجار دابەشکاریی‌و دوبەرەکی دروستدەکات، بەڵام ئەم ڕوداوە سەلماندی کە گەلان لەڕوی مرۆییەوە یەکپارچەن، ئەم په‌یوه‌ندییه‌ قووڵه‌ كۆمه‌ڵایه‌تیه‌ بێوێنەیە دەبێتە فشارێکی گەورە لەسەر لایەنە سیاسییەکان تا تەمومژی کێشە کۆن‌و ئاڵۆزەکانی نێوان هەولێرو بەغدا بڕەوێننەوەو لاپەڕەیەکی نوێ لەسەر بنەمای ڕێزگرتنی هاوبەش‌و مرۆڤدۆستی‌و لێکتێگەیشتن بونیادبنێن.

جەستەی بچوکی ڕوقییە لەگۆڕستانێکی کەربەلا ئارامی گرت، بەڵام ڕۆحی ئەو، پردێکی پەڕینەوەی پۆڵاینی لەنێوان دڵی چیاكانى کوردستان‌و بیابانه‌كانى باشوری عێراق دروستکرد کە هیچ گەردەلولێکی سیاسی ناتوانێت بیڕوخێنێت.