بڕیارێکی مێژویی لەعێراق؛ کارتی دەنگدان کۆتاییهات‌و بازرگانیکردن بەدەنگەوە ڕادەگیرێت

عیراق

6 کاتژمێر پێش ئێستا‌ 2638 جار خوێندراوه‌ته‌وه

شارپرێس:

لەگۆڕانکارییەکی ڕادیکاڵ‌و ستراتیژیدا لەپڕۆسەی هەڵبژاردنەکانی عێراق، چیتر پێویست بەکارتی بایۆمەتری دەنگدان ناکات‌و کارتی نیشتمانی دەبێتە تاکە بەڵگەنامە بۆ بەشداریکردن لەدەنگدان؛ پسپۆڕێكى یاساییش ده‌ڵێت، "ئەمەش هەنگاوێکه‌ بۆ بڕینی ڕێگە لەساختەکاریی‌و کڕین‌و فرۆشتنی دەنگ".


هاوڕێ تۆفیق پسپۆڕی یاسایی‌و بەڕێوەبەری گشتیی پێشوو لەسەرۆکایەتی کۆماری عێراق، زانیارییەکی گرنگی ئاشکراکردو ڕایگەیاند، "بڕیاری هاوبەشی کۆمسیۆن‌و وەزارەتی ناوخۆ بەسەرپەرشتی سەرۆک وەزیران دەرچوە کە وەزارەتی ناوخۆ پابەند دەکات بەپێدانی (بانکی زانیاریی) کارتی نیشتمانی بەکۆمسیۆن، تاوەکو لەهەڵبژاردنەکانی داهاتوو هاوڵاتیان تەنها بەکارتی نیشتمانی دەنگبدەن".

هاوڕێ تۆفیق چوار سودی گەورەی ئەو بڕیارەى بۆ هاوڵاتیان‌و دەوڵەتیش خسته‌ڕوو وتى، "یه‌كه‌میان، گەڕانەوەی ماف بۆ 10 ملیۆن کەس، بەگوێرەی ئامارەکان، لەکۆی 30 ملیۆن هاوڵاتی کە مافی دەنگدانیان هەبوە، تەنها 20 ملیۆن کەس کارتی بایۆمەترییان هەبوو، ئەم بڕیارە وا دەکات ئەو 10 ملیۆن کەسەی بەهۆی نەبونی کارتی دەنگدانه‌وه‌ بێبەشبون، ئێستا بتوانن تەنها بەکارتی نیشتمانی دەنگبدەن، چونکە هەموو کەسێک (تەنانەت منداڵی ساواش) کارتی نیشتمانی هەیە".

ده‌شڵێت، "دوه‌میش بنبڕکردنی بازرگانیی بەدەنگەوە، لەڕابردودا بەشێک لەهاوڵاتیان کارتی دەنگدانیان دەفرۆشت، چونکە تەنها بۆ هەڵبژاردن بەکاردەهات؛ بەڵام هیچ کەسێک ئامادەنییە کارتی نیشتمانییەکەی بفرۆشێت، چونکە هەموو ئیشوکارو مامەڵەیەکی ڕۆژانەی لەسەرە، بەمەش بازاڕی کڕین‌و فرۆشتنی دەنگ کۆتایی پێدێت".

وه‌كو هاوڕێ تۆفیق وتویه‌تى، "گەڕانەوەی دەیان ملیۆن دۆلار بۆ گەنجینەی دەوڵەت، پێشتر عێراق دەیان ملیۆن دۆلاری بۆ چاپکردن‌و دەرکردنی کارتی بایۆمەتری خەرجدەکرد، بەم بڕیارە، ئەو پارە زۆرە بۆ گەنجینەی دەوڵەت دەگەڕێتەوەو باری سەرشانی کۆمیسیۆنیش سوک دەبێت".

ئه‌وه‌شى وتوه‌، "کۆتاییهاتن بەململانێی وەزارەت‌و کۆمسیۆن، ساڵانێکی زۆربوو وەزارەتی ناوخۆ بەبیانوی ئاسایشی نیشتمانی داتاکانی کارتی نیشتمانی نەدەدا بەکۆمسیۆن، بەڵام ئێستا ئەو بەربەستە شکێندراو قۆناغێکی نوێ لەدادپەروەریی هەڵبژاردن دەستپێدەکات".

شارەزایان پێیانوایە ئەم هەنگاوە گەورەترین "شۆڕشی کارگێڕیی‌و تەکنیکییە" لەمێژوی هەڵبژاردنەکانی عێراقدا‌و دەبێتە هۆی بەرزبونەوەی ڕێژەی بەشداریی هاوڵاتیان لەپرۆسەی سیاسیی‌و چەسپاندنی دیموکراسییەکی پاکتر.