شارپرێس:

جیهان سەرقاڵی ململانێ‌و گۆڕانکارییەکانی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستە، له‌مكاته‌دا دەوڵەتی تورکیا بەبێدەنگی‌و بەپیلانێکی درێژخایەن، خەریکی جێبەجێکردنی پڕۆژەیەکی جیۆپۆلیتیکی مەترسیدارە، وه‌كو چاودێران‌و سه‌رچاوه‌ ئاگاداره‌كان باسیده‌كه‌ن، "ئەو جوڵەیە تەنها هێرشێکی سەربازیی کاتیی نییە، بەڵکو شەڕی بون‌و نەمانە بۆ کورد لەباشورو ڕۆژئاوای کوردستان".

ئۆڤاکۆی.. خەنجەرێک لەپشتی ئابوریی هەرێم‌و بڕینى شاده‌مارى كوردستان
سه‌رچاوه‌كان باس له‌وه‌ده‌كه‌ن، ناوەڕۆکی پیلانە نوێیەکە لەپڕۆژەی دەروازەی سنوری (ئۆڤاکۆی)دا کۆبوەتەوە، تورکیا دەیەوێت بەتێپەڕبون بەتەلەعفەرو شنگال-دا، ڕێگه‌یەکی بازرگانیی ڕاستەوخۆ بۆ موسڵ‌و بەغدا بکاتەوە.

هه‌روه‌كو سه‌رچاوه‌ ئاگاداره‌كان جه‌ختى له‌سه‌رده‌كه‌نه‌وه‌، ئامانجەکەى توركیا ڕونه‌، ئه‌ویش پەراوێزخستنی دەروازەی ئیبراهیم خەلیل‌و وشککردنی سەرچاوە داراییەکانی هەرێمی کوردستان‌و بڕینی پەیوەندیه‌، چونكه‌ توركیا پێیوایه‌، ئەو ڕێگه‌یە وەک دیوارێکی (عەرەبی-تورکی) کاردەکات بۆ بڕینی پەیوەندیی جوگرافی‌و دیمۆگرافی نێوان کوردانی باشورو ڕۆژئاوا.

شنگال‌و مەخمور.. گەمارۆدان لەژێر پەردەی یاسادا
ئەوەی لە2014 داعش بەخوێن‌و کوشتار نەیتوانیی تەواوی بکات، ئێستا ئەنكەرەو بەغدا لەڕێگەی فشارە ئەمنیی‌و سیاسییەکانەوە هەوڵی بۆ دەدەن.

له‌دواى دیدارو كۆبونه‌وه‌كانى به‌رپرسانى باڵاى ئه‌منیى‌و سه‌ربازیى به‌غداو ئه‌نكه‌ره‌ ئه‌نجامیاندا، شنگال له‌دیدى ئه‌واندا گۆڕاوە بۆ خاڵێکی ستراتیژیی بۆ خنکاندنی پێگەی کورد، فشارەکانیشیان ده‌ستپێكردوه‌ بۆ هەڵوەشاندنەوەی هێزە خۆجێییەکان، ئه‌مه‌ش تەنها بۆ پاراستنی سنور نییە، بەڵکو بۆ چۆڵکردنی ناوچەکەیە لەهەر هێزێکی بەرگریی کوردی.

سه‌باره‌ت به‌مەخموریش، چاودێران پێیانوایه‌، "وەک خاڵێکی په‌یوه‌ندیى لەنێوان هەولێرو موسڵ، کراوەتە ئامانج تا هیچ فەزایەکی کوردی لەدەرەوەی کۆنترۆڵی تورکیا نەمێنێته‌وه‌".

سێماڵکاو دێرک.. بڕینی دەنوکی مراوی
لەڕوی جوگرافییەوە، ناوچەی دێرک‌و سێماڵکا تەنها دەروازەنین، بەڵکو تاکە شادەماری پەیوەندیی نێوان ڕۆژئاواو باشورى كوردستانن، پیلانە تورکییەکەش دەیەوێت ئەم شادەمارە ببڕێت تا ڕۆژئاوای کوردستان بکاتە دورگەیەکی گەمارۆدراوو دابڕاو لەقووڵاییە کوردییەکەی لەعێراق.

کۆتا قۆناغ.. هەڵوەشاندنەوەی دەستوریی فیدراڵیزم
وه‌كو سه‌رچاوه‌كان باسیده‌كه‌ن، مەترسیدارترین بەشی ئەو پڕۆژەیە لەبەغداوە دەستپێدەکات، فشارەکان بۆ سەر دەستوری عێراق‌و لاوازکردنی پێگەی یاسایی هەرێمى كوردستانه‌ به‌شێوه‌یه‌ك، هه‌وڵه‌كان بۆ گۆڕینی هەرێمی کوردستانه‌ لەقەوارەیەکی سیاسیی‌و دەستورییەوە بۆ تەنها پارێزگایەکی ئیداریی سەر بەناوەند، یه‌كێكى دیكه‌ش له‌مه‌ترسیه‌كان بریتیه‌ له‌تێکدانی سیستەمی بەرگریی‌و بێهێزکردنی هێزی پێشمەرگە وەک هەنگاوێک بۆ کۆتاییهێنان بەقەوارەی فیدراڵی.

شرۆڤه‌كاران ته‌ئكید ده‌كه‌نه‌وه‌، ئەوەی ئێستا دەگوزەرێت، پرۆسەیەکی بڕینی ستراتیژییە، ئەگەر پڕۆژەی ئۆڤاکۆی‌و گەمارۆدانی شنگال سەربگرێت، جوگرافیای کوردی پارچە پارچە دەبێت‌و هەر پارچەیەک بەجیا دەخنکێنرێت، پرسیارە جەوهەرییەکەش ئەوەیە، ئاخۆ لایەنە کوردییەکان دەتوانن پێشئەوەی نەخشە نوێیەکە جێگیربێت، بەرەیەکی یەکگرتوی نەتەوەیی دروستبکەن؟.

ئەوەی لەسەر نەخشەی سیاسیی‌و سەربازیی دەگوزەرێت، تەنها کێبڕکێی بازرگانیی یان پاراستنی سنور نییە، بەڵکو پرۆسەیەکی وردی ئیفلیجکردنی نەتەوەییە، پڕۆژەی ئۆڤاکۆی، تەنها ڕێگه‌یەک نییە بۆ بەغدا، بەڵکو پەتی سێدارەیەکە بۆ خنکاندنی سەربەخۆیی ئابوریی هەولێر‌و دابڕانی هەمیشەیی قامیشلۆ لەدهۆک.

چاودێران پێیانوایه‌، ئێستا کورد لەبەردەم تاقیکردنەوەیەکی مێژوییدایە؛ یان دەبێت لەڕێگەی یەکخستنی گوتاری سیاسیی‌و سەربازییەوە ئەو گەمارۆیە بشکێنێت، یان ئەوەتا مێژوو بەوە کۆتایی دێت کە قەوارەی فیدراڵیی هەرێم تەنها دەبێتە ناوێکی بێ ناوەڕۆک لەنێو لاپەڕەکانی دەستورێکی پێشێلکراودا، کات خەریکە دەبێتە دوژمنی یەکەمی کورد، چونکە کاتێک چیمەنتۆی ڕێگه‌ی ئۆڤاکۆی وشکدەبێتەوە، لەوانەیە زۆر درەنگ بێت بۆ گەڕانەوە.

ده‌وترێت، تورکیا چیتر بەتانک‌و فڕۆکە شەڕی کورد ناکات، بەڵکو بەنەخشەو چیمەنتۆو ڕێککەوتنی ژێربەژێر، خەریکی گۆڕینی ڕاستییەکانە، ئەگەر ئۆڤاکۆی ببێتە ئەمری واقیع، کوردستانی گەورە لەخەونێکی نەتەوەییەوە دەبێتە پارچە پارچەی دابڕاو کە هەریەکەیان لەژورێکی ساردو تاریکدا چاوەڕێی مەرگی سیاسی خۆیان دەکەن.

ئێستا پرسیارەکە بۆ سیاسییەکانی کورد ئەوەنییە کێ دەسەڵاتدارە، بەڵکو ئەوەیە، ئایا سبەینێ نیشتمانێک دەمێنێت تا حوکمی بکەن؟ یان مێژوو دەنوسێتەوە کە کورد لەسەدەی 21دا، پێشئەوەی بەگولـلەی دوژمن بمرێت، بەهۆی کەمتەرخەمی‌و پەرتەوازیی خۆیەوە، شادەماری ژیانی خۆی بەخشی بەپڕۆژەی ئۆڤاکۆی.