شارپرێس:

لەکاتێکدا فشارە نێودەوڵەتییەکان‌و هێرشە سەربازییەکان بۆ سەر ئێران چڕتردەبنەوە، زۆرێک چاوەڕێی هەرەسی سیستەمەکە دەکەن، بەڵام خوێندنەوەی مێژویی‌و دامەزراوەیی ئاماژه‌ به‌وه‌ده‌كات، شەڕە درێژخایەنەکان زۆرجار هێزە ئەمنییەکان دەستڕۆیشتوتر دەکەن، لەئێرانیشدا سوپای پاسداران (IRGC) وەک کاندیدی یەکەم دەردەکەوێت بۆ کۆنترۆڵکردنی تەواوی جومگەکانی دەوڵەت.

فەلسەفەی مانەوە لەکاتی تەنگانەدا
سیستەمی سیاسی ئێران بەجۆرێک داڕێژراوە کە لەکاتی قەیراندا دەسەڵات لەدەستی ئەو لایەنەدا کۆببێتەوە کە توانای سەرکوتکردن‌و بەرگریکردنی هەیە، مێژوی ڕوسیا لەسەردەمی جەنگی چیچان‌و چین لەکاتی جەنگی کۆریا نمونەی زیندون.

لەئێران، سوپای پاسداران تەنها هێزێکی سەربازی نییە، بەڵکو ئیمپراتۆریەتێکی ئابوریی‌و ئەمنیی‌و هەواڵگرییە کە لەکاتی شەڕدا دەبێتە کۆڵەکەی مانەوە.

لاوازبونی دەسەڵاتی مەدەنی (سەرۆکایەتی کۆمار)
شەڕەکان سنوری مانۆڕی دیپلۆماسی تەسکدەکەنەوە، پێگەی سەرۆک کۆمار (وەک مەسعود پزیشکیان) لەم هاوکێشەیەدا لاواز دەردەکەوێت، کاتێک زمانی تفەنگ دەبێتە بڕیاردەر، وتاری نەرمی نواندن‌و دیپلۆماسی وەک لاوازیی یان پاشەکشە لەلایەن باڵە توندڕەوەکانەوە تەماشا دەکرێت، ئەمەش وادەکات بڕیارە ستراتیژییەکان بەتەواوی بکەونە دەست ئەنجومەنی باڵای ئاسایشی نەتەوەیی‌و فەرماندە سەربازییەکان.

ئابوریی جەنگ‌و قۆرخکاریی سوپا
سزاکان‌و هێرشەکان زیانی گەورەیان بەئابوری گشتیی گەیاندوە، بەڵام ئەمە سوپای پاسدارانی نەکردوەتە دەرەوەی کایەکە، بەپێچەوانەوە، سوپا خاوەنی تۆڕێکی فراوانی ئابوریی سێبەرە کە لەدەرەوەی چاودێریی حکومەت کاردەکات، لەکاتی شەڕدا، دەوڵەت زیاتر پشت بەو تۆڕانە دەبەستێت بۆ دابینکردنی پێداویستییەکان، ئەمەش پاشکۆیەتی حکومەتی مەدەنی بۆ سوپا زیاتر دەکات.

سیناریۆکانی داهاتوو.. بەرەو دەوڵەتی سەربازگە؟
شیکەرەوەکان ئاماژە بەوەدەکەن، ئێران بەرەو یەکێک لەم دوو ئاراستەیە دەچێت، خەلافەتێکی ئاینیی لاواز: دیاریکردنی جێگرەوەیەکی ئاینی بۆ ڕێبەر کە تەنها وەک سیمبول بمێنێتەوە، لەکاتێکدا بڕیاردەری ڕاستەقینە هاوپەیمانییەکی ئەمنی-سەربازیی بێت، سەربازیكردنی ڕەها: گۆڕانی سیستەمەکە بۆ ڕژێمێکی سەربازیی توند کە تێیدا سوپای پاسداران بەڕەسمی‌و ناڕەسمی هەموو بڕیارەکان دەدات.

پەستانی سەربازی دەرەکی، لەبری ئەوەی ببێتە هۆی ڕوخانی خێرای ڕژێم، ڕەنگە ببێتە هۆی لەدایکبونی ئێرانێکی سەربازیترو داخراوتر، پرسیارە گەورەکەش ئەوەیە، ئایا کۆمەڵگەی تێکشکاوی ئێران لەژێر باری هەژاریی‌و سەرکوتدا، تا کەی بەرگەی ئەم قەڵا سەربازییە دەگرێت؟.

ئێرانێک کە لەساڵی 1979دا بەدروشمی حوکمی خواوەندو لەژێر عەبای پیاوانی ئاینی لەدایکبوو، ئەمڕۆ لەژێر فشاری جەنگ‌و گەمارۆکاندا خەریکە بەرگەکەی دەگۆڕێت، ئەو ڕژێمەی ڕۆژانێک شەرعیەتی ئاینی وەک قەڵغان بەکاردەهێنا، ئێستا هیچ قەڵغانێکی نەماوە جگە لەزەبری سەربازیی.

ئەمڕۆ سوپای پاسداران تەنها پاسەوانی شۆڕش نییە، بەڵکو خودی شۆڕشەکەیە؛ ئەوان چیتر چاوەڕێی فەتوای مەلایەکان ناکەن، بەڵکو مەلایەکان دەبێت خۆیان لەگەڵ نەخشەی جەنگی ژەنەڕاڵەکاندا بگونجێنن، ئەمە کۆتایی ئەو جۆرە دەسەڵاتە نییە کە جیهان ناسیبوی، بەڵکو سەرەتای دەوڵەتێکی پۆستاڵپۆش‌و هەژارو داخراوە کە تێیدا مەکینەی جەنگ شوێنی عەباو میمبەری گرتوەتەوە.

لەکۆتاییدا، ڕەنگە جەنگ نەبێتە هۆی هەرەسی خێرای تاران، بەڵام بەدڵنیاییەوە براندی کۆماری ئیسلامی دەگۆڕێت بۆ سەربازگەی ئیسلامی؛ شوێنێک کە تێیدا مانەوە لەسەر کورسی دەسەڵات گرنگترە لەهەر بنەمایەکی ئاینی یان خواستێکی جەماوەریی.