ڕۆژئاواى كوردستان به‌ره‌و گۆڕانكاریى.. ئایا ئیداره‌ى خۆسه‌رو هەسەدە هەڵده‌وه‌شێنه‌وه‌؟

کوردستان

1 کاتژمێر پێش ئێستا‌ 2646 جار خوێندراوه‌ته‌وه

شارپرێس:

باکورو ڕۆژهەڵاتی سوریا (ڕۆژئاواى كوردستان) خۆی بۆ وەرچەرخانێکی مێژویی‌و چاوەڕواننەکراو ئامادەدەکات؛ به‌گوێره‌ى پێشبینییە سیاسییەکان، لەماوەی داهاتودا هێزەکانی سوریای دیموکرات (هەسەدە)و بەڕێوەبەرایەتیی خۆسەر هەڵوەشاندنەوەی فەرمیی خۆیان ڕادەگەیەنن‌و قۆناغی پاراستنی خۆسەریی توند کە لەساڵی 2012وە ده‌ستیپێكردوه‌، کۆتایی پێدێت، ئەم پێشهاتە دوای جێبەجێکردنی بڕگە جیاوازەکانی ڕێککەوتنی نێوان لایەنە کوردییەکان‌و حکومەتی دیمەشق دێت کە دەرگای بەڕوی ئاسۆیەکی نوێ‌و نادیاردا کردوەتەوە.


نورەدین ئەحمەد پارێزگاری حەسەکە ئاماژه‌ى به‌وه‌داوه‌، له‌70٪ی تێکەڵکردنی دامەزراوەکان تەواو بوە، وەک نمونەش ئاماژه‌ى به‌کەرتی (پەروەردە، تەندروستی، کارەبا، کشتوکاڵ، بازرگانی ناوخۆو کولتوریی) كردوه‌.

چاودێرانیش ئاماژە بەوەدەکەن، خێرایی ئەم تێکەڵاوبونە، لەپشت پەردەوە بەستراوەتەوە بەڕەوتی پرۆسەی ئاشتیی نێوان حکومەتی تورکیاو پارتی کرێکارانی کوردستان (پەکەکە) لەباکوری سنورەکانەوە.

دەستکەوتە کولتورییەکان‌و دۆسیە ئاڵۆزە سەربازییەکان
لەناوجەرگەی ئەم گۆڕانکارییانەدا، چەندین دەستکەوتی گرنگ بۆ پێکهاتەکانی ناوچەکە تۆمارکراون؛ لەوانە دانپێدانانی فەرمیی دیمەشق بەمەنهەجی خوێندنی زمانی کوردی‌و بڕوانامەکانی باکوری سوریا (ڕۆژئاواى كوردستان)، لەپاڵ واژۆکردنی ڕێککەوتنی فەرمی بۆ ناساندنی زمانەکانی کوردی، سریانی‌و عەرەبی لەپارێزگای حەسەکەدا، بەڵام لەبەرامبەردا، کەرتی سەربازیی‌و ئەمنیی، هێشتا وەک گرێکوێرەی ڕێککەوتنەکە ماوەتەوە؛ پرۆسەی تێکەڵکردنی یەکینەکانی پاراستنی ژنان (یەپەژە) لەناو هێزەکانی وەزارەتی بەرگریی سوریادا تائێستا جێی مشتومڕێکی قورسەو بڕیاری کۆتایی لێنەدراوە.

هاوکات، هەنگاوی کۆتایی بۆ هەڵوەشاندنەوەی تەواوەتی هەسەدە-ش بەستراوەتەوە بەچارەسەرکردنی دۆسیە گەورەکانی وەک داڕشتنەوەی دەستوری نوێی وڵات، گەڕانەوەی ئاوارەکان‌و وەرگرتنەوەی موڵک‌و ماڵە دەستبەسەرداگیراوەکان.

شەقامی ڕۆژئاواى كوردستان: دڵەڕاوکێی بژێویی‌و متمانەی گۆشەگیرکراو
سەرەڕای گەشبینیی هەندێک لەبەڕێوەبەرە نوێیەکان کە پێیانوایە ئەم پرۆسەیە دەسەڵاتی زیاتر بەخەڵکی خۆجێیی دەبەخشێت، بەڵام لەڕاستیدا ژیانی هاوڵاتیان زۆر جیاوازە، دانیشتوانی ناوچەکە بەتوندی بەدەست قەیرانی دارایی، بێکاریی، گرانیی نرخەکان‌و کەمیی سوتەمەنی‌و کارەباوە دەناڵێنن، زۆرێکیش لەهاوڵاتیان لەو باوەڕەدان کە لەسەردەمی بەڕێوەبەرایەتیی خۆسەردا ژیان هەرزانترو گونجاوتر بوەو دروستبونی کێشە لەگۆڕینەوەی دراوە کۆن‌و نوێیەکەش، توڕەیی‌و بێ متمانەیی خەڵکی بەرامبەر بەبەڵێنەکانی حکومەت زیاترکردوە.

لەلایەکی دیكه‌وه‌، چارەنووسی نادیاری زیاتر لە 600 کەسی بێسەروشوێن‌و زیندانیانی لایەنی دیمەشق، قورساییەکی دەرونیی‌و سیاسیی گەورەی خستوەتەسەر شانی خێزانە کوردییەکان، کە ئازادکردنیان وەک مەرجێکی سەرەکی بۆ بەردەوامیی پرۆسەکە سەیر دەکرێت.

بەرەو داهاتویەکی نادیار
شیکەرەوان کۆکن لەسەرئەوەی، قۆناغی داهاتوی سوریا کە لەئێستادا دەسەڵاتەکەی لەدەستی دەستەیەکی جێبەجێکاری تونددایە لەدەوری ئەحمەد شەرع سەرۆکی سوریا، بەقۆناغێکی پڕ لەگۆڕانکاریی خێرا‌و هەستیاردا تێپەڕ دەبێت.

هەڵوەشاندنەوەی فەرمیی هەسەدەو بەڕێوەبەرایەتیی خۆسەر، تەنها کۆتاییهاتن نابێت بەقۆناغێکی 14 ساڵە، بەڵکو دەبێتە بنەمایەک بۆ لەدایکبونی قەوارەو پێکهاتەو هاوپەیمانێتی نوێی سیاسیی، ئەوەی کە ئایا ئەم گۆڕانکارییانە دەبنە مایەی چەسپاندنی دیموکراسی‌و مافەکانی کورد لەسوریای نوێدا، یان وڵاتەکە بەرەو جۆرێکی دیكه‌ لەقۆرخکاریی دەسەڵات دەبەن، پرسێکە کە تەنها واقیعی مەیدانیی مانگەکانی داهاتوو وەڵامی یەکلاکەرەوەی پێدەدات.