عێراق لەبەردەم گێژەڵوکەی ململانێی ئەمریکاو وڵاتانی کەنداودایه‌.. چەکی گروپەكان چى دەگۆڕێت؟

عیراق

2 کاتژمێر پێش ئێستا‌ 2801 جار خوێندراوه‌ته‌وه

شیكاریى شارپرێس:

گۆڕەپانی سیاسیی‌و سەربازیی عێراق قۆناغێکی نوێی لەپێکدادان‌و گرژیی بەخۆیەوە بینی، دوای ئەوەی چەند بارەگایەکی ئەمنی‌و سەربازیی فەرمی کە لەنێوانیاندا هێزەکانی حەشدی شەعبی هەبون، کەوتنەبەر هێرشی ئاسمانیی، بەبڕوای چاودێرانی سیاسیی، ئەم پەرەسەندنە تەنها ڕوداوێکی بەڕێکەوت نییە، بەڵکو ئاماژەیە بۆ قوڵبونەوەی ململانێیەکی بەرفراوانتری هەرێمی کە سنورەکانی عێراق دەبەزێنێت‌و کاریگەریی ڕاستەوخۆی لەسەر سەقامگیریی وڵات دەبێت.


ئەو هێرشانە لەکاتێکی هەستیاردا پەیامێکی گەورەی سیاسیی‌و سەربازییان لەخۆگرتبوو کە دوبارە پرسی سەروەریی نیشتمانی‌و پاراستنی ناوخۆیی عێراقی هێنایەوە پێشەوەو دەرگای بەڕوی چەندین پرسیاردا کردەوە لەسەر ئایندەی پێگەی عێراق لەناو هاوکێشە نێودەوڵەتییەکاندا.

ڕەهەندە هەرێمییەکان‌و گۆڕانی هاوکێشەی هێز لەناوچەکەدا
شیکارییە گشتییەکان ئاماژە بەوەدەکەن، بەشێک لەئامانجەکانی پشت ئەم جۆرە جوڵە سەربازییانە، پەیوەستە بەهەوڵەکانی واشنتۆن بۆ گۆڕینی کارتەکانی فشار لەناوچەکەدا، بەتایبەت لەچوارچێوەی گفتوگۆکانی پەیوەست بەپاشەکشەی هێزە دەرەکییەکان لەعێراق، لەلایەکی دیكه‌شه‌وه‌، ئەم پەرەسەندنە، فشارەکان لەسەر وڵاتانی ناوچەکەو لایەنەکانی کەنداو زیاد دەکات بۆ دیاریکردنی پێگەی خۆیان لەململانێی بەردەوامی نێوان ئەمریکاو ئێراندا.

وڵاتانی کەنداو کە پێشتر زیاتر پشتیان بەهاوسەنگیی دیپلۆماسی‌و ئابوریی دەبەست بۆ بەدورگرتنی خۆیان لەپێکدادانی ڕاستەوخۆ، ئێستا لەژێر کاریگەریی گۆڕانی هاوکێشە سەربازییەکاندا خۆیان لەبەردەم لێکدانەوەی نوێدا دەبیننەوە بۆ پاراستنی بەرژەوەندییە ستراتیژییەکانیان لەناوچەکەدا.

دۆخی ناوخۆیی عێراق‌و دابەشبونی تێڕوانینە سیاسییەکان
لەسەر ئاستی ناوخۆیی، ئەم لێکەوتە سەربازییانە کاریگەریی جیاواز لەسەر شەقامی سیاسیی عێراق دروستدەکەن، لەکاتێکدا لایەنە فەرمییەکانی حکومەت جەخت لەسەر گرنگیی یاساو کۆنترۆڵکردنی چەک‌و پاراستنی دامەزراوەکان دەکەنەوە بۆ ڕێگریکردن لەخزانی وڵات بۆ ناو کێشە دەرەکییەکان، هێزە چەکدارە ناوخۆییەکان‌و بەشێک لەهاوپەیمانییە سیاسییەکانیش، ئەم هێرشانە وەک پێشێلکارییەکی گەورە سەیر دەکەن کە پێویستی بەهەڵوێستی ڕون‌و وه‌ڵامدانه‌وه‌ى توند هەیە.

چاودێران پێشبینیدەکەن، دیمەنی داهاتوی عێراق لەنێوان سێ تێڕوانینی جیاوازدابێت، یه‌كه‌میان، تێڕوانینی گروپە چەکدارەکان جەخت لەسەر بەرگریی ڕاستەوخۆ دەکەنەوە، دوه‌میش، تێڕوانینی هاوپەیمانییە سیاسییەکان کە دەیانەوێت لەڕێگەی دامەزراوەیی‌و پەرلەمانییەوە هاوسەنگی بپارێزن، سێیه‌م تێڕوانینیش، تێڕوانینی دەزگا فەرمییەکانی دەوڵەت‌و سوپایه‌ کە کار لەسەر پاراستنی سەقامگیریی گشتیی‌و دورخستنەوەی وڵات لەململانێکان دەکەن.

داهاتوی سەروەریی‌و بژاردەكان
گرژییەکانی ئەمدواییە پیشانیدەدەن کە هەر جۆرە کەمڕەنگییەک لەڕێککەوتنی نیشتمانیدا، ڕێگه‌ خۆشدەکات بۆ ئەوەی عێراق ببێتە گۆڕەپانی یەکلاکردنەوەی ململانێ دەرەکییەکان، هاوشێوەی ئەو ئەزمونە تاڵانەی کە چەندین ساڵە ناوچەکەی ماندوکردوە.

به‌بۆچونى چاودێرانى سیاسیى، سەروەریی ڕاستەقینە لەم قۆناغەدا، پێویستی بەداڕشتنی بڕیارێکی یەکگرتوی نیشتمانی‌و بەهێزکردنی دامەزراوە فەرمییەکانی دەوڵەت هەیە، ڕوداوەکانی چه‌ند ڕۆژى ڕابردوى عێراق‌و پێشتریش ناوچه‌كه‌ش، پیشانیدەدەن، ڕۆژهه‌ڵاتى ناوه‌ڕاست لەبەردەم ئەگەری فراوانبونی ململانێکاندایەو پاراستنی ناوخۆی عێراقیش بەستراوەتەوە بەڕادەی توانای لایەنەکان لەتێپەڕاندنی ناکۆکییە ناوخۆییەکان‌و کارکردن لەژێر چەتری بەرژەوەندییە باڵاکانی دەوڵەتدا.