پوختە
لە ٣٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٦، پرۆسەی دەرچوونی هێزەکانی ئەمریکا لە خاکی عێراق، بەپێی ڕاگەیاندنە فەرمییەکان، گەیشتە کۆتایی. ئەم گۆڕانکارییە لە ڕووی سیاسییەوە وەک هەنگاوێک بەرەو بەهێزکردنی سەروەری نیشتمانی عێراق پێناسە کراوە.
بەڵام دەرچوونی هێزە سەربازییەکان بە تەنیا بە مانای کۆتایی هاتنی کاریگەریی ئەمریکا لە عێراق نییە. بە پێچەوانەوە، بەردەوامبوونی پەیوەندییە ئەمنی، زانیاری و فێرکارییەکان، هەروەها پاراستنی نوێنەرایەتییە دیپلۆماسییەکان، نیشانی دەدەن کە شێوەی بوونی ئەمریکا لە عێراق دەگۆڕێت، نەک بە تەواوی کۆتایی پێ بێت.
لە هەمان کاتدا، پرسیارە سەرەکییەکان لەسەر ئاستی سەروەری عێراق لە بواری سنووری ئاسمانی، بڕیاری سەربازی، سیاسەتی دەرەوە، کڕینی چەک، کۆنترۆڵی گرووپە چەکدارەکان و بەڕێوەبردنی داهاتی نەوت هێشتا بەردەوامن.
بۆیە، دەرچوونی هێزە ئەمریکییەکان دەکرێت بە قۆناغێکی نوێ لە پەیوەندیی عێراق و ئەمریکا بزانرێت، بەڵام بەڵگەی تەواوبوونی پرۆسەی بەدەستهێنانەوەی سەروەری نیشتمانی نییە.
 پاشخان
لە ماوەی ساڵانی ڕابردوودا، بوونی هێزەکانی ئەمریکا لە عێراق بووەتە یەکێک لە بابەتە هەستیارە سیاسی و ئەمنییەکان. حکومەتە عێراقییە یەک لە دوای یەکەکان هەوڵیان داوە پەیوەندییەکە لە شێوەی هاوکاریی سەربازییەوە بگۆڕن بۆ هاوبەشییەکی ئەمنی، فێرکاری و زانیاری. لەو چوارچێوەیەدا، کۆتایی هێنانی بوونی سەربازیی ڕاستەوخۆی ئەمریکا لە خاکی عێراق دەتوانێت نیشانەی گۆڕینی شێوازی پەیوەندیی ستراتیژی نێوان بەغدا و واشنگتۆن بێت. بەڵام ئەم گۆڕانکارییە لەگەڵ چەند پرسیارێکی بنەڕەتی سەبارەت بە ئاستی سەربەخۆیی عێراق هاوتەریبە.
 دەرچوونی هێزە ئەمریکییەکان؛ کۆتایی بوون یان گۆڕینی شێواز؟
یەکێک لە خاڵە سەرەکییەکانی هەڵسەنگاندنی بارودۆخی نوێ ئەوەیە کە دەرچوونی هێزی سەربازی بە مانای دەرچوونی تەواوی کاریگەریی ئەمریکا نییە. بەپێی زانیارییەکان، ژمارەیەک لە هێزەکانی مارینزی ئەمریکا بۆ پاراستنی نوێنەرایەتییە دیپلۆماسییەکان دەمێننەوە. لە هەمان کاتدا، بەردەوامبوونی هاوکاریی ئەمنی، هاوکاریی زانیاری، فێرکاریی سەربازی، پەیوەندییە سیاسییەکان، و هاوکارییە ستراتیژییەکان، دەتوانێت ببێتە هۆی بەردەوامبوونی کاریگەریی واشنگتۆن لە عێراق، بەڵام بە شێوەیەکی جیاواز لە قۆناغی بوونی هێزی سەربازی. لەبەر ئەمە، پێویستە جیاوازی بکرێت لەنێوان دەرچوونی هێز و کۆتایی هاتنی کاریگەری.

 کۆنتڕۆڵی ئاسمانی عێراق
یەکێک لە گرنگترین پرسیارەکانی قۆناغی نوێ، کۆنترۆڵی تەواوی عێراقە بەسەر ئاسمانی خۆیدا. ئەگەر عێراق بتوانێت بە شێوەیەکی تەواو کۆنترۆڵی ئاسمانی خۆی بکات، ئەمە دەبێتە هۆی بەهێزبوونی توانای حکومەت لە دیاریکردنی ڕێگای فڕینی فڕۆکە سەربازییەکان، چاودێریکردنی ئاسمانی وڵات، پاراستنی سنوورەکان، وەڵامدانەوەی هەڕەشە دەرەکییەکان، و دانانی سیاسەتێکی سەربەخۆی بەرگری. بەڵام ئەمە پەیوەندییەکی ڕاستەوخۆی هەیە بە توانای بەرپەرچدانەوەی عێراقەوە. ئەگەر عێراق سیستەمی پێشکەوتووی دژە ئاسمانی نەبێت، تەنها بوونی کۆنترۆڵی یاسایی بەسەر ئاسمانەکەیدا بەس نییە بۆ ئەوەی بتوانێت بە شێوەیەکی کرداری ئەو کۆنترۆڵە جێبەجێ بکات.
 کڕینی چەک و توانای دژە ئاسمانی
یەکێک لە پێوەرەکانی سەروەری نیشتمانی، توانای وڵاتە بۆ دیاریکردنی پێداویستییە سەربازییەکانی خۆی. لە قۆناغی نوێدا، پرسیارەکە ئەوەیە کە ئایا عێراق دەتوانێت بە سەربەخۆیی بڕیار لەسەر کڕینی سیستەمی دژە ئاسمانی، فڕۆکە، رادار و تەکنەلۆژیای چاودێری بدات؟ ئەگەر ئەم توانایە بەهێز بکرێت، دەتوانێت پەیوەندییەکی گرنگی هەبێت لەگەڵ بەهێزکردنی سەروەری عێراق. بەڵام لە هەمان کاتدا، ئەم پرۆسەیە پەیوەندی بە توانای دارایی، تەکنیکی و لۆجستیکی عێراق هەیە.
 داهاتووی هاوبەشیی ئەمریکا و عێراق
دەرچوونی هێزە ئەمریکییەکان لە خاکی عێراق نابێت بە مانای کۆتایی هاتنی پەیوەندیی ستراتیژی نێوان دوو وڵات لێک بدرێتەوە ، ئەگەری بەردەوامبوونی هاوکاری لە بواری زانیاری، فێرکاری، دژە تیرۆر، پشتیوانیی تەکنیکی، و هاوکاریی ئەمنی هێشتا هەیە. بۆ عێراق، چالاکیی سەرەکی لە قۆناغی داهاتوودا ئەوە دەبێت کە بتوانێت سنوری هاوبەشییەکە دیاری بکات. واتە، هاوبەشییەکە دەبێت لەسەر بنەمای بەرژەوەندیی نیشتمانی عێراق بێت، نەک ئەوەی عێراق تەنها ببێتە جێبەجێکەری سیاسەتەکانی لایەنێکی دەرەوە.
 کاریگەری لەسەر گرووپە چەکدارەکان
پرسی کۆکردنەوەی چەک لە دەستی دەوڵەت لە ئێستادا یەکێکە لە بابەتە هەستیارەکانی سیاسەتی ناوخۆی عێراق.  لەگەڵ کەمبوونەوەی بوونی سەربازیی ئەمریکا، دەکرێت فشار بۆ جێبەجێکردنی سیاسەتی ڕادەستکردنی چەک زیاد ببێت. بەڵام ئەم پرۆسەیە پەیوەندیی بە چەند بابەتێکی تریشەوە هەیە، لەوانە پەیوەندیی نێوان حکومەت و حەشدی شەعبی، داهاتووی یاسای حەشدی شەعبی، ڕۆڵی گرووپە سیاسی ـ سەربازییەکان، بوونی هێزە دەرەکییەکان لە عێراق، و ڕێکخستنی پەیوەندییەکانی بەغدا و هەرێمی کوردستان. بۆیە، ڕادەستکردنی چەک پرۆسەیەکی تەنها سەربازی نییە؛ بەڵکو بابەتێکی سیاسی، یاسایی و دەستووریشە.
 پرسی بوونی هێزەکانی تورکیا
یەکێک لە پرسیارە گرنگەکانی قۆناغی نوێ، داهاتووی بوونی هێزەکانی تورکیایە لە خاکی عێراق.
ئەگەر مەبەستی حکومەتی عێراق جێبەجێکردنی حاکمێتی تەواو بەسەر خاکەکەیدا بێت، پرسی بوونی هێزە بیانییەکان ــ لە هەر وڵاتێک بن ــ دەبێتە بابەتێکی گرنگ. لە هەمان کاتدا، هێرشە ئاسمانییەکانی تورکیا بۆ سەر ناوچەکانی باکووری عێراق و پەیوەندیی ئەم هێرشانە بە پرسی PKK، بەشێکە لە ئاڵۆزیی ئەمنیی ناوچەکە. لەبەر ئەمە، هەر هەنگاوێک بەرەو کەمکردنەوەی بوونی هێزە بیانییەکان دەبێت بە شێوەیەکی گشتی و لە چوارچێوەی سیاسەتێکی نیشتمانی مامەڵەی لەگەڵ بکرێت.
 پرسی داهاتی نەوت
لە ئاستێکی ستراتیژیدا، یەکێک لە گرنگترین پێوەرەکانی سەربەخۆیی عێراق، توانای دەستگەیشتنە بە داهاتی نەوتییەکەی. عێراق بە شێوەیەکی زۆر پشت بە داهاتی نەوت دەبەستێت؛ بۆیە هەر سنووردارکردنێک لە توانای بەکارهێنانی ئەم داهاتە کاریگەریی ڕاستەوخۆی لەسەر توانای سیاسی و ئابووریی حکومەت دەبێت. لەو ڕوانگەیەوە، سەروەری نیشتمانی تەنها بە دەرچوونی سەربازانی بیانی پێوانە ناکرێت؛ بەڵکو بە توانای دەوڵەت بۆ بەڕێوەبردنی سەرچاوە سروشتییەکان، کۆکردنەوەی داهات، دانانی بودجە، بڕیاری ئابووری، و بەکارهێنانی داهاتە نیشتمانییەکان، پێوانە دەکرێت.
 مەترسییە سەرەکییەکان
لە قۆناغی دوای دەرچوونی هێزە ئەمریکییەکاندا، چەند مەترسییەکی سەرەکی دەتوانرێت دیاری بکرێت:
یەکەم: بەردەوامبوونی کاریگەریی دەرەکی: ئەگەرچە هێزە سەربازییەکان دەردەچن، بەڵام کاریگەریی سیاسی، زانیاری و ئابووری دەتوانێت بەردەوام بێت.
دووەم: لاوازیی توانای بەرپەرچدانەوە:  ئەگەر عێراق نەتوانێت توانای بەرپەرچدانەوەی خۆی بەهێز بکات، سەروەری ئاسمانییەکەی لە ڕووی کردارییەوە سنووردار دەبێت.
سێیەم: ئاڵۆزیی پرسی چەک:  هەر هەنگاوێکی خێرا یان بۆ هێشتنەوەی چەک لە دەستی دەوڵەت دەتوانێت کێشەی نوێی ناوخۆیی دروست بکات.
چوارەم: بەردەوامبوونی هێزە بیانییەکانی تر: ئەگەر بوونی هێزەکانی ئەمریکا کەم ببێتەوە بەڵام بوونی هێزەکانی وڵاتانی دیکە بەردەوام بێت، پرسی سەروەری بەچارەسەر نەکراوی دەمێنێتەوە.
پێنجەم: بەستراوی ئابووری: پشتبەستنێکی زۆر بە نەوت و کێشەی دەستگەیشتن بە داهاتەکان دەتوانێت ئازادیی بڕیاردانی سیاسیی عێراق سنووردار بکات.
 کۆتایی
دەرچوونی هێزەکانی هاوپەیمانی نێودەوڵەتی لە عێراق ڕووداوێکی گرنگە، بەڵام بە تەنیا بەڵگەی تەواوبوونی سەروەری نیشتمانی نییە. چالاکییە سەرەکییەکانی قۆناغی داهاتوو لەوەدا دەردەکەون کە عێراق تا چەند دەتوانێت بڕیاری سەربازی، ئەمنی، سیاسی و ئابووریی خۆی بە سەربەخۆیی بدات. بۆیە، ئەگەر دەرچوونی هێزە ئەمریکییەکان بە بەهێزکردنی توانای ناوخۆیی عێراق، بەرپەرچدانەوەی ئاسمانی، کۆنترۆڵی سنوورەکان، سەربەخۆیی ئابووری و هاوسەنگکردنی پەیوەندییە دەرەکییەکان هاوتەریب بێت، دەتوانێت ببێتە خاڵی دەستپێکی قۆناغێکی نوێ بۆ دەوڵەتی عێراق.
بەڵام ئەگەر تەنها شێوازی بوونی هێزی دەرەکی بگۆڕێت و کاریگەریی سیاسی، ئەمنی و ئابووری بە شێوەیەکی تر بەردەوام بێت، ئەوا پرسی سەروەری نیشتمانی بە چارەسەر نەکراوی دەمێنێتەوە.