ناوی کتێب (ڕۆژگاری ڕەش ) لە نووسینی
 فەرهاد قادر
زەنگی هۆشیاری لە تاریکیدا  ئاوێنەی بێپەردەیی  کۆمەڵگای کوردیی
———————————————
نووسینی  : کارزان عزیز

کاتێک ئەدەبیات و نووسین بەرگی خەیاڵپەرستیی ڕووت و چیرۆکە دوور لە ڕاستییەکان لەبەر خۆیان دادەماڵن و ڕاستەوخۆ دەست دەکەن بە لێکۆڵینەوەیەکی قووڵی مەیدانی لە ناو ناخی کۆمەڵگەدا، ڕەوتێکی نوێ لە هۆشیاریی گشتی و بەئاگاهاتنەوەی پاشەڕۆژ لەدایک دەبێت. کتێبی «ڕۆژگاری ڕەش» لە نووسینی مامۆستا فەرهاد قادر، لەژێر ژێرناونیشانی «چیرۆکە ڕاستەقینەکان»، تەنها کۆکراوەیەک لە بەسەرهات یان گێڕانەوەی ڕووت و سادەی کۆمەڵێک ڕووداوی ڕۆژانە نییە؛ بەڵکو ئاوێنەیەکی بێڕەحم، روون، بێپەردە و ئێجگار گشتگیرە بەرامبەر بەو لایەنە نەبینراو، تەمومژاوی و تاریکانەی کە ڕۆژانە لە قووڵایی کۆمەڵگەکەماندا ڕوو دەدەن و زۆرجار بەهۆی هەستیاری، شەرم، یان ترسەوە لەناو دیوارەکانی بێدەنگیدا شارراوە دەمێننەوە. نووسەر لەم بەرهەمەدا، بە هێنانەئارای دەقی ڕاستەقینەی ناو داوە کۆمەڵایەتییەکان و پەڕاوی دادگاکان، تەنها ڕۆڵی گێڕەرەوە نابینێت، بەڵکو دەبێتە توێژەرێکی کۆمەڵایەتیی خەمخۆر، فەیلەسوفێکی ئەخلاقی و دەروونناسێکی خاوەن دیدێکی وردبین کە بە تێڕامانێکی قووڵەوە پەردە لەسەر جیهانی تاوان، لادان، بێدەرەتانی، و باجدانی تراژیدییانەی هەڵە بەردەوامەکانی مرۆڤ لادەبات. ئەم بەرهەمە هەڵماڵینێکی فکری، ئەخلاقی و جدییە بۆ دەرخستنی ئەو هۆکارە شاراوە و هۆشیارییە ونکراوانەی کە مرۆڤ لە لوتکەی سەلامەتی، شەرەف و ئارامیی خێزانییەوە بە هێواشی یان بە کتوپڕی بەرەو کەوتنی یەکجاری، ئابڕووچوون و زۆنگاوی بێدەرئەنجامی دەبەن.
ناونیشانی کتێبەکە، «ڕۆژگاری ڕەش»، بەرجەستەکردنی شاکارییانەی ئەو ساتەوەختە کاریگەر، تاریک و سەختەی ژیانە کە تێیدا مرۆڤ بەهۆی کەمتەرخەمی، بڕیاری هەڵەشە، سادەیی بێسنوور، یان تێوەگلان لە داوی ئارەزووە کاتی و نەبەزێنراوەکاندا، دەکەوێتە ناو جۆرە تاریکییەکی چڕەوە کە دەروازەکانی دەربازبوون لێی یەکجار ئەستەم و بێهیوا دەبن. ڕووکاری بەرگی کتێبەکەش بە وێنەی دەستێکی سورکراوە بە خوێن یان ڕەنگی ئازار و کەلەپچەیەک لەسەر باکگراوندێکی تاریک و داڕماو، هێمایەکی ئێجگار کتوپڕ، قووڵ و چڕکراوەی نیشانەکانی تاوان، سزا، و سەپاندنی یاسایە؛ دەستە سورکراوەکە هێمایە بۆ تێوەگلان لە کردارێکی قەدەغەکراو، دەستپێڕاگەیاندنی ئازار، و خەستبوونی پەڵەیەک لە لاپەڕەکانی ژیاندا کە بە هیچ ئاوێک مەحوو نابێتەوە، کاتێک کەلەپچەکەش چەمکی بێبەشبوون لە ئازادی، حەتمییەتی دەسەڵاتی یاسا، و حەتمییەتی سەپاندنی باجی کردەوەکان بەرجەستە دەکات. هەموو ئەم وێنەسازییە سیمایی و هێمایانە، خوێنەر لە یەکەم تێڕوانین و نیگاوە ئامادە دەکەن بۆ چوونه‌ناوەوەی جیهانێک کە پڕییەتی لە ڕاستیی تاڵ و ئازاربەخش، بەڵام بێڕادە پێویست و پێویستتر بۆ تێگەیشتن لە لۆژیکی ئاڵۆزی ڕەفتارەکانی مرۆڤ لە ناو هەناوی کۆمەڵگەدا.
گرنگیی سەرەکی و بنەڕەتیی ئەم بەرهەمە مەزنە لەوەدا خۆی دەبینێتەوە کە مامۆستا فەرهاد قادر تەنها وەک چاودێرێک یان نووسەرێکی بیستۆک نانووسێت، بەڵکو بە فۆکەسێکی زانستیی قووڵ دەچێتە ناو قووڵایی سایکۆلۆژیای کەسایەتییەکان و شیکارییەکی فرەڕەهەند بۆ کۆمەڵناسیی تاوان و داڕمانی بەهاکان دەکات. لە لایەکەوە، تیشک دەخاتە سەر ئەو هۆکارە دەروونی، ئابووری، کەلتووری و خێزانییانەی ناو ناخی تاوانبار و ئەو ژینگە لادەرەی کە پاڵ بە مرۆڤەوە دە نێت تا سنوورە ئەخلاقی و یاساییەکان ببەزێنێت، و لە لایەکی ترەوە، بە هاوسۆزییەکی قووڵی ئەدەبییەوە ئازار، بێدەرەتانی، بێئاگاهی و خەمۆکیی قوربانییەکان بەرجەستە دەکات کە زۆرجار بەهۆی سادەیی، نەزانین، یان متمانەی کوێرانەوە دەکەونە ناو داوی کەسانی فێڵباز و بێویژدانەوە. کتێبەکە بە زەقبوونی هەریەک لە چیرۆکەکاندا، ڕووبەڕووی زنجیرەیەک پرسیاری جەوهەری و فەلسەفیمان دەکاتەوە: چۆن هەڵەیەکی بچووک، نەرمییەک لە هەڵوێست، یان بڕیارێکی خێرای سۆزداری دەکرێت پاشەڕۆژی تەواوی خێزانێک هەڵبووەرێنێت و برینێک جێبهێڵێت کە نەوە دوای نەوە باجی بدرێت؟ دەوری هەژاریی فکری، غەفڵەت، نەزانی، و کێشە دەروونییە شاراوەکان لە هاندانی تاوانکاریدا چییە؟ و لە هەمووی گرنگتر، سنووری نێوان سەلامەتی و کەوتنە ناو «ڕۆژگاری ڕەش» چییە و چەندە باریک و مەترسیدارە؟
کاتێک زیاتر لە شێوازی داڕشتنی نووسەر دەکۆڵینەوە، دەبینین مامۆستا فەرهاد قادر ڕێگەی نه‌داوە دەقەکان بنکۆڵ ببەسترێن بە ئاڵۆزییە فەلسەفییە وشکەکانەوە، بەڵکو زمانی نووسینەکەی کردووەتە پردێکی زۆر زیند وو لە نێوان توێژینەوەی ئەکادیمی و گێڕانەوەی ڕەوان؛ بە جۆرێک کە هەر تەبەقەیەکی کۆمەڵگە، لە خوێندکارێکەوە تا پیاوێکی بەتەمەن، دەتوانێت بە ڕوونی چەمک و ئامانجەکانی تێبگات. ئەم شێوازە لە گێڕانەوە، هێزێکی تایبەت دەبەخشێتە دەقەکان و وا لە خوێنەر دەکات نەک تەنها ببێتە تەمەشاکەرێکی دەرەکی، بەڵکو خۆی لە ناو شیکاری و هاوسۆزی و پەندەکانی ناو چیرۆکەکاندا ببێنێتەوە. ڕیتمی حەکایەتەکان هێندە خێران کە بێزاری لە لای خوێنەر دروست ناکەن، بەڵکو خولیا و ئارەزووی بەردەوامبوونی تێدا دەچێنن تا دوا لاپەڕەکانی کتێبەکە.
بەهای پەروەردەیی و جڤاکی ئەم بەرهەمە لەوەدا بەدەردەکەوێت کە ڕێنماییەکی ڕاستەوخۆ دەداتە تاکەکان بۆ هۆشیاربوونەوە؛ چونکە مرۆڤی ژیر ئەو کەسەیە کە لە هەڵە و کارەساتی کەسانی ترەوە فێری سەلامەتی دەبێت، نەک ئەوەی بوەستێت تا خۆی بکەوێتە ناو زۆنگاوی تاقیکردنەوە سەختەکانەوە. لەم تەوەرەدا کتێبەکە وەک چەکێکی پاراستن و قەڵغانێکی فکری دەور دەگێڕێت کە خوێنەر هۆشیار دەکاتەوە لە جۆرەها فێڵ، پەیوەندیی مەترسیدار، و بڕیاری هەڵەشە کە دەکرێت ئەنجامەکەیان تەنها بێهیوایی و پاشگەزبوونەوە بێت. نووسەر توانیویەتی بە بێپەردەیی لەسەر ئەم بابەتانە بنووسێت، تا کۆمەڵگە ڕووبەڕووی ڕاستییە زەقەکان بباتەوە و چاوپۆشی لە کێشە خێزانی و دەروونییەکان نەکرێت.
لە ڕووی کات و سەردەمەوە، «ڕۆژگاری ڕەش» بەرهەمێکە بە تەواوی هاوچەرخ و گونجاو لەگەڵ بەربەستەکانی ئەمڕۆدا؛ چونکە لەگەڵ پێشکەوتنی تەکنەلۆژیا و کرانەوەی کۆمەڵگەدا، ڕێگەکانی لادان و هەڵخەڵەتاندنیش ئاڵۆزتر و شاراوەتر بوونەتەوە. لێرەدایە کە پێویستیی خوێندنەوەی بەرهەمی لەم جۆرە دەبێتە زەرورەتێکی حاشاهەڵنەگر بۆ پاراستنی شیرازەی خێزان و ئاگادارکردنەوەی گەنجان. نووسەر هۆشیارمان دەکاتەوە کە چۆن پاراستنی بەها ئەخلاقییەکان، ئەقڵانییەت، و هۆشیاریی بەردەوام، تاکە ڕێگەن بۆ دەربازبوون لەو داوانەی لە تاریکیدا بۆ مرۆڤ دەنرێنەوە.
کتێبی «ڕۆژگاری ڕەش» زیاترە لە تەنها بەرهەمێکی چاپی یان کتێبێکی ڕەفەکان؛ ئەم بەرهەمە زەنگێکی ئاگادارکردنەوەی جدی، مانیفێستێکی هۆشیاریی ئەخلاقی، ڕێنماییەکی خۆپارێزیی خێزانی، و بەڵگەنامەیەکی کۆمەڵایەتیی ئێجگار بەنرخە کە دەبێت لە هەموو ماڵێک، کتێبخانەیەک، و لە دەستی هەر گەنجێکدا هەبێت. مامۆستا فەرهاد قادر بە نووسین و ئامادەکردنی ئەم چیرۆکە ڕاستەقینانە بەم ئاستە بەرزە لە ڕاشکاوی، خزمەتێکی گەورە و نەمر بە کتێبخانەی کوردی، پەروەردەی خێزانەکان، پاراستنی گەنجان لە لادان، و بەرزکردنەوەی ئاستی هۆشیاریی گشتی کردووە، و بەرهەمێکی نەمری دروستکردووە کە بە بڵندگۆیەکی بێدەنگ بەڵام زۆر بەهێز هاوار دەکات تا تاکەکانی کۆمەڵگە بە چاوی کراوە و بە ئاگاداریی تەواوەوە هەنگاو لە ژیاندا بنێن، تا هەرگیز خۆیان و ئازیزانیان دووچاری ئەو ڕۆژگارە ڕەشانە نەبنەوە.
لە کۆتاییدا، کاتێک لە دوا لاپەڕەکانی کتێبی «ڕۆژگاری ڕەش» دەبیتەوە، درک بەوە دەکەیت کە ئەم بەرهەمەی مامۆستا فەرهاد قادر تەنها هەوڵێک نییە بۆ گێڕانەوەی کۆمەڵێک تاوان و نەهامەتیی کۆمەڵایەتی، بەڵکو نەخشەرێگەیەکی لۆژیکی و ڕێنماییەکی ئەخلاقیی قووڵە بۆ دوورکەوتنەوە لە داوە شاراوەکانی ژیان. نووسەر بە لێهاتووییەوە توانیویەتی چیرۆکە ڕاستەقینەکان بکاتە وانەیەک بۆ هۆشیارکردنەوەی تاک و پاراستنی خێزان، تا خوێنەر پێش هاویشتنی هەر هەنگاوێک، بیر لە دەرئەنجام و باجەکەی بباتەوە. ئەم کتێبە بڵندگۆیەکی بێدەنگە کە زەنگێکی ئاگادارکردنەوەی جدی لە ناو ناخی هەموو تاکێکدا لێدەدات و پێمان دەڵێت: تاریکی و ڕەشیی ڕۆژگار بەرهەمی غەفڵەت و کوێرانە هەنگاونانە، و تەنیا بە هۆشیاری، ئاگاداری و بەهاداری دەتوانرێت ڕێگە لە دووبارەبوونەوەی ئەو ڕۆژگارە ڕەشانە بگیرێت. بێگومان «ڕۆژگاری ڕەش» بەرهەمێکی نەمری کتێبخانەی کوردییە کە شایستەی خوێندنەوە، تێڕامان و هەمیشە لەبەرچاوگرتنە.

سەرچاوە
ناویکتێب : ڕۆژگاریی ڕەش
نووسینی : فەرهاد قادر
ساڵی ٢٠١٩