بۆچی لەگەڵ بونى ئەو هەموو ناڕەزایەتییە، عێراق ناگۆڕێت؟

عیراق

2 کاتژمێر پێش ئێستا‌ 1718 جار خوێندراوه‌ته‌وه

پوختە
عێراق لەدوای ساڵی 2003وە ڕوبەڕوی کۆمەڵێک قەیرانی بەردەوام بوەتەوە؛ نمونەى گەندەڵیی دامەزراوەیی، بێکاریی، لاوازیی خزمەتگوزارییە گشتییەکان، نادادپەروەریی، دابەشکردنی سیاسیی دەسەڵات‌و زیادبونی تێچوی ژیان، لەگەڵ ئەوەشدا، ئەم قەیرانانە تائێستا نەیانتوانیوە ببنە هۆی گۆڕانکارییەکی بنەڕەتی لەسیستەمی سیاسیی وڵاتدا.

پرسیاری سەرەکی ئەوەنییە بۆچی هاوڵاتییانى عێراق ناڕازین، چونکە ناڕەزاییەکە بەڕونی لەخۆپیشاندانەکان، بایکۆتی هەڵبژاردن‌و تێکچونی متمانە بەدامەزراوەکاندا دەردەکەوێت، پرسیاری گرنگتر ئەوەیە: بۆچی ئەم ناڕەزایەتییە نەگۆڕاوە بۆ هێزێکی سیاسیی بەردەوام بۆ گۆڕینی یاسا، دامەزراوە و شێوازی دابەشکردنی دەسەڵات؟

ئەم نوسینە بەو گریمانەیەوە دەست پێدەکات کە بەردەوامیی سیستەمی سیاسیی عێراق تەنها بە هۆی سەرکوتکردنی خۆپیشاندانەکان یان کەموکوڕیی وشیاریی سیاسیی هاووڵاتیانەوە نییە؛ بەڵکو بەرهەمی کارکردنی چەند میکانیزمێکی بەیەکەوە بەستراوە لەوانە تۆڕەکانی بەرژەوەندیی ئابووری و سیاسی، وابەستەیی ژمارەیەکی زۆر لە هاووڵاتیان بە دەوڵەت و دامەزراوە گشتییەکان، بەکارهێنانی شوناسی مەزهەبی، نەتەوەیی و عەشیرەت بۆ پاراستنی پایەی سیاسی، لاوازیی ڕێکخستنی ئۆپۆزسیۆن، پەرشوبڵاویی هێزە گۆڕانخوازەکان، نایەکسانی لە دەستگەیشتن بە سەرچاوە داراییەکان، میدیا و ئامرازەکانی ڕکابەریی سیاسی، سەرکوت، هەڕەشە و هەروەها دانانی ئیمتیازی سنووردار بۆ کۆنترۆڵکردنی قەیران.

تێزە سەرەکییەکە ئەوەیە کە سیستەمی سیاسیی عێراق توانیویەتی ناڕەزاییە کۆمەڵایەتییەکان لە گۆڕانکاریی دامەزراوەیی جیا بکاتەوە؛ واتە، ڕێگە بدات خەڵک ناڕازی بن، بەڵام ئەو ناڕەزایەتییە نەگاتە ئەو ئاستەی کە بنەماکانی دەسەڵات بگۆڕێت.

پێشەکی: کێشەکە ناڕەزایەتی نییە، بەڵکو بەرهەمهێنانەوەی دەسەڵاتە
لەزۆر وڵاتدا، قەیرانی ئابوریی‌و سیاسی دەتوانێت ببێتە هۆی داڕمانی حکومەت، گۆڕینی سیستەمی حوکمڕانی یان پەیدابونی هێزێکی سیاسیی نوێ، بەڵام لەعێراق، قەیرانەکان زۆرجار بەشێوەیەکی دیکە کۆتاییان پێدێت: حکومەت دەگۆڕێت، سەرۆک وەزیران دەگۆڕێت، هاوپەیمانییەکان نوێ دەبنەوە، بەڵام شێوازی بنەڕەتیی دابەشکردنی دەسەڵات‌و سەرچاوەکان بەردەوامدەبێت، ئەم دۆخە پێویستی بەجیاکردنەوەی دوو چەمک هەیە:
گۆڕانکاریی لەحکومەت: گۆڕینی کەس، کابینە، وەزیر یان هاوپەیمانیی سیاسیی.
گۆڕانکاریی سیستەم: گۆڕینی یاسا، دامەزراوە، شێوازی دابەشکردنی دەسەڵات‌و میکانیزمی چاودێریی‌و بەرپرسیارێتی.

لەعێراقدا، زۆربەی گۆڕانکارییەکان لەجۆری یەکەم بون، لەکاتێکدا کە گۆڕانکاریی جۆری دوەم بەئاستێکی زۆر کەمتر بەدیکراوە، بۆیە، گۆڕینی حکومەت بەتەنها بەڵگەی گۆڕانی سیاسی نییە. ئەگەر هەمان تۆڕەکان هەمان سەرچاوەکان کۆنترۆڵ بکەن‌و هەمان میکانیزمەکان بۆ دابەشکردنی نفوز بەکاربهێنرێن، گۆڕینی کابینە بە مانای گۆڕینی سیستەم نابێت.

سیستەمی سیاسیی وەک تۆڕێکی بەرژەوەندیی بەیەکەوە بەستراو
یەکێک لەگرنگترین تایبەتمەندییەکانی سیستەمی سیاسیی عێراق ئەوەیە کە نفوزی پارتەکان تەنها لەپەرلەمان‌و کابینەی حکومەتدا کۆن نابێتەوە؛ بەڵکو بۆ ناو دامەزراوە کارگێڕییەکان، دامەزراوە ئابورییەکان‌و تۆڕەکانی دابەشکردنی سەرچاوە گشتییەکان درێژدەبنەوەو دەتوانێت بەشێوەیەکی زنجیرەیی کاربکات:
1.    حزبێک بەشێک لەدەسەڵاتی سیاسی بەدەستدەهێنێت.
2.    ئەو دەسەڵاتە بۆ کاریگەری دانان لەسەر دامەزراندن، گرێبەست‌و بەڕێوەبردنی دامەزراوەکان بەکاردەهێنرێت.
3.    ئەم نفوزە تۆڕێکی بەرژەوەندیی ئابوریی‌و کۆمەڵایەتی دروستدەکات.
4.    تۆڕەکە دەتوانێت لەکاتی هەڵبژاردن‌و قەیرانی سیاسیی پشتگیرییەکی ڕێکخراو بۆ پارتەکە دابینبکات.
5.    ئەم پشتگیرییە ڕێگە بەپارتەکە دەدات نفوزی خۆی لەدامەزراوەکاندا بەردەوامى پێبدات.

بەمشێوەیە، دەسەڵات لەپەیوەندییەکی بازنەیی لەنێوان دامەزراوە سیاسییەکان‌و تۆڕەکانی بەرژەوەندیی کۆمەڵایەتیدا بەرهەمدەهێنرێتەوە.

وابەستەیی ئابوریی‌و کێشەی گۆڕانکاریی
ژمارەی فەرمانبەرانى کەرتى گشتیی‌و خانەنشینان لەنزیکەی 850 هەزار کەس لەساڵی 2003وە گەیشتوەتە نزیکەی 6.5 ملیۆن کەس لەساڵی 2019، کاتێک بەشی گەورەی داهاتی خێزانەکان بەموچە، خانەنشینی یان خزمەتگوزارییەکانی دەوڵەتەوە بەستراوەتەوە، ئەوا قەیرانی سیاسی تەنها کێشەیەکی هەڵبژاردن نابێت؛ بەڵکو دەبێتە کێشەیەکی ڕۆژانەی ژیان.

ئەم وابەستەییە بە مانای ئەوە نییە کە هاووڵاتیان بە ئاسانی دەست لە مافەکانیان هەڵدەگرن یان هەموو فەرمانبەرێک پشتگیریی حیزبێکی دیاریکراو دەکات. بەڵکو واتای ئەوەیە کە تێچوونی سیاسیی گۆڕانکاری دەتوانێت بۆ ئەو کەسانەی داهاتیان بە دامەزراوە گشتییەکانەوە بەستراوە، زیاتر و ئاڵۆزتر بێت.

سیستەمێک کە بەشێک لە بەرژەوەندییەکانی هاووڵاتیان لە ناو تۆڕەکانی خۆیدا جێگیر کردووە، تەنها بە ناڕەزایەتی گشتیی بە ئاسانی ناڕووخێت.

شوناس‌و بەسیاسیکردنی ترس
شوناسی ئاینیی، نەتەوەیی‌و عەشیرەت لە عێراقدا ڕەگ و ڕیشەی مێژوویی هەیە. بەڵام کێشەکە لەوەدا نییە کە ئەم شوناسانە هەن؛ بەڵکو لەوەدایە کە چۆن دەکرێنە ئامرازی پاراستنی دەسەڵات.

لەدۆخی سیاسیی نائارامدا، هێزە سیاسییەکان دەتوانن بەرژەوەندیی حیزبی خۆیان بە بەرژەوەندیی گشتیی گرووپێکی کۆمەڵایەتی یەکسان بکەن. بەم شێوەیە، پرسیاری هاووڵاتی لە ئایا ئەم پارتە بە باشی حوکمڕانی دەکات؟ دەگۆڕێت بۆ ئەگەر ئەم پارتە لاواز بێت، ئایا گرووپەکەی من زیانى بەردەکەوێت؟ ئەم گۆڕانە لە پرسیاری بەرپرسیارێتی بۆ پرسیاری پاراستنی شوناس، یەکێکە لە میکانیزمەکانی پاراستنی سیستەم. ترس و دووبارە بەرهەمهێنانەوەی پشتیوانی سیاسى دەتوانێت بە بەکارهێنانی مەترسییەکانی ناوچەیی، ترۆریزم، ناکۆکییە ناوخۆییەکان یان دەستوەردانى دەرەکی، پشتیوانیی کۆمەڵایەتی بۆ خۆی دابین بکات.

ئەمە بەمانای ئەوە نییە کە هەموو مەترسییەکان دروستکراون؛ زۆرێک لە مەترسییەکان ڕاستەقینەن. بەڵام کاتێک مەترسییە ڕاستەقینەکان بە شێوەیەک بەکاردەهێنرێن کە هەر گفتوگۆیەک لەسەر گەندەڵی و بەرپرسیارێتی لە پلەی دووەمدا دابنێت، ئەوا مەترسییەکە دەبێتە ئامرازێک بۆ کۆنترۆڵکردنی گفتوگۆی سیاسی.

جوڵانەوەى تشرینییەکان‌و شکستی سنوردارییەکانی سیستەم
جوڵانەوەى تشرینییەکانى 2019 خاڵێکی گرنگ بوو لەمێژووی سیاسیی عێراق، چونکە بەشێکی بەرچاو لەخۆپیشاندەران سنوورى شوناسیان تێپەڕاندو داواکارییەکانیان بەشێوەیەکی ڕاستەوخۆ ئاراستەی سیستەمی پشکپشکێنەى دەسەڵات کرد.

جوڵانەوەى تشرینییەکان لەڕوی سیاسییەوە تەنها خۆپیشاندانێک دژی بێکاری یان خراپیی خزمەتگوزارییەکان نەبوو؛ بەڵکو هەوڵێک بوو بۆ گۆڕینی پەیوەندیی نێوان کۆمەڵگا و دەسەڵات. نەتەوەیەکگرتووەکان لەماوەی ئۆکتۆبەری 2019 تا کۆتایی نیسانی 2020 کوژرانی 487و برینداربونی 7715 خۆپیشاندەری تۆمارکرد، بەڵام بۆچی جوڵانەوەى تشرینییەکان بەگۆڕانکاریی بنەڕەتی نەگەیشت؟ وەڵامەکە دەتوانرێت بە چەند هۆکارێک ڕوون بکرێتەوە:
1.    سەرکوت‌و تێچوونی مرۆیی: سەرکوتکردنی خۆپیشاندانەکان تێچوونی بەشداریی سیاسیی بەرز دەکات و توانای بەردەوامیی خۆپیشاندانەکان سنووردار دەکات.
2.    دانانی ئیمتیاز بە شێوەی سنووردار: ڕۆیشتنی حکومەتی عادل عەبدولمەهدی و گۆڕینی یاسای هەڵبژاردن نیشانەی کاریگەریی خۆپیشاندانەکان بوون. بەڵام ئەم ئیمتیازانە بە مانای لەناوچوونی تۆڕەکانی نفووز نەبوون.
3.    کێشەی گواستنەوەی ناڕەزایەتی بۆ دامەزراوە: جوڵانەوەى تشرینییەکان توانای کۆبوونەوە و ناڕەزاییی گشتیی خۆی نیشان دا، بەڵام بەهۆی جیاوازییە سیاسی، ڕێکخراوەیی و ستراتیژییەکان، نەیتوانی وەک پێویست هێزێکی دامەزراوەیی بەردەوام دروست بکات. ئەمە کێشەیەکی گرنگی گۆڕانکاریی سیاسییە: بەردەوامیی خۆپیشاندان بە تەنها بە مانای بەردەوامیی هێزی گۆڕانخواز نییە.

هەڵبژاردن، ڕکابەریی نایەکسان‌و بایکۆت
هەڵبژاردن لەعێراقدا ڕێگایەکی یاساییە بۆ گۆڕینی دەسەڵات، بەڵام توانای هەڵبژاردن بۆ گۆڕینی سیستەم بە چەند فاکتەرێکەوە بەستراوەتەوە لەوانە شێوازی یاسای هەڵبژاردن، ئاستی ڕێکخراوی و سەرچاوەى دارایی پارتەکان، توانای دەستگەیشتن بە میدیا و تۆڕە ناوخۆییەکانی پشتیوانی  و متمانەی هاووڵاتیان بە ئەنجام و کاریگەریی هەڵبژاردن.

هەڵبژاردنی 2021 ڕێژەى بەشداریى نزیکەی 42٪ تۆمارکرد، هەروەها گۆڕانکاریی یاسای هەڵبژاردن لە 2023، بەگەڕانەوە بۆ بازنەی گەورەترو سیستەمی سانت-لاگۆی بەئاستى 1.7، ڕکابەری بۆ لیستە بچووکەکان ئاڵۆزتر کرد.

بایکۆت نیشانەی ناڕەزایەتی، بەڵام نەک ئامرازی گۆڕان
بایکۆتی هەڵبژاردن دەتوانێت متمانەی لاوازی هاووڵاتیان بە سیستەم نیشان بدات. بەڵام بایکۆت ئەگەر لەگەڵ ڕێکخستنی سیاسی، پێشکەشکردنی جێگرەوە و ستراتیژییەکی بەردەوام نەبێت، دەتوانێت بە پێچەوانەوە کاریگەریی هێزە سیاسییە ڕێکخراوەکان زیاد بکات، چونکە لەدۆخی بەشداریی کەمدا، ئەو پارتانە کە تۆڕی پشتیوانییان ڕێکخراوترە، دەتوانن لە ڕووی ڕێژەییەوە دەنگ و کورسیی زیاتر بەدەست بهێن. بۆیە بایکۆتی هەڵبژاردن بە تەنها سیستەم ناگۆڕێت؛ کاریگەرییەکەی پەیوەستە بەوەی دوای بایکۆت چی ڕوودەدات.

پەرشوبڵاویی ئۆپۆزسیۆن‌و کێشەی دروستکردنی جێگرەوە
 یەکێک لەکێشە سەرەکییەکانی هێزە گۆڕانخوازەکان لە عێراق ئەوەیە کە ناڕەزایەتی بە شێوەیەکی فراوان هەیە، بەڵام ڕێکخستنی سیاسیی یەکگرتوو و بەردەوام وەک پێویست نییە. هێزە ئۆپۆزسیۆنییەکان دەتوانن لەسەر گەندەڵی، بێکاری، خزمەتگوزاری و نادادپەروەری هاوڕا بن، بەڵام لەسەر چۆنیەتی گۆڕینی سیستەم، شێوازی بەڕێوەبردنی دەوڵەت، پەیوەندییەکان لەگەڵ هێزە ناوخۆیی و دەرەکییەکان و میکانیزمی بەدەستهێنانی دەسەڵات جیاوازییان هەبێت.

ئەم جیاوازییانە بە تەنها کێشە نین؛ لە کۆمەڵگایەکی فرەهێزدا سروشتین. کێشەکە ئەوەیە کە ئەگەر جیاوازییەکان بە میکانیزمی هاوکاری و ڕێککەوتن بەڕێوە نەبرێن، ئەوا دەسەڵات دەتوانێت لەو پەرشوبڵاوییە سوود وەربگرێت. سیستەمی سیاسیی بەردەوام لەو کاتەدا بەهێزتر دەبێت کە ئۆپۆزسیۆن تەنها ناڕەزایەتی بەرهەم بهێنێت و نەتوانێت جێگرەوەیەک بۆ بەڕێوەبردن پێشکەش بکات.

چۆن سیستەم قەیرانەکان بەڕێوەدەبات؟
سیستەمی سیاسیی عێراق بۆ بەردەوامبوون پێویستی بەوە نییە کە هەموو قەیرانەکان چارەسەر بکات، لەهەندێک دۆخدا، تەنها قەیران بەڕێوەدەبات بەشێوەیەک کە نەبێتە هۆی داڕمانی تۆڕەکانی دەسەڵات کە دەتوانێت بۆ بەردەوامبوونی سیستەم بەس بێت.

ئەم بەڕێوەبردنە دەتوانێت چەند شێوەیەک بگرێتەوە لەوانە شێوازی بەڕێوەبردن، کاریگەریی سیاسی، گۆڕینی کابینە و وەزیرەکان،  ئاراستەکردنی ناڕەزایەتی بۆ کەسایەتییەکان نەک بۆ بنەمای سیستەمەکە، جێبەجێکردنى بەشێکی داواکارییەکان، کەمکردنەوەی فشار بەبێ گۆڕینی تۆڕەکانی نفووز، بەسیاسی‌کردنی ناکۆکییە ناوخۆییەکان، گۆڕینی ناڕەزایەتی گشتی بۆ ناکۆکیی نێوان گرووپەکان، بەکارهێنانی ترس لە نائارامی، کەمکردنەوەی ئامادەیی کۆمەڵگا بۆ گۆڕانکاریی مەترسیدار، سەرکوت‌و هەڕەشە، زیادکردنی تێچوونی بەشداریی سیاسی، دابەشکردنی سەرچاوە و پشتیوانی‌و دروستکردنی وابەستەیی بەتۆڕە سیاسییەکان.

هەڵسەنگاندنی ستراتیژیی
بەردەوامیی سیستەمی سیاسی لە کورتخایەندا دەتوانێت وەک جۆرێک لە سەقامگیری دەربکەوێت، بەڵام ئەگەر ئەم بەردەوامییە بە چارەسەرکردنی قەیرانە بنەڕەتییەکانەوە نەبەسترێتەوە، لەدرێژخایەندا چەندین مەترسیی دروست دەکات:

مەترسیی یەکەم: لاوازبوونی متمانە بە دامەزراوە، کاتێک هاووڵاتیان هەست بکەن هەڵبژاردن و گۆڕینی حکومەت ناتوانێت شێوازی حوکمڕانی بگۆڕێت، ئەوا متمانەیان بە دامەزراوەکان زیاتر لەدەست دەدەن.

مەترسیی دووەم: زیادبوونی وابەستەیی بە تۆڕە نافەرمییەکان، ئەگەر دامەزراوە فەرمییەکان لە دابینکردنی خزمەتگوزاری و دادپەروەری لاواز بن، هاووڵاتیان زیاتر پەنا دەبەنە بەر پارت و عەشیرەتەکان.

مەترسیی سێیەم: قەیرانی ئابووری و سنوورداربوونی توانای دەوڵەت، کاتێک داهاتی دەوڵەت و توانای خەرجکردنی گشتی سنووردار دەبن، تواناى سیستەم لەدابینکردنی مووچە، خزمەتگوزاری و ئیمتیازەکانی پێشوو کەمتربێت. ئەمە دەتوانێت ئەو وابەستەییەی کە پێشتر لەبەرژەوەندى سیستەم کاریدەکرد، بە هۆکارێکی ناڕەزاییی نوێ بگۆڕێت.

مەترسیی چوارەم: دروست بوونى قەیران و ئەگەرى گۆڕان، ئەگەر چەند فاکتەر لە یەک کاتدا کۆببنەوە ــ قەیرانی دارایی، ناڕەزایی گشتی، پەرشوبڵاویی دەستەبژێرەکان و لاوازبوونی توانای بەڕێوەبردنی قەیران ــ ئەوا دەتوانێت مەرج بۆ گۆڕانکارییەکی گەورەتر دروست بکات. بەڵام ئەم ئەنجامە بە دڵنیاییەوە پێشبینی ناکرێت؛ چونکە سیستەم دەتوانێت لە ڕێگەی سازش، دابەشکردنی نوێی ئیمتیاز و گۆڕینی هاوپەیمانییەکاندا خۆی نوێ بکاتەوە.

پێشنیازه‌کان
بۆ ئەوەی ناڕەزایەتی گشتی بتوانێت ببێتە هێزێکی گۆڕانخواز، پێویستە لە ئاستی تەنها ناڕەزایەتییەوە بگوازرێتەوە بۆ ئاستی ڕێکخستنی سیاسی و دامەزراوەیی:
ـ دروستکردنی چوارچێوەیەکی هاوبەش بۆ داواکاریی هێزە گۆڕانخوازەکان: پێویستە لەسەر داواکارییە بنەڕەتییەکان ــ وەک دادپەروەری، خزمەتگوزاری، شەفافیەت، بەرپرسیارێتی و یاسای هەڵبژاردن ــ چوارچێوەیەکی هاوبەش دروست بکەن.

ـ گۆڕینی داواکارییەکان بۆ پڕۆگرامێکی دامەزراوەیی: داواکاریی گشتی کاتێک کاریگەریی بەردەوام دەبێت کە بتوانرێت بگوازرێتەوە بۆ پڕۆگرامێکی ڕوون لەسەر چاودێریی دارایی گشتی، کەمکردنەوەی دەستتێوەردانی حیزبی لە دامەزراوەکان، شەفافیەتی گرێبەست و دامەزراندن، بەرپرسیارێتیی حکومەت و دامەزراوەکان، باشترکردنی میکانیزمی دادپەروەری و سەربەخۆیی دامەزراوەکان.

ـ بەهێزکردنی ڕێکخستنی کۆمەڵایەتی: گۆڕانکاریی سیاسیی بەردەوام پێویستی بە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان هەیە کە بتوانن لە نێوان خۆپیشاندان، هەڵبژاردن و چاودێریی دامەزراوەکاندا بەردەوام بن.

ـ پاراستنی سەربەخۆیی ناڕەزایەتی لە ناکۆکییەکان: داواکارییەکانی گۆڕان پێویستە لە چوارچێوەی ماف و بەرژەوەندیی هاووڵاتییەکاندا بمێننەوە، نەک بە شێوەیەک بگوازرێنەوە کە ببنە ناکۆکیی نێوان گرووپە کۆمەڵایەتییەکان.

ـ جیاکردنەوەی گۆڕانکاریی حکومەت لە گۆڕانکاریی سیستەم: هەر پڕۆگرامێکی گۆڕان پێویستە بە شێوەیەکی ڕوون ئەوە دیاری بکات کە کام یاسا، دامەزراوە و میکانیزمی دابەشکردنی دەسەڵات دەگۆڕێت.

کۆتایی
ناڕەزایەتی گشتی بە تەنها ناتوانێت سیستەمێکی سیاسی بگۆڕێت، ئەگەر ئەو سیستەمە توانای ئەوەی هەبێت کە ناڕەزاییەکان پەرشوبڵاوبکات، لە ڕێگەی ئیمتیازە سنووردارەکانەوە کۆنترۆڵیان بکات و تۆڕەکانی بەرژەوەندیی خۆی بپارێزێت.

جوڵانەوەى تشرینییەکان نیشانی دا کە کۆمەڵگای عێراق توانای شکاندنی ترس و فشارخستنە سەر دەسەڵاتى هەیە. بەڵام ئەو ئەزموونە هەروەها نیشانی دا کە فشاردروستکردن بە تەنها بەس نییە بۆ گۆڕینی بنەماکانی بەرهەمهێنانەوەی دەسەڵات.

کێشەی سەرەکی ئەوە نییە کە عێراق خەڵکی ناڕازیی نییە؛ بەڵکو ئەوەیە کە ناڕەزایەتی گشتی تائێستا بەئاستێکی پێویست نەگوازراوەتەوە بۆ ئەوەى ببێت بەهێزێکی سیاسیی بەردەوام، ڕێکخراوو بەهێز بۆ گۆڕینی دامەزراوەکان.

ئەگەر ئەم گواستنەوەیە ڕوونەدات، سیستەمی سیاسی دەتوانێت بەردەوام بێت، تەنانەت لە کاتێکدا کە متمانەی کۆمەڵگا بەشێوەیەکی بەرچاو دادەبەزێت، بەڵام ئەگەر ناڕەزایەتی بە ڕێکخستنی سیاسی و پڕۆگرامێکی دامەزراوەییەوە ببەسترێتەوە، ئەوا گۆڕانکاریی دروستدەبێت.