سعودییە دژی فراوانخوازییەكانی توركیا لەرۆژئاوای كوردستان‌و سوریا دەوەستێتەوە

sharpress.net

1800 جار خوێندراوه‌ته‌وه

12/08/2019‌

شارپرێس: میدیاكان
ئامادەكردن‌و وەرگێڕان: لوقمان حاجی قادر

پێگەی ئەحوال توركیا بڵاویكردەوە
ڕۆژنامەی "نیزافیسیمایا غازیتا" ی ڕوسی وتارێكی "لإیغور سوبوتین" بڵاوكردووەتەوە سەبارت بەسیاسەتی شانشینی سعودیە دژ بە فراوانخوازی توركیا لە باكوری سوریا، ئەمەش لەڕێگەی پشتیوانیكردن لە بوونی سیاسی و سەربازی ئەمریكا لەسوریا، لە پێناو ئارامی و سەقامگیری باكووری ڕۆژهەڵاتی سوریا.

بەپێی راپۆرتەكە، سعودییە ڕۆڵێكی دبلوماسی چالاكانەی گێراوە لەدانوستانەكان لەگەڵ هۆزە عەرەبییەكان، كە ناڕەزاییان بەرانبەر هەژموونی كوردەكان نیشانداوە، كە سعودییە ڕێوشوێن و تەگبیرسازی فراوانی گرتوونەبەر بۆ بەرەنگاربوونەوەی سیاسەتی فراوانخوازی توركیا لە دەوروبەری سعودییە و ناوچەكە بە گشتی، ئەمەش بۆ فشارخستنەسەر حكومەتەكەی ڕەجەب تەیب ئەردۆغان لەبەرانبەر هەڵوێستیان لە كوشتنی جەمال خاشقچی ڕۆژنامەنووس لە ئەستەمبوڵ‌و هەنگاوەكەش لە چوارچێوەی بەرەنگاربوونەوەی سعودییەیە‌ دژ بە ئەنقەرە لەسەر ئاستی ئیسلامی و نێودەوڵەتی.

نووسەر دەڵێت: لە دوای بردنەوەی نەیارەكانی ئەردۆغان لە دوا هەڵبژاردنی شارەوانییەكاندا، گرفتە ناوخۆییەكانی توركیا بەرەو هەڵكشانن، بەوتەی ڕۆژنامەكە لەسەر زاری سەنتەری توێژینەوەكان گواستویەتییەوە، سعودییە ئابووری توركیای بەئامانج گرتووە، ترسی توركیاش لەسەر ئاستی فەرمی و جەماوەری سەبارەت بەم هەنگاوەی سعودییە بە سەپاندنی سزاكان بەسەریدا لە زیادبووندایە، سزاكانیش‌تاوەكو ئێستا بوارەكانی وەبەرهێنانی خانووبەرە و گەشتیاری و گواستنەوەی گرتووەتەوە. 

هەروەها بایەكۆتكردنی زنجیرە دراما توركییەكان، كە ڕووی سیاسەتی پارتی داد و گەشەپێدانی فەرمانڕەوا جوان دەكەن.

سەرچاوە میدیاییە سعودییەكان لە یۆنیۆی ڕابردوو باسیان لەوە كردبوو، كە "سامر سەبهان" ی وەزیری دەوڵەت بۆ كاروباری كەنداو، سەردانی شاری دێرزوری كردووەو بە ئامادەبوونی "جویل ڕابیۆن" ی جێگری وەزیری دەرەوەی ئەمریكا و "ویلیام ڕۆباك" ی باڵوێز،  لەگەڵ چەند سەركردەیەكی هێزەكانی سوری دیموكرات و شێخ و پیاوماقوڵانی هۆزەكان و ئەنجومەنی دێرزور كۆبووەتەوە.

ئەمریكا و دەوڵەتانی كەنداو كۆششی ئەوە دەكەن ناكۆكییەكانی "كوردی – عەرەبی" باكووری ڕۆژهەڵاتی سوریا چارەسەر بكەن، كە هەریەك لە قەتەر و توركیا ئاگرەكەی خۆش دەكەن، ئامانجی ئەنقەرە و دەوحەش دروستكردنی پاساوە بۆ ڕێخۆشكردن بۆ هێرشی سوپای توركیا بۆسەر كوردەكانی ناوچەكە‌. 

توركیا ئاگری ناكۆكییەكانی نێوان عەربەكان و كوردەكان خۆش دەكات، لەمەشدا دەزگای هەواڵگری وڵاتەكەی خستووەتەكار و لە ڕێگەی ئاژانسی هەواڵی ئەنادۆڵەوە كە بە عەرەبی پرۆگرامەكانی پەخش دەكات، ڕووی دەمی كردۆتە گەلانی ناوچەكە.

رۆژنامەی شەڕقلئەوسەت بڵاویكردەوە
جۆن بۆڵتۆنی ڕاوێژكاری ئاسایشی نەتەوەیی دۆناڵد تڕەمپی سەرۆكی ئەمریكا ڕۆژی 1 شەممە گەیشتووەتە بەریتانیا و بۆ دەستپێكردنی گفتوگۆكانی لەگەڵ بەرپرسانی ئەو وڵاتەدا، چاوەڕوان دەكرێت داوا لە بەریتانیا بكات هەڵوێستەكانی لەبەرانبەر ئێران و كۆمپانیای هواوی چینی  توندتر بكات.

لە ئێستادا، كە بەریتانیا نیازی وایە لە 31 ی ئۆكتۆبەر ماڵئاوایی لەیەكێتی ئەوروپا بكات، زۆرێك لە دبلۆماتكاران پێیان وایە،‌ پشتبەستنی بەریتانیا بە واشنتۆن بەرە و هەڵكشان دەچێت هەروەك ئاژانسی هەواڵی ڕۆیتەرز دەڵێت.

چاوەڕوان دەكرێت بۆڵتۆن هانی بەرپرسانی بەریتانیا بدات، كە سیاسەتەكانیان بەرانبەر ئێران سازاوتربن لەگەڵ سیاسەتەكانی ئەمریكا، كە فشاری توندی خستووەتەسەر تاران. 

دوای دەستبەسەرداگرتنی كەشتییە بەریتانییەكەی لەگەرووی هورمز لە لایەن ئێرانەوە، لەندەن بە هەڵوێستەكانی خۆیدا چووەتەوە، سەبارەت بە ئێران و هەڵوێستی لە جاران توندترە.

ئەم مانگەش بەریتانیا چووە پاڵ ئەمریكاوە بۆ ئەنجامدانی كردەی پاراستنی ئاسایشی كەشتیوانی لەكەنداو، لە پێناو پاراستنی كەشتییە بازرگانییەكان كە بەو ئاوانەدا تێدەپەڕن.

ڕۆژنامەی عەرەب بڵاویكردەوە
بەگوێرەی ڕوانگەی سوری بۆ مافەكانی مرۆڤ، هێزەكانی سوپای سوریا، لە یەكەم پیشڕەووی مەیدانیان لە پارێزگای ئیدلب، لەوساوەی پیش 3 مانگ كردە سەربازییەكانیان لەو پارێزگایە دەست پێكردووە،‌ دەستیان بەسەر شارۆچكەیەكی ستراتیژیدا گرتووە لە باكووری ڕۆژئاوای سوریا.

ئێستا ئیدلب ڕۆژانە لە لایەن فڕۆكە جەنگییەكانی سوریا و ڕوسیاوە بۆمباران دەكرێت‌و لەسەر ووشكانیش هێرشی سەربازیشی دەكرێتەسەر.

بەرێوەبەری ڕوانگەی سوریش رایگەیاندووە، دوای جەنگێكی سەخت و دژوار دژ بە چەكدارەكانی دەستەی ڕزگاركردنی شام و لایەنە چەكدارەكانی دیكە،  هێزەكانی سوپای سوریا دەستیان گرتووە بەسەر شارۆچكەی "‌هبیت" دا لە ناوچەی گوندەواری (ریف) باشووری ئیدلب، كە لە ساڵی 2012 وە بەدەست چەكدارە توندڕەووەكانەوەیە.

هەروەها ڕۆژنامەی "وەتەن" ی نزیك لە دیمەشق ئەو هەواڵەی پشتڕاست كردووەتەوە بەوەی سوپای سوریا ئەو شارچكەیەی كۆنتڕۆڵ كردووە و زیانی زۆریشی بە دەستەی ڕزگاركردنی شام (بەرەی نوسڕەی پێشوو) ‌ و هاوپەیمانەكانی گەیاندووە.

بەڕێوەبەری ڕوانگەی ناوبراو باسی ئەوەشی كردووە، كە هێزەكانی سوپای سوریا بەرەو شاری "خان شیخون" بەرێوەن، كە 11 كیلۆمەتر لە ڕۆژهەڵاتی "هبیت" وە دوورە.

بەگوێرەی ڕێككەوتننامەی سوچی نێوان ڕوسیا و توركیای ساڵی 2018، دەبوو ناوچەیەكی لەچەك داماڵراو لە شاری ئیدلب پێكبهێنرێت لە نێوان گروچی چەكدارە توندڕەوەكان و سوپای سوریا، دەبوو ئۆپۆزسیۆن چەقە قورسەكانی لەو ناوچەیە بكێشێتەوە، بەڵام ئەم كارە بە تەواوی سەری نەگرت هەروەك لە ڕێككەوتننامەكەدا هاتووە.

مەركەز بەیت ئەلعێڕاق بڵاویكردەوە
موزیر ئەلئەزیرجاوی پەرلەمانتاری فراكسیۆنی سائیرون، رۆژی یەك شەممە ئەوەی ڕوونكردووەتەوە، كە ئەگەر گەیشتن بە بنبەستی گفتوگۆكانی نێوان حكومەتی فیدڕاڵی و هەرێمی كوردستان سەبارەت بە ڕادەستكردنی دەرامەتە نەوتییەكانی هەرێم بە بەغدا، هەروەك لە بودجەی ساڵی 2019 هاتووە، لەوانەیە پەرلەمانی عێراق بەشە بودجەی هەرێمی كوردستان لە ساڵی 2020 كەم بكاتەوە.

ناوبراو لە لێدوانێكیدا بۆ میدیا ناوخۆییەكان وتی: لیژنەی هاوبەش لە نێوان حكومەتی فیدڕاڵ و هەرێمی كوردستاندا پێكهێنراون سەبارەت بە ڕادەستكردنی دەرامەتەكانی نەوت بە بەغدا، ئەگەر دانوستانەكانیش بە بنبەست بگەن، ئەوا پەرلەمانی عێراق لێبڕاوانە هەڵویستی خۆی دەردەبڕێت سەبارەت بە بەشە بودجەی هەرێمی كوردستان لە بودجەی فیدڕاڵی ساڵی 2020.

ئەلئەزیرجاوی وتیشی: لە ئەگەر سەرنەگرتنی دانوستانەكانی نێوان هەردوولا، پەرلەمانی عێراق، گوژمە پارەكانی ساڵی 2019 لە بەشە بودجەی هەرێم دەبڕێت كە دەبوو هەرێم پابەندی وابەستەكانی بێت و وابەستەش‌ نەبووە. 






ads
ads
Developed by Avesta Group and powered by Microsoft Azure

Copyright © 2015 Shar Press. all rights reserved