داڕشتنەوەی نەخشەی ناوچەکە؛ ئەمریکا سامانی عێراق بۆ ڕزگارکردنی سوریا بەکاردەهێنێت

عیراق

2 کاتژمێر پێش ئێستا‌ 1644 جار خوێندراوه‌ته‌وه

شارپرێس:

ڕۆژنامەی "ئەخبار"ی لوبنانی ئاشکرایکردوه‌، تۆم باراک نێردراوی تایبەتی سەرۆکایەتی ئەمریکا بۆ عێراق‌و سوریا، خۆی ئاماده‌كردوه‌ بۆ ئەنجامدانی یەکەم دیدارى فەرمی له‌بەغداو هەولێر لەوکاتەوەی کە ئەرکی دۆسیەی عێراقی پێسپێردراوە، ئەم سەردانە پەیامی ڕاستەوخۆی دۆناڵد ترەمپی سەرۆکی ئەمریکای پێیە، کە ئامانج لێی دەستنیشانکردنی هێڵە گشتییەکانی قۆناغی داهاتوی پەیوەندی نێوان هەردوو وڵاتە.


ڕۆژنامه‌كه‌ ئاماژه‌ى به‌وه‌شكردوه‌، ئەم هەنگاوە لەکاتێکدادێت کە حکومەته‌كه‌ی زەیدیی هەوڵدەدات پایە ناوخۆییەکانی خۆی بچەسپێنێت‌و پێکهاتەی وەزارەتەکانی تەواوبکات، هاوکات لەگەڵ گوشارە پەرەسەندوەکانی ئەمریکا سەبارەت بەدۆسیەی هێشتنەوەی چەک تەنها لەدەستی دەوڵەتدا، سەرەڕای ئەو ئامادەکارییانەی کە بەغدا بۆ سەردانە چاوەڕوانکراوەکەی زەیدیی بۆ واشنتۆن ئەنجامیدەدات، کە لایەنی عێراقی هیوایەکی زۆری لەسەر هەڵدەچنێت.

سەرچاوەیەکی حکومەتی عێراق بەڕۆژنامەکەی ڕاگەیاندوە، سەردانەکەی باراک وتووێژی سیاسیی‌و ئاسایشی بەرفراوان لەخۆ دەگرێت، کە تەواوکردنی دۆسیەی حکومەت‌و وەزارەتە بەتاڵەکان دەگرێتەوە، لەگەڵ تاووتوێکردنی دۆسیەی هێشتنەوەی چەک لەدەستی دەوڵەتداو شێوازی مامه‌ڵه‌كردن لەگەڵ ئەو هێزانەی کە ئامادەیی خۆیان نیشانداوە بۆ هەڵوەشاندنەوەی باڵە سەربازییەکانیان‌و تێکەڵبونیان لەناو دامەزراوە فەرمییەکاندا.

سەرچاوەکە ئاماژەی بەوەشکردوە، واشنتۆن تەواوکردنی حکومەت وەک مەرجێکی گرنگ دەبینێت بۆ چونە ناو دۆسیە هەستیارەکان، تۆم باراک-یش کۆمەڵێک پێشنیاز پێشکەشدەکات کە پەیوەستن بەچارەسەرکردنی کێشە هەڵپەسێردراوەکان، چ لەناوخۆی حکومەتدا یان لەپەیوەندیی لەگەڵ هێزە چەکدارەکاندا، سەرەڕای ڕەخساندنی کەشوهەوا بۆ سەردانەکەی زەیدیی بۆ واشنتۆن.

به‌گوێره‌ى هەمان سەرچاوە، سەردانەکە تۆم باراك هەولێریش دەگرێتەوە، کە تێیدا دۆسیە هه‌ڵپه‌سێردراوه‌کانی نێوان بەغدا‌و هەرێم تاووتوێدەکرێن، لەگەڵ بابەتە ئاسایشییەکانی پەیوەست بەگۆڕانکارییەکانی ناوچەکە.

به‌گوێره‌ى ڕۆژنامەکە، سەیری ئەم سەردانە دەکرێت وەک درێژکراوەی پڕۆژەیەکی بەرفراوانتری ئەمریکا کە ئامانجی ڕێکخستنەوەی گۆڕەپانی سیاسیی‌و ئاسایشی عێراقە، بەتایبەتی لەوەی کە پەیوەستە بەدۆسیەی هێزە چەکدارەکان‌و (حەشدی شەعبی).

ڕۆژنامەکە لەزاری ئیبراهیم سەراجی توێژەری سیاسییەوە گواستویەتییەوە، پڕۆژەی ویلایەتە یەکگرتوەکانى ئه‌مریكا لەعێراقدا تەواو ڕونە، ئەویش هەمان ئەو پڕۆژەیەیە کە لەلوبنان جێبەجێدەکرێت‌و سەرەتا لەسەر لەناوبردنی چەکی بەرگریی بونادنراوە.

دەشڵێت، "بابەتەکە تەنها بەبەرگرییەوە نەبەستراوەتەوە، بەڵکو حه‌شدى شه‌عبیش دەگرێتەوە، بۆیە نێردراوی ئەمریکا لەڕێگەی ئەم سەردانانەو بەهاندانی سەرۆک وەزیران بۆ سەردانیکردنی ئه‌مریكا، پاڵ بەم ئاراستەیەوە دەنێت".

سەراج پێیوایە، ئه‌مریكا دوای شکستهێنانی لەبەدیهێنانی ئامانجەکانی لەڕێگەی ڕوبەڕوبونەوەی ڕاستەوخۆ لەگەڵ ئێران، هەوڵدەدات تیشکبخاتەسەر خاڵە بەهێزەکانی میحوەرەکەی ناو عێراق، بۆیە جەخت لەسەر دۆسیەی داماڵینی چەک‌و داڕشتنەوەی ڕۆڵی گروپە چەکدارەکان لەناو دامەزراوەکانی دەوڵەتدا دەکاتەوە.

سەراج ئه‌وه‌شى وتوه‌، "بابەتەکە لەلایەنی ئاسایشیدا ناوەستێت، بەڵکو درێژ دەبێتەوە بۆ لایەنی ئابوریی‌و پەیوەندییەکانی ناوچەکە، ئه‌مریكا پاڵدەنێت بەئاراستەی بەستنەوەی ئابوریی عێراق بەئابوریی سوریاوە، بەشێوەیەک کە عێراق بارگرانییەکانی وڵاتێک هەڵبگرێت کە بەدەست قەیرانی ئابوریی گەورەوە دەناڵێنێت‌و ئەمەش لەبەرژەوەندیی عێراقدا نییە".

هه‌ر سه‌باره‌ت به‌و پرسه‌ سه‌راج ڕونكردنه‌وه‌ى زیاترى خستوه‌ته‌ڕوو ده‌ڵێت، "دوای گۆڕانکارییە سیاسیی‌و سەربازییەکانی ناوخۆی سوریا (بەتایبەت دوای ڕوخانی ڕژێمی پێشوو یان سەرپێکەوتنی دەسەڵاتێکی نوێ)، واشنتۆن دەیەوێت دڵنیابێتەوە لەوەی سوریا ناکەوێتەژێر قەیرانی دارایی توندەوە کە ببێتە هۆی ناسەقامگیریی دوبارە، بۆیه‌ ئەمریکا دەیەوێت پشتبەستنی دارایی سوریا بەئێران یان ڕوسیا ببڕێت‌و لەبری ئەوە، عێراق (کە وڵاتێکی دەوڵەمەندە بەنەوت) بکاتە سەرچاوەی یارمەتی‌و پاڵپشتی دارایی بۆ ئاوەدانکردنەوەی سوریاو جێگیرکردنی بارودۆخەکەی".

جه‌ختیشیكردوه‌ته‌وه‌، "بەستنەوەی عێراق بەسوریاوە لەڕێگەی بازرگانی‌و وزەی فەرمییەوە، ڕێڕەوی ناسراو بە "هیلالی شیعی" یان ئەو هێڵە وشکانییەی کە پێشتر ئێران بۆ گەیاندنی چەک‌و پارە بەکاریدەهێنا، لاواز دەکات، لایەنی نەرێنی بابەتەکە بۆ عێراق ئەوەیە کە خۆی لەدوای چەندین ساڵ شەڕ پێویستی بەئاوەدانکردنەوەو چاکسازیی ناوخۆیی هەیە؛ بۆیە تێوەگلانی لەتەنگژەی دارایی وڵاتێکی دیكه‌ى دراوسێ، بارگرانییەکی گەورە لەسەر بودجەو داهاتی گەلی عێراق دروستدەکات".

لەبەرامبەردا، ئه‌و لایه‌نانه‌ى لایەنگری کرانەوەن بەڕوی واشنتۆندا پێیانوایە، کارگێڕییەکەی ترەمپ سەیری عێراق دەکات وەک بەشێک لەسیستەمێکی ستراتیژی بەرفراوانتر کە سوریا، تورکیاو لوبنان دەگرێتەوەو ئه‌مریكا هەوڵدەدات سەقامگیریی لەم گۆڕەپانانەدا لەڕێگەی دیدگایەکی گشتگیری سیاسیی، ئابوریی‌و ئاسایشییەوە بەهێزبکات، بەڵام ئەم ئاراستەیە بەربەستی گه‌وره‌ى ناوخۆییان دێتەڕێ کە دیارترینیان بەردەوامی ناکۆکییەکانە لەسەر داهاتوی گروپە چەکدارەکان‌و مشتومڕی دەوروبەری تەواوکردنی پێکهاتەی حکومەت، سەرەڕای ململانێی سیاسی نێوان هێزە عێراقییەکان لەسەر وەزارەتەکان‌و بەدەستهێنانی کورسی‌و پلە باڵاکان، وەک ئەوەی ڕۆژنامەکە ئاماژەی پێکردوە.