نووسینی: کارزان عەزیز

خوێندنەوەیەک بۆ کتێبی : هەنگاونان بۆ بەختەوەری 
گەشاو عەبدولقادر / ساڵی ٢٠٢٤ 

ئەگەر لە کاتی پیاسەکردندا بەناو کتێبخانەیەکدا 
تێپەڕیت و چاوت بە بەرگی پەڕتووکی «هەنگاونان بۆ بەختەوەری» بکەویت، کە لەمساڵدا (٢٠٢٤) بە قەڵەمی نووسەر گەشاو عەبدولقادر بڵاوکراوەتەوە، ڕەنگە لە یەکەم نیگادا پێت وابێت ئەمەش یەکێکە لەو دەیان ڕێبەرە سادانەی کە چەند ئامۆژگارییەکی دووبارەی خێزانییان تێدا کۆکراوەتەوە. بەڵام باوەڕ بکە، هەر کە پەڕەکان هەڵدەدەیتەوە و دەچیتە ناو قووڵایی دێڕەکانییەوە، دەبینیت کە بابەتەکە زۆر لەوە ئاڵۆزتر و قووڵترە کە پێشبینیت دەکرد. ئەم پەڕتووکە بە زمانێکی زۆر واقیعی و دوور لە خەیاڵ، مانیفێستۆیەکی تەواوی نووسیوە بۆ ڕاستکردنەوەی هەموو ئەو تێگەیشتنە هەڵە و چەواشەکراوانەی کە ساڵانێکی درێژە لەناو کۆمەڵگەی ئێمەدا سەبارەت بە چەمکەکانی خۆشەویستی، قوربانیدان و پێکەوەژیان ڕەگیان داکوتیوە. ئەو خێزانەی سەر بەرگەکە کە زەردەخەنەیەکی پڕ لە ئومێدیان لەسەر لێوە، تەنها وێنەیەک نییە بۆ جوانکاری یان بۆ ئەوەی سەرنجی کڕیار ڕابکێشێت، بەڵکو ئەوە ڕێک ئەو لوتکە بەرزەیە کە نووسەر دەیەوێت هەموومان پێیدا سەربکەوین و پێی بگەین. بەڵام لە پشتی پەڕتووکەکەشەوە، نووسەر زۆر بە ڕاشکاوی ڕاستییەکی تاڵ و ڕێگەیەکی زۆر سەختمان پێشان دەدات کە دەبێت بۆ گەیشتن بەو خەندەیە بیبڕین. وەرە با پێکەوە زۆر بە قووڵی بچینە ناو ئەم باسەوە و بزانین ئەم پەڕتووکە چۆن کۆدەکانی دروستکردنی ماڵێکی ئاراممان بۆ دەشکێنێتەوە.
با لە گەورەترین و باوترین درۆی کۆمەڵایەتییەوە دەست پێبکەین؛ ئەویش بابەتی "بەخت و شانس"ە. لە کۆمەڵگەی ئێمەدا، مرۆڤەکان هەمیشە فێربوون کاتێک شتێکمان بۆ شیکار ناکرێت یان تاقەتی ئەوەمان نییە لێی تێبگەین، زۆر بە خێرایی و بۆ ئیسراحەتی ویژدانی خۆمان، دەیخەینە ئەستۆی شانس. ڕەنگە زۆرجار خۆشت ئەمەت کردبێت؛ کاتێک لە شوێنێکی گشتیدا دوو هاوسەر دەبینیت کە زۆر بە ئاسوودەیی پێدەکەنن و دیارە کێشەیان نییە، یەکسەر ئاهێک هەڵدەکێشیت و دەڵێیت: "وائەی، چەند بەختیان باشە و چۆن بۆ یەکتر چاک دەرچوون!". پەڕتووکەکە لێرەدا دەست بە شۆڕشێکی فیکریی گەورە دەکات و بە توندی پێمان دەڵێت کە نەخێر، بە هیچ شێوەیەک شتێک نییە بە ناوی بەخت لە هاوسەرگیری و پەیوەندیی سۆزداریدا. بڕوابوون بە بەخت تەنها بیانوو و حەپێکی هێمنکەرەوەیە بۆ ئەوەی لە کاتی دروستبوونی کێشەکاندا خۆمان لە بەرپرسیارێتی بدزینەوە و هیچ هەوڵێک بۆ چاککردنەوەی ماڵەکەمان نەدەین، و بە ئاسانی بڵێین "ئیتر چی بکەم، بەختم نییە!". ئەو ماڵانەی کە ئەمڕۆ دەیانبینیت ئارامن، بەهۆی ئەوەوە نییە کە فریشتەی بەخت لە ئاسمانەوە هاتووە و لە دەرگای داون، بەڵکو ئەو دوو کەسە وەک دوو کرێکاری ماندوونەناس، شەو و ڕۆژیان خستووەتە سەر یەک و بەردەوام بە ئارەقەی سۆز و لێکتێگەیشتن، یەک بە یەکی خشت و دیوارەکانی ماڵەکەیان پتەو کردووە. ئەوان ئەندازیاری ژیانی خۆیان بوون، نەک براوەی لۆتەری و شانس.
خاڵێکی تری زۆر سەرنجڕاکێش و تا بڵێی قووڵ کە لەم شیکارییەدا بەرچاو دەکەوێت، بابەتی سڕینەوەی خۆپەرستییە. ئێمە هەمیشە لە دەرەوە تەنها دیوی دەرەوەی ژیانی خەڵک دەبینین و هەرگیز نازانین ئەو دوو کەسە لە ناوەوەی ماڵەکەیاندا چەندە قوربانییان بۆ یەکتر داوە. دەقەکە زۆر بە جوانی دەڵێت کە ئێمە ئاگادار نین و نابینین ئەو هاوسەرە دڵخۆشانە چەندە "وازیان لە شتە تایبەتییەکانی خۆیان هێناوە لە بەرحاتری یەکتری". با ڕاستگۆ بین، مرۆڤ بە سروشتی خۆی بوونەوەرێکی تاکگەرا و خۆپەرستە، حەز دەکات هەموو شتێک بۆ خۆی بێت، ئازادیی ڕەهای هەبێت و هەموو دونیا تەنها بە دەوری حەزەکانی ئەودا بسوڕێتەوە. بەڵام هاوسەرگیری پرۆسەیەکی تەواو پێچەوانەیە؛ واتە سڕینەوەی وشەی "من" و دانانی وشەی "ئێمە" لە جێگەکەی، کە ئەمەش قورسترین جەنگی دەروونییە. کاتێک پیاوێک یان ژنێک بە ویستی خۆی لە بەشێک لە ئازادییەکانی خۆی دەدات، یان کاتی پشووەکەی دەبەخشێت بە بەرامبەرەکەی، ئەمە بە هیچ جۆرێک مانای دۆڕان و لاوازی نییە، بەڵکو گەورەترین و زیرەکانەترین وەبەرهێنانە لە بازاڕی خۆشەویستیدا. ئەو زەردەخەنە جوانەی کە ئێمە لە دەرەوە دەیبینین و ئیرەیی پێ دەبەین، لە ناوەوە باجێکی زۆر قورسی هەیە؛ باجی نەخەوتن تا بەیانی بۆ چاودێریکردنی یەکتر لە کاتی نەخۆشیدا، باجی وازهێنان لە حەز و خولیایەک یان سەفەرێکی شەخسی لە پێناو دابینکردنی پێداویستییەکی گرنگتری خێزانەکە. ئەم قوربانیدانە بێدەنگ و نەبینراوەش، ڕێک ئەو خشتە شاراوەیەیە کە کۆشکی بەختەوەریی لەسەر دروست دەکرێت.
لە پاڵ ئەمانەدا، بابەتی قبوڵکردنی ناتەواوییەکانی یەکتر و داپۆشینی عەیبەکان، یەکێکە لەو بابەتانەی کە زۆر بە شێوەیەکی فەلسەفی و جوان خراوەتە ڕوو. لەم سەردەمەدا کە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان، ئینستاگرام و فیلمەکان وێنەی ژیانێکی نموونەیی، بێخەوش و پڕ لە ڕۆمانسییەتمان پێشان دەدەن، واقیعی ژیانی ڕۆژانە تەواو شتێکی ترە. پەڕتووکەکە ڕوونی دەکاتەوە کە ئەوانەی بەڕاستی دڵخۆشن، ڕێک ئەو کەسانەن کە چەندین جار "(عەیب و عار)ی یەکترییان داپۆشیوە و سووربوون لەسەر ئەوەی کە لەگەڵ یەکتر بژین". کاتێک دوو مرۆڤ لە ژێر یەک بنمیچدا دەژین، هەموو ماسکەکان دەکەون و خاڵە لاوازەکان، تووڕەییەکان و تاریکییەکانی ناخی یەکتر دەبینن. لێرەدایە جیاوازییەکان دەردەکەون؛ کەسی لاواز و خۆپەرست لە کاتی تووڕەیی و دەمەقاڵێدا ئەم خاڵە لاوازانە دەکاتە چەکێکی کوشندە و بەرامبەرەکەی پێ دەشکێنێت. بەڵام کەسی مەزن و دروستکەری ماڵ، ئەو کەسەیە کە ئەم عەیبانە بە سۆزەوە دەپۆشێت و، تەنانەت لە نێوان چوار دیواری ماڵەکەشیاندا نایدات بە ڕووی هاوسەرەکەیدا. بڕیاردان لەسەر مانەوە لەگەڵ کەسێک کە بە تەواوی دەزانیت سەد لە سەد بێخەوش نییە، ئەوە خۆی لە خۆیدا لوتکەی خۆشەویستییەکی ڕاستەقینە و پێگەیشتووە. ئەو خێزانەی کە لەسەر بەرگەکە دەبینرێن، زۆر باش دەزانن کە هەریەکەیان برین و کەموکوڕیی تایبەت بە خۆی هەیە، بەڵام بڕیارێکی قاتیعیان داوە کە ببنە مەرهەم بۆ ساڕێژکردنی برینەکانی یەکتر، نەک ئەوەی ببنە خوێ و بیکەن بە برینی یەکتردا.
گەر سەیرێکی کێشەی ماڵەکانی ئەمڕۆ بکەین، دەبینین شتێکی تر کە تەواوی خێزانەکانی وێران کردووە، چاوتێبڕین، ماددیگەرایی و ئەو ڤایرۆسە مەترسیدارەی بەراوردکردنە کە لە مۆبایلەکانمانەوە بۆمان دەگوازرێتەوە. هەمووان خەریکی بەراوردکردنی قەنەفە، ئۆتۆمبێل و سەفەرەکانیانن لەگەڵ خەڵکانی تردا. بەڵام نووسەر جەخت لە ڕاستییەک دەکاتەوە و دەڵێت خێزانە سەرکەوتووەکان ڕێک ئەوانەن کە "قەناعەتیان بەو ژیانە سادەیەی خۆیان هەبوو"، وە لەناو ئەو سادەییەشدا "دڵی یەکترییان ڕازیکردبوو" و تا بڵێی ڕێزی یەکتریان دەگرت. دەوڵەمەندیی ڕاستەقینەی ڕۆح ئەوەیە کە بتوانیت لەناو کەلوپەلێکی کەم و ماڵێکی سادەدا، گەورەترین ئارامی دروست بکەیت. ڕازیکردنی دڵی هاوسەرەکەت پێویستی بە پارەیەکی زەبەلاح و دیاریی گرانبەها نییە، بەڵکو زۆرجار تەنها وشەیەکی جوان و گوێگرتنێکی دڵسۆزانەی دەوێت بۆ خەمەکانی. ئەو کەسانەی کە لەبری کڕوزانەوە و گلەییکردن "شتە نەرێنییەکانیان چاککردووە لە پێناو یەکتردا"، لە ڕاستیدا تەواوی وزەی خۆیان تەرخان کردووە بۆ ئەوەی کەشێکی پۆزەتیڤ و پڕ لە هیوا بۆ ماڵەکەیان دروست بکەن. ڕێزگرتن لەم هاوکێشەیەدا وەک کۆڵەکەیەکی پۆڵایین وایە؛ کە تەنانەت ئەگەر ماڵەکە تووشی گەورەترین قەیرانی دارایی و هەژاریش ببێت، ئەو کۆڵەکەیە ناهێڵێت سەقفی ماڵەکە بڕووخێت بەسەریاندا.
لەکۆتاییدا، ئەم باسە دەمانگەیەنێتە گەورەترین، گرنگترین و لە هەمان کاتدا قورسترین نهێنیی مانەوەی خێزان، کە ئەویش بریتییە لە نیعمەتی لێخۆشبوون. نووسەر زۆر بە جوانی ئاماژە بەوە دەکات کە کەس لە دەرەوە نازانێت ئەو خێزانە سەرکەوتووانە تا گەیشتوون بەو ئاستە "چەند لە هەڵەکانی یەکتری خۆشبوون" و چەندە لێبوردە بوون. مرۆڤ کاتێک لەلایەن کەسە هەرە نزیک و متمانەپێکراوەکەیەوە دڵی دەشکێت، ئیگۆ و شەیتانی ناوەخۆی یەکسەر پێی دەڵێت کە دەبێت تۆڵە بکاتەوە، یان لانی کەم ساردییەکی زۆر بنوێنێت و قسەی لەگەڵ نەکات، بۆیە دەبێت بزانین کە لێبوردەیی تەنها قسەی سەر زمان نییە، بەڵکو پرۆسەیەکی زۆر قورسی دەروونییە. ئەگەر سەرنج بدەیت، ئەو ماڵانەی کە هەمیشە تاریکن و کێشەیان زۆرە، ڕێک ئەو ماڵانەن کە وەک کۆگا مامەڵە دەکەن؛ هەموو هەڵەیەکی ڕابردوو تێیاندا کۆگاکراوە و لە هەر دەمەقاڵێیەکی نوێدا، دەفتەری کۆن دەهێننەوە بەر باس و یەکتری پێ بریندار دەکەن. بەڵام ماڵی بەختەوەر تەواو پێچەوانەیە، وەک ڕووبارێکی پاک و خوڕەم وایە کە بەردەوام بە ڕۆیشتنی خۆی نوێ دەکاتەوە و پیسییەکان فڕێ دەدات. هەر جارێک کە بە ڕاستگۆیی لە هەڵەیەکی یەکتر خۆش دەبن، لە ڕاستیدا خۆشەویستییەکەیان لە مردن و ساردبوونەوە ڕزگار دەکەن و، ئەو ئازارە کاتییەش دەکەنە وانەیەک بۆ تێگەیشتنێکی قووڵتر لە ڕۆح و ناخی یەکتر.
کە هەموو ئەم ڕاستییە تاڵ و شیرینانە دەخەینە پاڵ یەکتر، تازە بە تەواوی تێدەگەین ئەو وێنەیەی سەر بەرگەکە چەندە مانادار و بەهایە. ئەو چوار کەسەی دەستی یەکتریان گرتووە، مۆدێلی پاڵەوانانێکن کە بەسەر خۆپەرستیی ناخیاندا زاڵ بوون، بەردەوام عەیبی یەکتریان پۆشیوە، بەوپەڕی باوەڕەوە قەناعەتیان بە سادەیی کردووە و لە هەمووشی گرنگتر؛ سەدان جار لە یەکتر خۆشبوون. لە کۆتاییدا ئەم پەڕتووکە وانەیەکی زێڕینمان پێ دەدات: دڵخۆشی بە هیچ جۆرێک دیارییەکی ئامادەکراو نییە لەناو کارتۆنێکی جواندا پێشکەشت بکرێت و چاوەڕێی بیت لە ئاسمانەوە بۆت بێت، بەڵکو پەیکەرێکە کە دەبێت تۆ و هاوسەرەکەت شانی بدەنە بەر و بەیەکەوە، بە چەکوشی ئارامگریی بەردەوام و بەردەتاشیی خۆشەویستییەکی قووڵ، لەناو تاشەبەردە ڕەقەکانی ژیاندا هەڵیبکۆڵن و بە دەستی خۆتان دروستی بکەن.