شآرپرێس:

لەماوەی دوو دەیەی ڕابردوودا، گۆڕانی بەرچاو بەرەو بەکارهێنانی گلۆپەکانی لید (LED) لە ماڵان و شوێنە گشتییەکاندا ڕووی داوە، بەهۆی کەمی بەکاربردنی وزە و تەمەنە درێژەکەیانەوە. بەڵام بەپێی ڕاپۆرتێکی ڕێکخراوی "نیو ساینتست"، ئەم گۆڕانکارییە بووەتە هۆی بێبەشبوونی لەشمان لە هەندێک پێکهاتەی شەپۆلی سروشتی لە تیشکی سووردا، کە پێشتر لە تیشکی خۆر، ڕووناکی ئاگر و گلۆپە کۆنەکاندا هەبوون.

توێژەران بە سەرپەرشتی زانا گڵین جێفری لە زانکۆی کۆلێج لەندەن، لێکۆڵینەوەیان لەسەر کاریگەری شەپۆلە سوورەکان لەسەر مایتۆکۆندریا لەناو خانەکانی لەشدا کردووە، کە بەرپرسە لە بەرهەمهێنانی وزەی خانەکان بە شێوەی ئادینۆسینی سێ فۆسفات (ATP).

لە ئەزموونێکدا کە لە ساڵی 2024 لە گۆڤاری "Journal of Biophotonics" بڵاوکرایەوە، دوای ڕووبەڕووکردنەوەی 30 کەسی تەندروست بۆ تیشکێکی سوور بە درێژی شەپۆلی 670 نانۆمەتر بۆ ماوەی 15 خولەک، دەرکەوت کە ڕێژەی بەرزبوونەوەی شەکر لە خوێنیاندا بە ڕێژەی 27.7% کەمی کردووە و لووتکەی شەکرەکەش 7.5% دابەزیوە. هۆکاری ئەمەش دەگەڕێنرێتەوە بۆ کاریگەری تیشکەکە لەسەر مایتۆکۆندریا و گوڕانکاری لە بەکارهێنانی گلوکۆز.

هەرچەندە ئەم تاقیکردنەوەیە بەڵگەی تەواو نییە کە نەبوونی تیشکی سوور ڕاستەوخۆ ببێتە هۆی شەکرە، بەڵام توێژینەوەیەکی نوێتر لە کانوونی دووەمی 2026 لە گۆڤاری "Scientific Reports" بڵاوکرایەوە کە تیشکی خستە سەر زیانەکانی ئامێرە نوێیەکانی لید کە تەنها لەسەر شەپۆلی کورت کۆدەبنەوە.

ئەنجامەکان دەریانخستووە کە هەستیاری چاو بۆ جیاکردنەوەی ڕەنگەکان بە شێوەیەکی بەرچاو زیادی کردووە و ئەم باشتربوونەش تا دوو مانگ دوای لادانی ڕووناکییەکە بەردەوام بووە.

زانایان پێیان وایە ئەم کاریگەرییە تەنها بە چاوەوە بەستراوە نییە، بەڵکو پەیوەندییەکی گشتی لەنێوان مایتۆکۆندریا و شانەکانی لەشدا دروست دەکات لە ڕێگەی گۆڕانکاری لە پرۆتینەکانی سیتۆکین لە خوێندا کە وەڵامدانەوەی بەرگری و هەوکردن لە لەشدا ڕێکدەخەن.

ئاکۆ عەبدوڵڵا ئاڵی