شارپرێس:
ئەنكەرە چۆڵکردنی هەندێک پێگە لەلایەن پارتی کرێکارانی کوردستانەوە بەبەس
نازانێت بۆ کۆتاییهێنان بەئەرکە سەربازییەکەی، بەڵکو چاوەڕوانی ڕێککەوتنێک دەکات کە
گەرەنتیی نەگەڕانەوەی چالاکییە چەکدارییەکان بکات بۆسەر سنورەکان.
پاشەکشەکردنی گهریلاكانى پارتی کرێکارانی کوردستان (پەکەکە) لەچەند
پێگەیەکی هەرێمی کوردستان، دەروازەی بەڕوی گفتوگۆیەکی قوڵدا واڵاکردوە سەبارەت بەداهاتوی
بنکە سەربازییەکانی تورکیا لەناوخۆی عێراقدا، ئەمەش لەژێر سێبەری کاڵبونەوەی ئەو
پاساوە ئەمنییانەی کە ئەنكەرە بۆ جێگیرکردنی هێزەکانی پشتی پێدەبەست، لەپاڵ بەرزبونەوەی
فشارە سیاسییەکانی بەغدا بۆ کۆتاییهێنان بەهەژمونی سەربازیی بیانی.
(محەممەد
ئاڵاجا) توێژەر لەڕاپۆرتێکدا بۆ ماڵپەڕی بەریتانیی (ئەمواج میدیا) ئاماژە بەوەدەکات،
چونە دەرەوەی سوپای تورکیا لەعێراق دەرەنجامێکی ئۆتۆماتیکیی پاشەکشەی پەکەکە نییە؛
چونکە هەر کەمکردنەوەیەکی هێزەکان بەستراوەتەوە بەچارەنوسی چەکو گهریلاكانى ئەو
پارتەو توانای بەغدا بۆ گرتنەدەستی مەلەفی ئەمنی لەو ناوچانەی پێشتر پەکەکە تێیدا
چالاکبوو، لەپاڵ ئاستی ئامادەیی تورکیا بۆ قبوڵکردنی ڕێککەوتنی ئەمنیی جێگرەوە.
پارتی کرێکارانی کوردستان (پەکەکە) لە8ی ئۆکتۆبەردا ڕایگەیاندبوو،
چوار پێگەی پێکهاتوو لەتونێلەکانی سەر چیای مەتینا لەپارێزگای دهۆک لەباکوری عێراق
چۆڵدەکاتو ڕایگەیاند، ئەم هەنگاوە لەچوارچێوەی پڕۆسەی ئاشتیدا دێت لەگەڵ تورکیا،
پەکەکە پێیوابوو، ئەم پاشەکشەیە سەرجەم ئەو پاساوانە لادەبات کە ئەنكەرە بۆ بونی هەڕەشەی
چەکداریی بەکاریاندەهێنێت.
هاوكات حکومەتی تورکیای تۆمەتبارکرد بەوەی، هەنگاوی کرداریی پێویستی
بۆسەرخستنی پڕۆسەی ئاشتی نەناوە، لەگەڵ ئەوەشدا، ئەو پارتە شوێنی نوێی چەکدارەکانیو
چارەنوسی چەکەکانی پاش ئەم چۆڵکردنە ئاشکرانەکرد، کە ئەمەش مەلەفێکی سەرەکییە بۆ دیاریکردنی
داهاتوی بنکەکانی تورکیا.
یەشار گولەر وەزیری بەرگریی تورکیا لە20ى ئهم مانگهدا جەختیکردەوە،
سوپای تورکیا لەعێراق دەمێنێتەوە تائەوکاتەی ئەنكەرە بەتەواوی دڵنیا دەبێت لەدابینکردنی
ئاسایشی سنورەکانی، بەرپرسێکی ئەمنیی تورکیا بەبێ ئاشکراکردنی ناوهكهى قسەی بۆ
ماڵپەڕی ئەمواج میدیا کردوەو ڕایگەیاندوە، داهاتوی جێگیربونی سەربازیی ئەوان، بەستراوەتەوە
بەنەهێشتنی ڕاستەقینەی مەترسییەکانی پەکەکەوه.
جەختیشیکردوهتهوه، بێدەنگیو کەمتهرخیی پێشوی بەغدا بەرامبەر بەو
پارتە هۆکاری سەرەکیی ناردنی سوپای تورکیا بوە بۆ ناوچەکە، ئەم لێدوانانە دەیسەلمێنن
کە ئەنكەرە چۆڵکردنی چەند پێگەیەک بەبەس نازانێت، بەڵکو چاوەڕوانی توندوتۆڵکردنی ڕێککەوتنێک
دەکات کە گەرەنتی بکات کایەی چەکداریی ناگەڕێتەوە بۆسەر سنورەکانى. لەبەرامبەردا،
بەردەوامیی پڕۆسەی ئاشتییو گەیشتن بەڕێککەوتن لەسەر چەکی نەیارەکان، دەبێتە هۆی
لاوازکردنی سەرجەم ئەو پاساوانەی تورکیا بۆ هێشتنەوەی هێزەکانی بەم قەبارە گەورەیەی
ئێستا بەکاریاندەهێنێت.
بنکەی سەربازیی (باشیک ـ زێلکان) کە دەکەوێتە باکوری ڕۆژهەڵاتی شارى
موسڵ لهپارێزگاى نهینهوا، وەک نیشانەیەک پیشاندەدرێت بۆ ئەگەری گەیشتن بەتێگەیشتنی
هاوبەش لەسەر کەمکردنەوەی هێزەکانی تورکیا، لە23ى ئەیلولدا، ئەنكەرەو بەغدا لەسەر ڕادەستکردنی
قۆناغ بەقۆناغی ئەو بنکەیە بەسوپای عێراق ڕێککەوتن، ئەمەش لەمیانی کۆبونەوەی نێوان
ڕەجەب تەیب ئەردۆغان سەرۆک کۆماری تورکیاو عەلی زەیدیی سەرۆک وەزیرانی عێراق لەنیویۆرک.
تورکیا دەڵێت ئەو بنکەیەی لەساڵی 2015دا بۆ پاڵپشتیکردنی هێزە خۆجێییەکانی
شەڕکەری دژ بەداعش بونیادناوەو ڕێککەوتنی ڕادەستکردنەوەکەش بەستراوەتەوە بەگەڕاندنەوەی
تەواوی دەسەڵاتی دەوڵەتی عێراق بۆ سەر قەزای شنگال لەپارێزگای نەینەوا کە تێیدا یەکینەکانی
بەرخۆدانی شەنگال (یەبەشە)ی نزیک لەپەکەکە چالاکن.
حکومەتی عێراق لە26ی ئهم مانگهدا ڕایگەیاند، شهڕڤانانى یەبەشە چەکەکانیان
دادەنێنو لەناو سوپای عێراقدا جێگیردەبن، کە ئەمەش هەنگاوێکە بۆ خۆشکردنی زەمینەی
ڕێککەوتنی نوێی ئەمنیی، بەڵام سهرچاوه توركیهكان باس لهوهدهكهن، سهربارى ڕێكهوتنهكهى
شنگا، گواستنەوەی بنکەی باشیک بەو مانایە نییە کە ئەنكەرە دەستبەرداری تەواوی پێگەکانی
دیكهى سەر سنور دەبێت؛ چونکە شێوازی جێگیربونی لەو شوێنانە جیاوازەو لەڕێگەی زنجیرە
ئۆپەراسیۆنەکانی لەساڵی 2019وە تۆڕێکی بەرفراوانی لەبنکەو خاڵی سەربازیی جێگیر بونیادناوە.
حکومەتی عێراق هەوڵدەدات بەرپرسیارێتیی ڕەهای خۆی بەسەر مەلەفی ئەمنیدا
بسەپێنێتو چارەسەرکردنی دۆسیەی شنگال لەدەرەوەی چوارچێوەی دەوڵەت ڕەتدەکاتەوە، لیوا
سەباح نوعمان وتەبێژی فەرماندەی گشتیی هێزە چەکدارەکانی عێراق لە16ى ئهم مانگهدا
وتبوى، "دۆسیەی شنگال مەلەفێکی تەواو عێراقییەو بەغدا ڕێگە بەهیچ لایەنێکی دەرەکی
نادات تێیدا دەستوەردان بکات".
جهختى لهوهشكردبوهوه، سوپای تورکیا بەرپرسیارێتیی بەشێک لەبنکەکانی
ناو وڵات لەڕۆژى 30ی حوزەیرانی داهاتودا 2027 ڕادەستی حکومەتی عێراق دەکات.
سهرچاوهكانیش ئاماژه بهوهدهكهن، توانای بەغدا بۆ کۆتاییهێنان
بەبونی سوپای تورکیا بەستراوەتەوە بەئاستی سەرکەوتنی لەکۆنترۆڵکردنی ئەو ناوچانەی
پێشتر پەکەکە تێیدا باڵادەستبوو، لەپاڵ چارەسەکردنی مەلەفی چەکو چەکدارەکان بەشێوازێک
کە ڕێگه لەدوبارەبونەوەی هەر هەڕەشەیەک بگرێت، ئەگەر ئەم مەلەفانە بەناچارەسەکراوی
بمێننەوە، پێدەچێت تورکیا بەردەوامبێت لەجێگیربونی سەربازیی خۆی وەک پێویستییەکی ئەمنیی
ڕەها.
هاوكات عێراق ڕوبەڕوی فشاری توندی ئەو گروپە چەکدارانە دەبێتەوە کە
داوای دەرکردنی خێرای سوپای تورکیا دەکەنو ئەم بابەتەش بەمەلەفی كۆنترۆڵكردنى چەک
لەدەستی دەوڵەتدا دەبەستنەوە، کەتائیبی سەید شوهەدا پێشتر ڕایگەیاندبوو، چونە دەرەوەی
تورکیاو دەرکردنی گهریلاكانى پەکەکە، مەرجی سەرەکین بۆ ڕادەستکردنی چەکەکانیان بەدەوڵەت،
لەکاتێکدا سەرکردەی ڕێکخراوی بەدر هادی عامری داوای دەرکردنی هێزەکانی تورکیاو
داماڵینی چەکی سەرجەم ئەو گروپە بیانییانەی کرد کە دەبنە هەڕەشە بۆسەر دەوڵەتانی
دراوسێ.
چارەسەکردنی مەلەفی پەکەکە ڕەنگە فشارەکان لەسەر ئەنكەرە زیادبکات، بەڵام
گەرەنتیی ئەوە ناکات کە گروپە چەکدارە عێراقییەکان دەستبەرداری چەکەکانیان ببن،
چونکە بەشێک لەم هێزانە بونی سوپای بیانی وەک پاساوێک بۆ بەردەوامیی چەکداریی خۆیان
بەکاردەهێنن.
داهاتوی هێزەکانی تورکیا لەعێراقدا ڕاستەوخۆ بەستراوەتەوە بەپێشکەوتنی
ڕێڕەوی ئاشتیی نێوان ئەنكەرەو پەکەکەو توانای حکومەتی عێراق بۆ گرتنەدەستی کۆنترۆڵی
ئەمنی لەو شوێنانەی کە ئەگەر هەیە چۆڵبکرێن، ڕادەستکردنی باشیک دەکرێت ببێتە نمونەیەک
بۆ تێگەیشتنی بەرفراوانتر، ئەگەر بەغدا بتوانێت گەرەنتیی ئەمنیی قبوڵکراو پێشکەشی
تورکیا بکات، بەڵام پاشەکشەی پەکەکە بەمانای پاشەکشەی خێرای تورکیا نایەت، بەڵکو ئەنكەرە
دەخاتە بەردەم پێداچونەوەی پاساوەکانی، لەکاتێکدا بەغدا ڕوبەڕوی تاقیکردنەوەیەکی
قورس دەبێتەوە بۆ سەلماندنی تواناکانی لەبەڕێوەبردنی مەلەفی ئەمنیو پاراستنی سەروەریی
نیشتمانیی خۆی، بەم پێیەش، چونە دەرەوەی سوپای تورکیا بەستراوەتەوە بەڕێککەوتنێکی
گشتگیری سیاسییو ئەمنیی، نەک تەنها پاشەکشەیەکی مەیدانیی کاتیی لەلایەن پارتی کرێکارانی
کوردستانەوە.
