شارپرێس:

لایکا، سەگێکی سەرشەقامەکانی مۆسکۆ، یەکێکە لە ناوە گرنگ و دڵتەزێنەکانی مێژووی گەشتەکانی بۆشایی ئاسمان؛ چونکە بوو بە یەکەم گیانلەبەر کە بە شێوەیەکی ساختە بۆ خولگەی زەوی نێردرا، بەڵام لە سەرەتایەوە هیچ پلانێک بۆ گەڕاندنەوەی بۆ سەر زەوی نەبوو.

لایکا لە 3ی نۆڤەمبەری 1957دا، لە چوارچێوەی ململانێی زانستیی و تەکنەلۆژیی نێوان یەکێتیی سۆڤیەت و ئەمریکا لە سەردەمی جەنگی سارددا، بە کەپسولی بۆشایی "سپوتنیک-2" نێردرایە بۆشایی ئاسمان. 

ئامانجی سەرەکیی ئەم تاقیکردنەوەیە ئەوە بوو کە زانایان لە توانای گیانلەبەران بۆ بەرگەگرتنی فشارەکانی فڕین و ژینگەی بێ‌کێشک تێبگەن، پێش ئەوەی مرۆڤ بنێردرێتە بۆشایی ئاسمان، لەو کاتەدا، تەکنەلۆژیی پێویست بۆ گەڕاندنەوەی کەپسولەکە بۆ زەویی ئامادە نەبوو، بۆیە گەشتی لایکا تەنیا بۆ چوون بوو، نەک گەڕانەوە.

 سەرەتا، ڕاگەیاندنە فەرمییەکانی سۆڤیەت بانگەشەیان دەکرد کە لایکا دوای ماوەیەک لە خولگەی زەوییدا مردووە، بەڵام زانیارییەکانی دواتر ئاشکرایان کرد کە ئەو تەنیا چەند کاتژمێرێک دوای دەستپێکردنی گەشتەکەی زیندوو مایەوە. گەرمیی زۆری ناو کەپسولەکە و فشارەکانی گەشتەکەش هۆکاری سەرەکیی مردنی بوون.

سەرەڕای ئەو کۆتاییە دڵتەزێنە، گەشتی لایکا خاڵێکی گرنگ بوو لە مێژووی لێکۆڵینەوەکانی بۆشایی ئاسمان، چونکە زانیارییەکانی یارمەتیی زانایان دا بۆ تێگەیشتن لە کاریگەرییەکانی گەشتە بۆشایییەکان لەسەر گیانلەبەران.

 لە هەمان کاتدا، چیرۆکی ئەو بۆتە یادەوەرییەک لە مێژوودا کە پێشکەوتنی زانستیی، هەروەک ئەنجامدانی تاقیکردنەوەکان لەسەر گیانلەبەران، پرسیارە ئەخلاقییە گرنگەکانی پەیوەست بە ماف و پاراستنی ئاژەڵانیش دەخاتە ڕوو.
  ئاکۆ عەبدوڵڵا ئاڵی